ஏகஸ்மிந்ந் ஏவ பலிதே குணே பலம் உபாகதே । க்ஷீயந்தே ஸர்வ ஏவாஶு தோஷா விஷதசேதஸஃ
ஒரு நல்லொழுக்கம் முழுமையாக வளர்ந்து, அதனுடன் வலிமையும் வந்தால், தெளிவான மனம் கொண்டவரிடம் எல்லா குறைகளும் விரைவில் அழிகின்றன.
குணே விவ்ரு'த்தே வர்தந்தே குணா தோஷக்ஷயாவஹாஃ । தோஷே விவ்ரு'த்தே வர்தந்தே தோஷா குணவிநாஶிநஃ
நல்லொழுக்கம் வளரும்போது, குறைகளை அழிக்கும் நல்லொழுக்கங்கள் மேலும் பெருகும்; குறைகள் வளரும்போது, நல்லொழுக்கங்களை அழிக்கும் குறைகளும் அதிகரிக்கும்.
மநோமஹாவநே ஹ்ய் அஸ்மிந் வேகிநீ வாஸநாஸரித் । ஶுபாஶுபப்ரு'ஹத்கூலா நித்யம் வஹதி ஜந்துஷு
இந்த மனத்தின் பெரிய காடில், விரைவாக ஓடும் பழக்க வழக்கங்களின் ஆறு, நல்லதும் கெட்டதும் எனும் பெரிய கரைகளுடன், எப்போதும் உயிர்களை இழுத்துச் செல்கிறது.
ஸா ஹி ஸ்வேந ப்ரயத்நேந யஸ்மிந்ந் ஏவ நிபாத்யதே । கூலே தேநைவ வஹதி யதேச்சஸி ததா குரு
இந்த ஆறு எங்கே தன்னால் செலுத்தப்படுகிறதோ, அங்கேயே அது ஓடுகிறது; நீ விரும்பும் போல் அதனை நடத்திச் செயல் செய்.
புருஷயத்நஜவேந மநோவநே ஶுபதடாநுகதாம் க்ரமஶஃ குரு । வரமதே நிஜபாவமஹாநதீம் இஹ ஹி தேந மநாக் அபி நோஹ்யஸே
மனித முயற்சியால், உன் மனத்தின் ஆற்றை மெதுவாக நல்ல கரை நோக்கி வழிநடத்தி, உன் சொந்த நல்ல மனநிலையின் பெரிய நதியை அமைத்துக்கொள்; அப்போது சிறிதும் தடையின்றி நீ செல்ல முடியும்.
ஏவம் ஆத்தவிவேகோ யஸ் ஸ பவாந் இவ ராகவ । யோக்யோ ஜ்ஞாநகிரஶ் ஶ்ரோதும் ராஜேவ நயபாரதீஃ
இப்படி பகுத்தறிவு பெற்றவர், ராகவா, உன்னைப் போல, ஞானப் போதனைகளை கேட்கத் தகுதியுடையவர்; அரசன் அரசியல் கற்றலைக் கேட்பது போல்.
அவதாதோ ऽவதாதஸ்ய விஜ்ஞாநஸ்ய மஹாஶயஃ । ஜடஸங்கோஜ்சிதோ யோக்யஶ் ஶரதீந்தோர் யதா நபஃ
மாசற்ற தூய்மையுடன், பரந்த அறிவுடன், மந்தமான தன்மை எதுவும் இல்லாமல், யோகத்திற்கு ஏற்றவராக, அகில வானில் குளிர்ந்த ஐப்பசி நிலாவைப் போல நீ இருக்கிறாய்.
த்வம் ஏதயாகண்டிதயா குணலக்ஷ்ம்யா ஸமாஶ்ரிதஃ । மநோமோஹஹரம் வாக்யம் வக்ஷ்யமாணம் இதம் ஶ்ரு'ணு
நீ இந்த முறிவில்லாத நற்குணங்களால் நிரம்பியவனாக இருக்கிறாய்; மனதை மயக்கும் மாயையை நீக்கும் இந்த வார்த்தைகளை நான் பேசப்போகிறேன், அவற்றை கவனமாகக் கேள்.
புண்யகல்பத்ருமோ யஸ்ய பலபாராநதஸ் ஸ்திதஃ । முக்தயே ஜாயதே ஜந்தோஸ் தஸ்யேதம் ஶ்ரோதும் உத்யமஃ
யாருடைய புண்ணிய மரம் கனிகளால் சுமந்து வணங்கிக் கொண்டிருக்கிறதோ, அவருக்கே இந்த உபதேசத்தை கேட்கும் முயற்சி விடுதலிக்காக தோன்றுகிறது.
பாவநாநாம் உதாராணாம் பரபோதைகதாயிநாம் । வசஸாம் பாஜநம் பூத்யை பவ்யோ பவதி நாதமஃ
புனிதமும் உயர்ந்ததும், உன்னத அறிவைத் தரும் வார்த்தைகள் செல்வத்திற்கு பாத்திரமாகும்; அவற்றை பெறும் பாக்கியம் நல்லவர்களுக்கு மட்டுமே, தாழ்ந்தவர்களுக்கு அல்ல.
மோக்ஷோபாயாபிதாநேயம் ஸம்ஹிதா ஸாரஸம்மிதா । த்ரிம்ஶத் த்வே ச ஸஹஸ்ராணி ஜ்ஞாதா நிர்வாணதாயிநீ
விடுதலைக்கு வழிகாட்டும் இந்த நூல், சாரத்தை கொண்டதாக மதிக்கப்படுகிறது; முப்பத்தி இரண்டு ஆயிரம் பாடல்கள் நிவாரணத்தை அளிக்கும் என்று அறியப்படுகிறது.
தீபே யதா விநித்ரஸ்ய ஜ்வலிதே ஸம்ப்ரவர்ததே । ஆலோகோ ऽநிச்சதோ ऽப்ய் ஏவம் நிர்வாணம் அநயா பவேத்
எப்போதும் எரியும் விளக்கில் தூக்கம் இல்லாமல் ஒளி எவ்வாறு விரிகிறதோ, விருப்பம் இல்லையென்றாலும், இப்படியே இந்த நூலால் விடுதலை பெறப்படுகிறது.
ஸ்வயம் ஜ்ஞாதா ஶ்ருதா வாபி ப்ராந்திஶாந்த்யைவ ஸௌக்யதா । ஆப்தோக்திவர்ணிதா ஸத்யோ யதாம்ரு'ததரங்கிணீ
தானாகவே அறிந்தாலும், அல்லது கேட்டு தெரிந்தாலும், குழப்பம் நீங்கி இன்பம் கிடைக்கும்; ஞானிகள் சொல்வதைக் கேட்கும் போது, அது உடனே அமுதம் போல் பெருகும்.
யதா ரஜ்ஜ்வாம் அஹிப்ராந்திர் விநஶ்யத்ய் அவலோகநாத் । ததைதத்ப்ரேக்ஷணாச் சாந்திம் ஏதி ஸம்ஸாரதுஃகிதா
கயிற்றில் பாம்பு என்று தவறாக எண்ணும் எண்ணம் பார்த்தவுடன் போய்விடும் போல, இதை உணர்ந்தால் உலகத்தில் துன்பப்படுபவர் அமைதியை அடைவார்.
யுக்தியுக்தார்தவாக்யாநி கல்பிதாநி ப்ரு'தக் ப்ரு'தக் । த்ரு'ஷ்டாந்தஸாரஸூக்தாநி சாஸ்யாம் ப்ரகரணாநி ஷட்
இந்த நூலில் ஆறு பகுதிகள் உள்ளன. ஒவ்வொன்றும் தனித்தனியாக, காரணத்துடன் அமைக்கப்பட்டு, சரியான உதாரணங்களும் அர்த்தமுள்ள சொற்களும் கொண்டவை.
வைராக்யாக்யம் ப்ரகரணம் ப்ரதமம் பரிகீர்திதம் । வைராக்யம் வர்ததே யேந ஸேகேநேவ மரௌ தருஃ
முதல் பகுதி 'விரக்யம்' என்று அழைக்கப்படுகிறது. அது, பாலைவனத்தில் மரத்திற்கு நீர் ஊற்றுவது போல, மனத்தில் விரக்யத்தை வளர்க்கும்.
ஸார்தம் ஸஹஸ்ரம் க்ரந்தஸ்ய யஸ்மிந் ஹ்ரு'தி விசாரிதே । ப்ரகாஶா ஶுத்ததோதேதி மணாவ் இவ விமார்ஜிதே
இந்த பகுதியில் உள்ள ஆயிரம் பாடல்களையும் மனதில் ஆழமாக சிந்தித்தால், மணியைப் போலப் பளிச்சென்று ஒளி பெரும் தூய அறிவு தோன்றும்.
முமுக்ஷுவ்யவஹாராக்யம் ததஃ ப்ரகரணம் க்ரு'தம் । ஸஹஸ்ரமாத்ரம் க்ரந்தஸ்ய ஸூக்திக்ரந்தேந ஸுந்தரம்
அதன்பிறகு 'மோட்சத்தை நாடுபவரின் நடத்தை' எனும் பகுதி வருகிறது. இது அர்த்தமுள்ள சொற்களால் அழகாக அமைந்த ஆயிரம் பாடல்களைக் கொண்டது.
ஸ்வபாவோ ஹி முமுக்ஷூணாம் நராணாம் யத்ர வர்ண்யதே । ஏவம்ஸ்வபாவோ மோக்ஷஸ்ய யோக்ய இத்ய் அவகம்யதே
மக்களில் விடுதலை நாடுபவர்களின் இயல்பு இங்கு விளக்கப்படுகிறது; அத்தகைய இயல்புள்ளவர்களே விடுதலிக்கு தகுதியானவர்கள் என்பதை அறியலாம்.
அதோத்பத்திப்ரகரணம் த்ரு'ஷ்டாந்தாக்யாயிகாமயம் । பஞ்சக்ரந்தஸஹஸ்ராணி விஜ்ஞாநப்ரதிபாதநம்
அதற்குப் பிறகு, 'உற்பத்தி' என்ற பகுதி வருகிறது; அது பல உதாரணக் கதைகளால் நிரம்பியுள்ளது. ஐந்து ஆயிரம் பாடல்களைக் கொண்டது; அறிவை எவ்வாறு புரிந்துகொள்ள வேண்டும் என்பதைக் கற்றுத்தருகிறது.
ஜாகதீ த்ரஷ்ட்ரு'த்ரு'ஶ்யஶ்ரீர் அஹம் த்வம் இதிரூபிணீ । அநுத்திதைவோத்திதேவ யத்ரேதி பரிவர்ண்யதே
அந்த பகுதியில், உலகம் காண்பவர், காணப்படும் பொருள், 'நான்', 'நீ' என்ற வடிவில், எழவில்லை போலும், எழுந்தது போலும் அதன் பெருமை விரிவாக விவரிக்கப்படுகிறது.
யஸ்மிஞ் ஶ்ருதே ஜகத் இதம் ஶ்ரோத்ராந்தர் புத்யதே ऽகிலம் । ஸாஸ்மத்யுஷ்மத் ஸவிஸ்தாரம் ஸலோகாகாஶபர்வதம்
அதை கேட்டவுடன், இந்த உலகம் முழுவதும், 'நாம்' மற்றும் 'நீங்கள்' உட்பட, அதன் உலகங்கள், ஆகாயம், மலைகள் ஆகிய அனைத்தும், கேட்பவருக்குள் விரிவாக உணரப்படுகிறது.
பிண்டக்ரஹவிநிர்முக்தம் நிர்பித்திகம் அபர்வதம் । ப்ரு'த்வ்யாதிபூதரஹிதம் ஸங்கல்ப இவ பத்தநம்
உடல் என்ற பிண்டத்தின் பிடியில் இல்லாதது, எந்தப் பிளவுகளும், மலைகளும் இல்லாதது; பூமி முதலான பஞ்சபூதங்களும் அற்றது, மனதில் உருவாகும் நகரம் போல.
ஸ்வப்நோபலப்தபாவாபம் மநோராஜ்யவத் ஆததம் । கந்தர்வநகரப்ரக்யம் அர்தஶூந்யோபலம்பநம்
கனவில் காணும் பொருளைப் போல் விரிந்தது; மனம் கட்டிய ராஜ்யம் போலவும், கந்தர்வ நகரம் போல் உண்மையற்ற, பொருள் இல்லாத அனுபவம் போன்றது.
த்விசந்த்ரவிப்ரமாபாஸம் ம்ரு'கத்ரு'ஷ்ணாம்புவத் ததம் । நௌயாநலோலஶைலாபம் ஸத்யலாபவிவர்ஜிதம்
இரண்டு சந்திரன் தோற்றம் போல மாயைபோல் தெரிகிறது; பாலைவனத்தில் தோன்றும் மிராகம் போல் பரவியுள்ளது; படகோடு அல்லது காற்றால் அசையும் மலை போல, உண்மையில் எதையும் அடையாதது.
சித்தப்ரமபிஶாசாபம் நிர்பீஜம் அபி பாஸ்வரம் । கதார்தப்ரதிபாநாபம் வ்யோமமுக்தாவலீநிபம்
மனச்சஞ்சலத்தின் பேய் போல, விதை இல்லையென்றாலும் ஒளிர்கிறது; கதை பொருளின் பிரகாசம் போல், ஆகாயத்தில் முத்து மாலை போல் தெரிகிறது.
கடகத்வம் யதா ஹேம்நி தரங்கத்வம் யதாம்பஸி । யதா நபஸி நீலத்வம் அஸத் ஏவோத்திதம் ததா
பொன்னில் ஆபரணம் உருவாகும் போலவும், நீரில் அலை உருவாகும் போலவும், ஆகாயம் நீலமாகத் தோன்றும் போலவும், இப்படியே இது உண்மையில்லாத ஒன்றாக எழுகிறது.
அபித்தி ரங்கரஹிதம் உபலப்திமநோஹரம் । ஸ்வப்நே வா வ்யோம்நி வா சித்ரம் அகர்ம சிரபாஸுரம்
வண்ணமில்லாத சுவற்றை நோக்குவதும் இனிமையாக இருக்கிறது; கனவில் அல்லது ஆகாயத்தில் தோன்றும் படமும் செயல் இல்லாமல் நீண்ட நேரம் பிரகாசிக்கிறது.
அவஹ்நிர் ஏவ வஹ்நித்வம் தத்தே சித்ராநலோ யதா । ததா ததஜ் ஜகச்சப்தரூபார்தம் அஸதாத்மகம்
வரைபடத்தில் தீ இருப்பது போலவே, அது தீயல்லாதும் தீயை ஒத்தது; அதுபோல் 'உலகம்' என்ற சொல்லும் ஒலி, உருவம் ஆகிய பொருளை காட்டினாலும், அதன் இயல்பு உண்மையல்ல.
தரங்கோத்பலமாலாட்யத்ரு'ஷத்பத்த்ரம் இவோத்திதம் । சக்ரஶூத்காரசூர்ணஸ்ய மலராஶிம் இவோதிதம்
அலைகளால் ஆன தாமரை மாலைகள் போலவும், சக்கரம் சுற்றும்போது எழும் தூசி போலவும், திடீரென தோன்றும் கழிவுகளின் கூட்டம் போலவும் இது எழுகிறது.