ஸேவமாநோ வநலதாஃ புநர் ஆயாத் ஸ பத்மிநீம் । துஸ்தரோ ஹி சிராப்யாஸோ வாஸநாநாம் அபோததஃ
அவன் மீண்டும் காட்டில் உள்ள கொடிகளில் சுற்றி, பின்னர் மீண்டும் தாமரைத் தடாகத்திற்குத் திரும்பினான். அறியாமையில் பழக்கப்பட்ட எண்ணங்கள் எளிதில் விடப்படுவதில்லை.
தத்ர ஹஸ்திகுராக்ராந்த்யா புநர் ஆசூர்ணதாம் யயௌ । பார்ஶ்வஸ்தஹம்ஸஸம்வித்த்யா பபூவ கலஹம்ஸகஃ
அங்கே, யானையின் கால் மிதிப்பால் மீண்டும் தூளாகி விட்டான்; அருகில் இருந்த அன்னப்பறவையின் அறிவால், அவன் ஒரு சிறிய அன்னமாக ஆனான்.
ஸ ஹம்ஸஃ புல்லபத்மாஸு ஸரஸீஷு சிரம் சரந் । கதாசித் பஹுபிர் ஹம்ஸைஸ் ஸங்கதோ விரராஜ ஹ
அந்த அன்னம், மலர்ந்த தாமரைகள் நிறைந்த ஏரிகளில் நீண்ட நாட்கள் சுற்றி திரிந்தது; சில நேரங்களில் பல அன்னங்களுடன் சேர்ந்தபோது அது மிக அழகாக பிரகாசித்தது.
ப்ரஹ்மஹம்ஸாத்மிகா ஸம்வித் அஶப்தார்தவதீ மநாக் । தத்ர புஸ்போர தஸ்யாந்தஃ ப்ராக்ஜாண்டரஸபர்ஹிவத்
அங்கே, பரம அன்னமாகிய அந்த அறிவு, வார்த்தைகளால் விவரிக்க முடியாத அர்த்தத்தை தாங்கி, திடீரென்று அந்தரத்தில், அன்ன முட்டையின் மென்மையான இறகுபோல் மலர்ந்தது.
ஸ தாம் விபாவயந் தூராத் த்ரு'டம் தாஶேஷுணா ஹதஃ । தத்ஸம்வித்த்யநுஸந்தாநாஜ் ஜாதஃ பத்மஜஸாரஸஃ
அதை தொலைவில் இருந்து உணர்ந்தபோது, ஒரு வலுவான வேட்டைக்காரனின் அம்பால் அவன் தாக்கப்பட்டான்; அந்த அறிவை நினைவுகூர்ந்ததால், அவன் மீண்டும் தாமரையில் வாழும் அன்னமாக பிறந்தான்.
தத்ராதிஸந்ததவிவேகவசோவிலாஸைர் ஆபோதிதோ ऽதிகதபாவநவஸ்துத்ரு'ஷ்டிஃ । முக்தஸ் ஸ்திதோ நநு யுகாந்தவிதௌ விதேஹமுக்தேந தேந கில பாவ்யம் அவஶ்யம் ஏவ
அங்கே, எப்போதும் நிகழும் பகுத்தறிவும் பகுத்தறிவில்லாததும் கலந்து விளையாடுவதால் அவன் விழித்தான்; தூய உண்மையை கண்டான்; விடுதலை பெற்றவனாக இருந்தான்; யுகம் முடிவில், உடலின்றி விடுதலை அடைந்தவனாக அவன் உறுதியாக மாறவேண்டும்.
ஸ கதாசித் ததர்ஶாத ருத்ரம் ருத்ரபுரே ககஃ । வைரிஞ்சநலிநீநாலலீலாலாநேபலீலயா
ஒரு நேரம் அந்தப் பறவை, ருத்ரபுரத்தில், பிரம்மாவின் தாமரைப் பூங்குளத்தில் விளையாடி மகிழ்ந்திருக்கும் ருத்ரனைப் பார்த்தது.
தத்ர புத்திர் அபூத் தஸ்ய ருத்ரோ ऽஹம் இதி நிஶ்சிதா । ப்ரதிபிம்பம் வராதர்ஶே சகித்ய் ஏவ ஹி பிம்பதி
அங்கே, 'நானே ருத்ரன்' என்ற உறுதியான எண்ணம் அவனுக்குள் தோன்றியது; அது குறைபாடில்லாத கண்ணாடியில் உருவம் உடனே பிரதிபலிப்பதைப் போல இருந்தது.
ருத்ரீபூதவபுஸ் தத்ர தநும் தத்யாஜ தாம் அஸௌ । கந்தஃ பவநதாம் கச்சந் குஸுமஸ்தபகம் யதா
அங்கே ருத்ரனின் உருவத்தை எடுத்தவுடன், அந்தப் பறவை தன் பழைய உடலை விட்டு விட்டது; அது வாசனை காற்றாகும் போல், அல்லது மலர்தொகுதி சிதறும் போல் நடந்தது.
ருத்ரோ ऽத ருத்ரபவநே விஜஹார யத்ரு'ச்சயா । தைஸ் தைஶ் ஶிவபுராசாரைர் கணகோஷ்டீகரிஷ்டயா
பின்னர் ருத்ரன், ருத்ரபவனத்தில், சிவபுரத்தின் பலவகைச் சடங்குகளையும், சிவகணங்களின் சிறந்த கூட்டத்துடனும், விருப்பப்படி சஞ்சரித்தான்.
ருத்ரஸ் த்வ் அநுத்தரஜ்ஞாநவிலாஸைகதயா தயா । ஸ்வம் அஶேஷம் உதந்தம் தம் அபஶ்யத் ப்ராக்தநம் தியா
அனுதரமான ஞானத்தின் விளையாட்டில் ஒன்றாக இணைந்த ருத்ரன், தன் பழைய மனத்தால் தன் முந்தைய வாழ்வை முழுமையாகக் கண்டார்.
நிராவரணவிஜ்ஞாநவபுஸ் ஸ பகவாந் ஹரஃ । உவாச ஸ்வயம் ஏகாந்தே ஸ்வஸ்வப்நஶதவிஸ்மிதஃ
தடையில்லா அறிவே உருவாகிய அந்த பாக்கியசாலி ஹரன், தனக்கே தனியாக இருந்தபோது, தன் பல கனவுகளால் ஆச்சரியப்பட்டு பேசினார்.
அஹோ நு சித்ரா மாயேயம் பத விஶ்வவிமோஹிநீ । அஸத்ய் ஏவாபி ஸத்ரூபா ஸுரூடா மருவாரிவத்
அருமை! இந்த மாயை எவ்வளவு விசித்திரமாக இருக்கிறது! இவள் உலகத்தை மயக்குகிறாள்; உண்மை இல்லாதவளாக இருந்தும், உண்மையாகத் தோன்றி, பாலைவனத்தில் மருவை போல உறுதியாக இருக்கிறாள்.
இதம்ப்ரதமம் ஆக்ராந்தசேத்யோ ऽஹம் சித்ததாம் கதஃ । பூர்வஸம்பந்நஸர்கஸ்தககநாதிவிபாவநாத்
முதலில், இதனால் என் மனம் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, நான் சுத்தமான அறிவின் நிலையை அடைந்தேன்; முன்பு உருவான படைப்பில் ஆகாயம் முதலியவற்றை உணர்ந்தேன்.
யத்ரு'ச்சாஸ்திதஜீவத்வோ பூததந்மாத்ரரஞ்ஜிதஃ । கஸ்மிம்ஶ்சித் அபவம் ஸர்கே பிக்ஷுர் அக்ஷுபிதோ ऽபிதஃ
சமயோசிதமாக ஏற்பட்ட உயிரோடு, அந்த நான்கு மூலப்பொருள்களின் தன்மையால் நிறம் பெற்றேன்; ஒரு படைப்பில், எல்லா பக்கமும் கலங்காமல், நான் ஒரு பிச்சைக்காரராக ஆனேன்.
தேநாலயநிபத்தேந பஹிஸ் ஸ்வைரவிஹாரிதா । லீலாவிலுலிதாகாரா யதா ரம்யேதி பாவிதா
அந்த இல்லம் உறுதியாக இருந்தபோது, வெளியே நான் சுதந்திரமாகச் சுற்றினேன்; விளையாட்டால் உருவம் அலைந்தபோது, அது இனிமையாக உள்ளது என்று எண்ணினேன்.
ஸர்வபாவோபமர்தேந ததப்யாஸவஶாத் ததா । தாம் ஏவ ஸோ ऽந்வபூத் பிக்ஷுஸ் த்யக்த்வாந்யம் மநநோதயம்
அனைத்து நிலைகளும் அழிந்ததால், அந்தப் பயிற்சியின் பலத்தால், அந்த பிச்சைக்காரன் மற்ற எண்ணங்களை விட்டுவிட்டு அதே நிலையை அடைந்தான்.
சமத்க்ரு'திஶ் சேதஸி யா ரூடா ஸைவ விஜ்ரு'ம்பதே । வல்லீ த்யஜதி நைதாகீ பீதம் அப்ய் அம்பு மாதவம்
மனதில் வேரூன்றிய அந்த ஆச்சரியம் தான் வெளிப்படுகிறது; எவ்வாறு கோடைத் தண்டுக்கொடி வசந்த நீரை குடித்தும் அதை விடாதோ, அதுபோலவே.
ஸ பிக்ஷுர் ஜீவடோ பூத்வா ஜந்துர் ஜரடவாஸநஃ । தேஷு தேஶேஷு பப்ராம ரந்த்ரேஷ்வ் இவ பிபீலகஃ
அந்த பிக்ஷு உயிருடன் இருந்து, வயதான பழக்கங்கள் கொண்ட ஒரு உயிராகி, அந்த இடங்களில் எறும்பு ஓட்டைகளில் செல்லும் போலச் சுற்றிப் பார்த்தான்.
ஆத்மநி த்விஜபக்தத்வாத் ஸோ ऽபஶ்யத் த்விஜதாம் அத । பாவோ பாவவிபர்யாஸே பலவாந் ஏவ வர்ததே
அவன் தன் உள்ளத்தில் இருமுறை பிறந்தவர்களுக்கு பக்தி கொண்டதால், பிறகு அந்த நிலையைத் தானும் கண்டான்; மனநிலை மாற்றம் ஏற்பட்டால், அது மேலும் வலிமையாக வளர்கிறது.
ஸாமந்ததாம் அவாபாஸௌ விப்ரஸ் ஸததசிந்திதாம் । ஸாதத்யேந ரஸஃ பீதஃ பலதாம் ஏதி பாதபே
அவன் எப்போதும் நினைத்த அந்த பிராமண நிலை, தொடர்ந்து நினைத்ததால், ஒரு மரம் தொடர்ந்து இரசம் குடிப்பது போல, இறுதியில் பலனாக உயர்ந்த நிலையை அடைந்தான்.
ராஜ்யார்ததர்மகார்யாணாம் கர்த்ரு'த்வாத் ஸோ ऽபவந் ந்ரு'பஃ । ஸ காமுகதயா ராஜா ஸுரஸ்த்ரீத்வம் அவாப ஹ
அவன் ராஜ்யம், தர்மம், கடமை ஆகியவற்றுக்காக செயல்பட்டதால், அரசனானான்; ஆசையால் அந்த அரசன் தேவி நிலையை அடைந்தான்.
லோலலோசநலோபேந ஸா ம்ரு'கீ ரஸஶாலிநீ । பபூவ வாஸநாமோஹஸ் த்வ் அஹோ துஃகாய ஜந்துஷு
அசையாத கண்களின் ஆசையால், அந்த மான் இனிமை நிறைந்தவளாக ஆனாள்; உண்மையில், பழக்கங்களின் மயக்கம் உயிர்களுக்கு துன்பத்தைத் தருகிறது.
ம்ரு'கீ ஸததசித்தஸ்தா பபூவ விபிநே லதா । அவஶ்யம்பாவி லவநம் லதிகாநுபபூவ ஹ
அந்த மான் எப்போதும் ஒரே எண்ணத்தில் நிலைத்திருந்ததால், காட்டில் ஒரு கொடியாக ஆனாள்; அந்த கொடி தவிர்க்க முடியாத விதமாக உப்பின் சுவையை அனுபவித்தது.
அந்தஸ்ஸஞ்ஜ்ஞாசிராப்யஸ்தம் ப்ரமரத்வம் அதாத்மநி । ஸாபஶ்யத் பாவமர்தேந ஸதாதத்பாவபாவிதா
உள்ளுக்குள் தேனீயாக இருப்பதை நீண்ட நாட்கள் பழகியவள், அந்த மனநிலையால் எப்போதும் அதிலேயே மனம் நிலைத்திருந்தாள்; அதனால், அந்த நிலையை உணர்ந்தாள்.
ஸ வாரணகுரக்ஷோதம் அநுபூயாத பாவிதம் । பூயோ பூயஃ ப்ரபப்ராம மஹாஸம்ஸ்ரு'திவிப்ரமாந்
யானையின் குருடன் நசுக்கப்படுவதை அனுபவித்து, அதனால் மனம் பாதிக்கப்பட்டவள், மீண்டும் மீண்டும் பெரிய பிறவிப் புழக்கங்களில் அலைந்தாள்.
ஸம்ஸாரஶதபர்யந்தே ருத்ரஸ் ஸோ ऽயம் அஹம் ஸ்திதஃ । அஸ்மிந் ஸம்ஸாரஸம்ரம்பே ஸ்வமநோமாத்ரஸம்ப்ரு'தே
நூறு பிறவிகளுக்குப் பிறகு, இந்த உலக வாழ்க்கையின் பெரும் குழப்பத்திலே, என் மனதாலேயே உருவான இந்தச் சஞ்சாரத்தில், நான் ருத்ரன் இங்கு நிலைத்திருக்கிறேன்.
ஏவம் ஸம்ஶாந்தரூபாஸு ஸம்ஸாராரண்யபூமிஷு । பஹ்வீஷ்வ் அஹம் அபிப்ராந்தஸ் த்வ் அஶூந்யாஸ்வ் இவ பூரிஶஃ
இவ்வாறு, உலக வாழ்க்கை எனும் காட்டில் எண்ணற்ற உருவங்களிலும் நிலங்களிலும், வெறுமையில்லாமல், பல இடங்களில் நான் அலைந்து திரிந்தேன்.
கஸ்மிம்ஶ்சித் அபவம் ஸர்கே த்வ் அஹம் ஜீவடநாமகஃ । கஸ்மிம்ஶ்சித் ப்ராஹ்மணஶ்ரேஷ்டஃ கஸ்மிம்ஶ்சித் வஸுதாதிபஃ
சில படைப்புகளில், நான் ஜீவதன் எனும் உயிராக இருந்தேன்; மற்றொன்றில் சிறந்த பிராமணனாகவும், வேறொன்றில் பூமியின் அரசனாகவும் இருந்தேன்.
ஹம்ஸஃ பத்மவநே பூத்வா விந்த்யகச்சே ச வாரணஃ । ஹரிணோ ஹேஹயாத்ரௌ ச தஶாம் அஹம் இமாம் கதஃ
ஒரு தடவில் தாமரைத் தடாகத்தில் அன்னமாகவும், விந்திய மலைச்சரிவில் யானையாகவும், ஹேஹய மலைப்பகுதியில் மானாகவும் பிறந்து, இவ்வாறு பல நிலைகளை நான் அனுபவித்தேன்.