கேஶேந்த்ரநீலவலயா ப்ரூவிலாஸதரங்கிதாஃ । நிதம்பபுலிநஸ்பீதாஃ கண்டகம்புவிபூஷிதாஃ
அவர்களின் தலைமுடி வஜ்ரநீலம் கற்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டது; புருவங்கள் விளையாட்டு அலைகள் போல் அசைகின்றன; இடுப்புகள் ஆற்றங்கரைபோல் பரந்தவை; கழுத்தில் சங்குபோல் வளையல்கள் அணிந்துள்ளனர்.
லலாடமணிபட்டாட்யா விலாஸக்ராஹஸங்குலாஃ । கடாக்ஷலோலஶபரா வர்ணகாஞ்சநவாலுகாஃ
அவர்களின் நெற்றியில் மணிப்பட்டா அணிகலன்கள் ஜொலிக்கின்றன; காதல் பார்வைகள் விளையாடி அங்கங்கே திரள்கின்றன; பக்கவழிப் பார்வைகள் மீன்கள் போல் சுறுசுறுப்பாக அசைகின்றன; அவர்களின் நிறம் பொன்னணல் மணல் போல் ஒளிர்கிறது.
ஏவம்விலோலலஹரீபீமாத் ஸம்ஸாரஸாகராத் । உத்தீர்யதே சேந் மக்நேந தத் பரம் பௌருஷம் பவேத்
இந்த உலக வாழ்க்கை அலைகள் அசைந்தாடும் பயங்கரமான கடலை மூழ்காமல் கடந்து செல்ல முடிந்தால், அது உண்மையில் உயர்ந்த ஆண்மையைக் காட்டும்.
ஸத்யாம் ப்ரஜ்ஞாமஹாநாவி விவேகே ஸதி நாவிகே । ஸம்ஸாரஸாகராத் அஸ்மாத் யோ ந தீர்ணோ திக் அஸ்து தம்
உண்மையான ஞானம் பெரிய படகாக இருக்க, பகுத்தறிவும் வழிகாட்டியாக இருக்கும்போது, இந்த உலக வாழ்க்கை என்ற பெருங்கடலை கடக்காதவனை வெட்கப்பட வேண்டும்.
அபாராவாரம் ஆக்ரம்ய ப்ரமேயீக்ரு'த்ய ஸர்வதஃ । ஸம்ஸாராப்திம் காஹதே யஸ் ஸ ஏவ புருஷஸ் ஸ்ம்ரு'தஃ
எல்லா வகையிலும் அளந்து, முழுமையாக புரிந்து கொண்டு, இந்த அளவில்லா உலக வாழ்க்கை என்ற பெருங்கடலில் தன்னை முழுமையாக ஆழ்த்துபவனே உண்மையில் மனிதன் என அழைக்கப்படுகிறான்.
விசார்யார்யைஸ் ஸஹாலோக்ய தியா ஸம்ஸாரஸாகரம் । ஏதஸ்மிம்ஸ் ததநு க்ரீடா ஶோபதே ராம நாந்யதா
ராமா, புத்திசாலிகளும் நல்லவர்களும் கூட இருந்து, இந்த உலக வாழ்க்கை என்ற பெருங்கடலை ஆராய்ந்து பார்த்த பிறகே அதில் விளையாடுவது அழகாகும்; இல்லையெனில் அது அழகாகாது.
இஹ பவ்யோ பவாந் ஸாதோ விசாரபரயா தியா । த்வயா யூநைவ யேநாயம் ஸம்ஸாரஃ ப்ரவிசார்யதே
இங்கு, நல்லவரே, நீ உண்மையில் பாக்கியசாலி; ஏனென்றால், ஆராய்ச்சி மனதுடன், இளம் வயதிலேயே நீ இந்த உலக வாழ்க்கையை முழுமையாக ஆராய்ந்துள்ளாய்.
பவாந் இவ விசார்யாதௌ ஸம்ஸாரம் அதிகாந்தயா । மத்யா யோ காஹதே லோகே நேஹாஸௌ பரிமஜ்ஜதி
உங்கள்போல், ஆரம்பத்தில் ஆராய்ந்து தெளிவாக உலக வாழ்க்கையை மீறி நிற்பவர், இந்த உலகத்தில் விவேகத்துடன் நுழையும் ஒருவரும் அதில் சிக்கிக்கொள்ளமாட்டார்.
பூர்வம் தியா விசார்யைதே போகா போகிபயப்ரதாஃ । போக்தவ்யாஶ் சரமம் ராம கருடேநேவ பந்நகாஃ
முதலில் சிந்தித்து பார்த்தால், இன்பங்கள் அனுபவிப்பவர்களுக்கு பயத்தைத் தருவன என்று தெரியும்; ஆனாலும், இராமா, அவை கடைசியில் அனுபவிக்கப்படவேண்டும், கருடன் பாம்புகளை விழுங்கும் போல்.
விசார்ய தத்த்வம் ஆலோக்ய ஸேவ்யந்தே யா விபூதயஃ । தா உதர்கோதயா ஜந்தோஶ் ஶேஷா துஃகாய கேவலம்
உண்மையை ஆராய்ந்து உணர்ந்த பிறகு நாடப்படும் செல்வங்கள் பயனைத் தரும்; மீதமுள்ளவை உயிர்களுக்கு துன்பமே உண்டாக்கும்.
பலம் புத்திஶ் ச தேஜஶ் ச த்ரு'ஷ்டதத்த்வஸ்ய வர்ததே । ஸவஸந்தஸ்ய வ்ரு'க்ஷஸ்ய ஸௌந்தர்யாத்யா குணா இவ
உண்மை கண்டவரிடம் வலிமை, புத்தி, ஒளி ஆகியவை அதிகரிக்கும்; போஷிக்கப்பட்ட மரத்தில் அழகு போன்ற நல்ல பண்புகள் வளர்வதைப் போல்.
கநரஸாயநபூரணஶீதயா விமலயா ஸமயா ஸததம் தியா । ஶிஶிரரஶ்மிர் இவாதிவிராஜதே விதிதவேத்யஸுகம் ரகுநந்தந
ரகுநந்தனே, தூய்மையும், குளிர்ச்சியும், உயிர்க்குத் தேவைப்படும் ஊட்டமும் நிறைந்த ஞானம் மனதில் எப்போதும் நிரம்பி இருந்தால், அது சந்திரனின் குளிர்ந்த ஒளிபோல் பிரகாசித்து, உணர்ந்த அறிவின் ஆனந்தத்தை அளிக்கிறது.
ஸமாஸேந முநே பூயோ த்ரு'ஷ்டதத்த்வசமத்க்ரு'திம் । கதயோதாரவ்ரு'த்தாந்தே கஸ் தே வசஸி த்ரு'ப்யதி
முனிவரே, உண்மை அறிந்தவனின் அதிசயத்தை மீண்டும் சுருக்கமாகக் கூறுங்கள்; உங்கள் உயர்ந்த வார்த்தைகளால் யாரும் முழுமையாக திருப்தி அடைய முடியுமா?
ஜீவந்முக்தஸ்ய பஹுதா கதிதம் லக்ஷணம் மயா । பூயோ ऽபி ச மஹாபாஹோ கத்யமாநம் இதம் ஶ்ரு'ணு
நான் வாழ்நாளில் விடுதலை பெற்றவரின் இலக்கணங்களை பலவிதமாக விவரித்துள்ளேன்; ஆனாலும், பெரும் புயலே, நான் இன்னும் சொல்லப்போகும் இதை மீண்டும் கேளுங்கள்.
ஸுஷுப்தவத் இதம் நித்யம் பஶ்யத்ய் அபகதைஷணஃ । அஸத்ரூபம் இவாஸக்தஸ் ஸர்வத்ராகிலம் ஆத்மவாந்
அவனுக்கு ஆசைகள் நீங்கியதால், எல்லாவற்றையும் எப்போதும் ஆழ்ந்த தூக்கத்தில் இருப்பதைப் போல் காண்கிறான்; எதிலும் பற்றில்லாமல், அனைத்தும் பொய்யானது என உணர்ந்து, எங்கும் தன்னை நிலைநிறுத்திக் கொண்டிருக்கிறான்.
கைவல்யம் இவ ஸம்ப்ராப்தஃ பரிஸுப்தமநா இவ । கூர்ணமாந இவாநந்தீ திஷ்டத்ய் அதிகதாத்மத்ரு'க்
அவன் தனிமையில் முழுமையாக வீற்றிருப்பவன் போலவும், மனது ஆழ்ந்த தூக்கத்தில் இருப்பவன் போலவும், ஆனந்தத்தில் ஆடிக் கொண்டிருப்பவன் போலவும், ஆன்மாவை நோக்கி நிலைத்துள்ள பார்வையுடன் அமைதியாக நிற்கிறான்.
ந தத்தம் அப்ய் உபாதத்தே க்ரு'ஹீதம் அபி பாணிநா । அந்தர்முகதயோதாத்தரூபயா ஸமயா தியா
அவனுக்கு கொடுக்கப்பட்டதை ஏற்கவும், கை கொண்டு பிடித்ததை வைத்திருக்கவும் விருப்பமில்லை; உள்ளுக்குள் திரும்பிய உயர்ந்த மனதுடன் அவன் திகழ்கிறான்.
யந்த்ரபுத்ரகஸஞ்சார இதீமம் ஜநதாக்ரமம் । அந்தஸ்ஸம்லீநயா த்ரு'ஷ்ட்யா பஶ்யந் ஹஸதி ஶாந்ததீஃ
இந்த உலக மக்கள் இயந்திர பொம்மைகள் போல் நடமாடுவதை, உள்ளார்ந்த பார்வையுடன் பார்த்து, அமைதியான மனதுடன் அவன் சிரிக்கிறான்.
நாபேக்ஷதே பவிஷ்யச் ச வர்தமாநே ந திஷ்டதி । ந ஸம்ஸ்மரத்ய் அதீதம் ச ஸர்வம் ஏவ கரோதி ச
அவன் எதிர்காலத்தை எதிர்பார்ப்பதில்லை; நிகழ்காலத்தில் மனதை வைத்திருக்கவும் இல்லை; கடந்ததை நினைவுகூரவும் இல்லை; ஆனாலும் எல்லாவிதமான செயல்களையும் செய்கிறான்.
ஸுப்தஃ ப்ரபுத்தோ பவதி ப்ரபுத்தோ ऽபி ச ஸுப்தவத் । ஸர்வகர்மகரோ ऽப்ய் அந்தர் ந கரோதீவ கிஞ்சந
தூங்கும் போது விழித்திருப்பவனாகிறார்; விழித்திருக்கும்போதும் தூங்குபவரைப் போல இருக்கிறார். வெளியிலெல்லாம் செயல்களில் ஈடுபட்டாலும், உள்ளுக்குள் எதையும் செய்யாதவரைப் போல அமைதியாக இருக்கிறார்.
அந்தஸ் ஸர்வபரித்யாகீ நித்யம் அந்தர் அநேஷணஃ । குர்வந்ந் அபி பஹிஃ கார்யம் ஸர்வம் ஏவாவதிஷ்டதே
உள்ளுக்குள் எல்லாவற்றையும் விட்டு, எப்போதும் ஆசையில்லாமல் இருக்கிறார்; வெளியிலோ எல்லா கடமைகளையும் செய்து, அவற்றில் முழுமையாக நிலைத்திருக்கிறார்.
பஹிஃ ப்ரக்ரு'தஸர்வேஹோ யதாப்ராப்தக்ரியோந்முகஃ । ஸ்வகர்மக்ரமஸம்ப்ராப்தத்வந்த்வகார்யாநுவ்ரு'த்திமாந்
வெளியில் வந்தெதிர்படும் அனைத்தையும் இயல்பாக ஏற்று, வரும் செயல்களுக்கு தயாராக இருக்கிறார்; தன் கடமைகளையும், அதனுடன் வரும் இன்ப துன்பங்களையும் ஒழுங்காக அனுசரிக்கிறார்.
ஸமக்ரஸுகபோகாத்மா ஸர்வாஶாஸ்வ் இவ ஸம்ஸ்திதஃ । கரோத்ய் அகிலகர்மாணி த்யக்தகர்த்ரு'த்வவிப்ரமஃ
அனைத்து சந்தோஷங்களையும் அனுபவிப்பவனாக, எல்லா நம்பிக்கைகளிலும் நிலைத்திருக்கிறார்; எல்லா செயல்களையும் செய்கிறார், ஆனால் செய்வதற்கான அஹங்காரத்தை விட்டுவிட்டுள்ளார்.
உதாஸீநவத் ஆஸீநஃ ப்ரக்ரு'திக்ரமகர்மஸு । நாபிவாஞ்சதி ந த்வேஷ்டி ந ஶோசதி ந ஹ்ரு'ஷ்யதி
இவன் உலக இயற்கைச் செயல்களில், ஒரு புறக்கணிப்பவன் போல் அமைதியாக உட்கார்ந்திருப்பான்; அவன் விரும்புவதும் இல்லை, வெறுப்பதும் இல்லை, துக்கப்படுவதும் இல்லை, மகிழ்வதும் இல்லை.
அநுபந்தபரோ ஜந்தாவ் அஸம்ஸக்தேந சேதஸா । பக்தே பக்தஸமாசாரஶ் ஶடே ஶட இவ ஸ்திதஃ
உயிரினங்களோடு தொடர்பு கொள்வதில், அவன் மனம் பற்றில்லாமல் இருக்கும்; பக்தர்களிடையே பக்தன் போல நடப்பான், வஞ்சகர்களிடையே வஞ்சகன் போல் தோன்றுவான்.
பாலோ பாலேஷு வ்ரு'த்தேஷு வ்ரு'த்தோ வீரேஷு வீர்யவாந் । யுவா யௌவநவ்ரு'த்தேஷு துஃகிதேஷு து துஃகிதஃ
குழந்தைகளிடையே குழந்தைபோல், முதியோரிடையே முதியவன் போல், வீரர்களிடையே வீரன் போல், இளையோரிடையே இளைஞன் போல், துயரமுற்றவர்களிடையே துக்கம் கொண்டவன் போல் இருப்பான்.
ப்ரவ்ரு'த்தவாக்புண்யகதோ தைந்யாத் அபகதாஶயஃ । தீரதீர் உதிதாநந்தஃ பேஶலஃ புண்யகீர்தநஃ
அவன் திறந்தவையாக நற்கதைகளைப் பேசுவான்; மனதில் தாழ்வு இல்லாமல், நிலையான அறிவுடன், ஆனந்தமாகவும், மென்மையாகவும், நற்கீர்த்தியைப் புகழ்வானாக இருப்பான்.
ப்ராஜ்ஞஃ ப்ரஸந்நமதுரஃ பூர்ணஸ் ஸுப்ரதிபோதயஃ । நிரஸ்தகேததௌர்கத்யஸ் ஸர்வஸ்மிந் ஸ்நிக்தபாந்தவஃ
அவன் ஞானமுள்ளவன், மனம் மகிழ்ச்சி நிறைந்தவன், இனிய சொற்கள் பேசுபவன்; முழுமையான அறிவும் தெளிவும் உடையவன்; சோர்வும் துயரமும் இல்லாதவன்; எல்லோரிடமும் அன்பும் நட்பும் காட்டுபவன்.
உதாரசரிதாகாரஸ் ஸமஸ் ஸௌக்யமஹோததிஃ । ஸுஸ்நிக்தஶ் ஶீதலஸ்பர்ஶஃ பூர்ணஶ் சந்த்ர இவோதிதஃ
அவன் உயர்ந்த பண்பும் அழகும் கொண்டவன்; எல்லோரிடமும் சமமானவன்; பேரின்பத்தின் பெருங்கடல் போலவன்; மிக மென்மையானவன், தொடும்போது குளிர்ச்சி தருபவன்; முழுமையாக எழுந்த சந்திரன் போல பிரகாசிப்பவன்.
ந தஸ்ய ஸுக்ரு'தேநார்தோ ந போகைர் ந ச கர்மபிஃ । ந துஷ்க்ரு'தைர் ந போகாநாம் ஸந்த்யாகேந ந பந்துபிஃ
அவனுக்கு நல்ல செயல்களில் பயனில்லை; அனுபவங்களிலும் இல்லை; எந்தச் செயலில் இருந்தும் இல்லை; தீய செயல்களிலும் இல்லை; இன்பங்களை விட்டு விலகுவதிலும் இல்லை; உறவினர்களிலும் இல்லை.