ஜராமரணயுத்தாதித்வந்த்வபஞ்ஜரலீலயா । சரதீஹ சிரம் காலம் முக்தோ ऽபி பகவாந் ஹரிஃ
முதுமை, மரணம், போர் போன்ற இரட்டைப் பொருள்களின் சிறையில் விளையாடி, நீண்ட காலம் இங்கு சஞ்சரிக்கும் பகவான் ஹரியும், விடுதலை பெற்றவராக இருந்தாலும், இவ்வாறு நடக்கிறார்.
முக்தேநாபி த்ரிநேத்ரேண ஸௌந்தர்யதருமஞ்ஜரீ । தேஹார்தே தார்யதே கௌரீ காமுகேநேவ காமுகீ
முத்தி பெற்றவராக இருந்தாலும், கௌரி அழகின் மலராக, மூன்று கண்கள் உடையவரின் உடலின் பாதியில் அவர் வைத்திருக்கிறார்; காதலன் தனது காதலியை அணைத்து வைத்திருப்பதைப் போல.
முக்தயாபி கலே பத்தோ கௌர்யா கௌரஸ் த்ரிலோசநஃ । ஸுஶுத்த இவ முக்தாநாம் கணஶ் ஶஶிகலாமலஃ
முத்தி பெற்றவராக இருந்தும், வெண்மையான கௌரி, வெண்மையான மூன்று கண்கள் உடையவரை கழுத்தில் கட்டி வைத்திருக்கிறார்; தூய முத்து மாலை, பளிச்சென்ற சந்திரக்கதிரை சுற்றி இருப்பதைப் போல.
குஹோ கஹநதீர் வீரஸ் தாரகாதிரணக்ரமம் । முக்தோ ऽபி க்ரு'தவாந் ஸர்வஜ்ஞாநரத்நைகஸாகரஃ
ஆழமான எண்ணம் கொண்ட வீரனான குகன், முத்தி பெற்றவராக இருந்தும், தாரகன் முதலானவர்களை அழித்தான்; எல்லா ஞான நகைகளும் நிறைந்த ஒரே பெருங்கடலாக இருந்தபோதும்.
ப்ரு'ங்கீஶோ ரக்தமாம்ஸம் ஸ்வம் ஸ்வமாத்ரே ப்ரவிதீர்ணவாந் । முக்தயைவ தியா ராம தீரயா த்யாநதௌதயா
ப்ருங்கி என்பவர், ராமா, தியானத்தால் தூய்மையான, நிலையான மனதுடன், தாய்க்காகத் தன் இரத்தமும் மாம்சமும் அர்ப்பணித்தார்; அது முத்தி பெற்ற மனதாலேயே நிகழ்ந்தது.
முநிர் முக்தஸ்வபாவோ ऽபி ஜகஜ்ஜங்கலகண்டகம் । நாரதோ விஜஹாரேமம் லீலயா கார்யஶீலயா
மிக உயர்ந்த ஞானம் பெற்ற நாரதர், விடுதலை பெற்றவராக இருந்தாலும், இந்த உலகத்தை—அதாவது பிறவி வனத்தை—விட்டுவிடவில்லை; ஆனந்தமாகவும், செயலில் ஈடுபட்டு, இங்கேயே தங்கி இருந்தார்.
ஜீவந்முக்தமநா மாநீ விஶ்வாமித்ரஸ் ஸ்வயம் ப்ரபுஃ । வேதோக்தாம் மகநிர்மாணக்ரியாம் ஸமதிதிஷ்டதி
மனதில் முழுமையாக விடுதலை பெற்ற, தன்னைக் கட்டுப்படுத்திய விஸ்வாமித்திரர், வேதங்களில் கூறப்பட்ட யாகங்களைத் தானே செய்து நடத்தினார்.
தாரயத்ய் அவநிம் ஶேஷஃ கரோத்ய் அர்கோ திநாவலீம் । யமோ யமத்வம் குருதே ஜீவந்முக்ததயைவ ஹி
அநந்தன் பூமியைத் தாங்குகிறார், சூரியன் பகல்களை உருவாக்குகிறார், யமன் மரணத்தின் கடமையை நிறைவேற்றுகிறார்—இவர்கள் அனைவரும் உயிரோடு விடுதலை பெற்றவர்களாகவே இவை செய்கிறார்கள்.
அந்யே ऽப்ய் அஸ்மிம்ஸ் த்ரிபுவநே யக்ஷாமரநராஸுராஃ । ஶதஶோ முக்ததாம் யாதாஸ் ஸந்தஸ் திஷ்டந்தி ஸம்ஸ்ரு'தௌ
இந்த மூன்று உலகங்களிலும், யக்ஷர்கள், தேவர்கள், மனிதர்கள், அசுரர்கள் என நூற்றுக்கணக்கானவர்கள் விடுதலை அடைந்தும், பிறவி சுழற்சியில் இருந்துகொண்டே இருக்கின்றனர்.
ஸம்ஸ்திதா வ்யவஹாரேஷு விவிதாசாரதாரிஷு । அந்தராஶீதலாஃ கேசித் கேசிந் மூடாஶ் ஶிலாஸமாஃ
பலர் உலக வாழ்க்கையில் பலவிதமான பழக்கங்களை பின்பற்றி இருக்கிறார்கள்; அவர்களில் சிலர் உள்ளுக்குள் அமைதியாகவும் பற்றில்லாமலும் இருக்க, மற்றவர்கள் அறியாமையில், கல்லைப் போல் அசையாமல் இருக்கிறார்கள்.
பரமம் போதம் ஆஸாத்ய கேசித் காநநம் ஆகதாஃ । யதா ப்ரு'குபரத்வாஜவிஶ்வாமித்ரஸஹாதயஃ
சிலர் உயர்ந்த அறிவை அடைந்து, ப்ருகு, பரத்வாஜா, விஸ்வாமித்ரர் போன்றவர்களைப் போல் காட்டுக்குச் சென்றுள்ளனர்.
கேசித் ராஜ்யேஷு திஷ்டந்தி ச்சத்த்ரசாமரமாலிதாஃ । யதா ஜநகஶர்யாதிமாந்தாத்ரு'மகதாதயஃ
சிலர் ஜனகன், சர்யாதி, மாந்தாதா, மகத நாட்டின் அரசர்கள் போல், ராஜ்யங்களில் குடை, சாமரம் போன்றவற்றால் அலங்கரிக்கப்பட்டு வாழ்கிறார்கள்.
கேசித் வ்யோமநி திஷ்டந்தி திஷ்ண்யசக்ராந்தரஸ்திதாஃ । யதா ப்ரு'ஹஸ்பத்யுஶநஶ்சந்த்ரஸூர்யமுநீஶ்வராஃ
சிலர் ப்ருஹஸ்பதி, உசனஸ், சந்திரன், சூரியன், முனிவர்கள் போல், விண்ணில், விண்மீன் உலகங்களுக்கிடையில் தங்கி இருக்கிறார்கள்.
கேசித் ஸுரபதம் யாதா விமாநாவலிம் ஆஸ்திதாஃ । யதாக்நிவாயுவருணயமதும்புருநாரதாஃ
சிலர் தேவலோகத்தை அடைந்து, வானத்தில் ஒழுங்காக அமைந்த வாகனங்களில் வாழ்கிறார்கள்; அக்கிரக்னி, வாயு, வருணன், யமன், தும்புரு, நாரதர் போல்.
கேசித் பாதாலகுஹரே ஜீவந்முக்தா வ்யவஸ்திதாஃ । யதா படிஸுஹோத்ராந்தப்ரஹ்லாதஹ்லாதபூர்வகாஃ
சிலர் பாதாளத்தின் குகைகளில் வாழும் ஜீவன்முக்தர்கள்; அவர்கள் படி, சுஹோத்ரன், அந்தன், பிரஹ்லாதன், ஹ்லாதன், பூர்வகன் போன்றவர்கள்.
திர்யக்யோநிஷ்வ் அபி ஸதா வர்தந்தே க்ரு'தபுத்தயஃ । தேவயோநிஷ்வ் அபி ப்ராஜ்ஞ வர்தந்தே மூர்கபுத்தயஃ
உணர்ச்சி பெற்றவர்கள் எப்போதும் பிறவிகளிலும் வாழ்கிறார்கள்; தேவலோகத்திலும் அறியாமை உடையவர்களும் இருக்கிறார்கள்.
ஸர்வம் ஸர்வேண ஸர்வத்ர ஸர்வதா ஸர்வதைவ ஹி । ஸம்பவத்ய் ஏவ ஸர்வாத்மந்ய் ஆத்மநாத்மஸ்வரூபிணி
எல்லாம், எல்லோராலும், எல்லா இடத்திலும், எல்லா விதமாகவும், எப்போதும், அந்த அனைத்தையும் கொண்ட ஆத்மாவின் இயற்கையில் தோன்றுகிறது.
விதேர் விசித்ரா நியதிர் அநந்தாரம்பமந்தரா । ஸந்நிவேஶாம்ஶவைசித்ர்யாத் ஸர்வம் ஸர்வத்ர த்ரு'ஶ்யதே
விதியின் அதிசயமான ஒழுங்கு, தொடங்க எப்போதும் மெதுவாக இருந்தாலும் முடிவில்லாமல் நீடிக்கிறது. பொருள்களின் பலவகை அமைப்புகளால், எல்லா இடங்களிலும் எல்லாவற்றிலும் அது தென்படுகிறது.
விதிர் தைவம் விபுர் தாதா ஸர்வேஶஶ் ஶிவ ஈஶ்வரஃ । இதி நாமபிர் ஆத்மாந்தஃ ப்ரத்யக்சேதந உச்யதே
விதி, தெய்வம், எல்லாவற்றிலும் நிறைந்தவன், படைத்தவன், எல்லாம் ஆளும் இறைவன், சிவன், ஈசன் என்று பல பெயர்களால் உள்ளார்ந்த ஆன்மா, உள்ளுணர்வு குறிப்பிடப்படுகிறது.
அஸ்த்ய் அவஸ்துநி வஸ்த்வ் அந்தஃ காஞ்சநம் ஸிகதாஸ்வ் இவ । அஸ்தி வஸ்துந்ய் அவஸ்த்வ் அந்தர் மலம் ஹேமகணேஷ்வ் இவ
உண்மை இல்லாததில் கூட, மணலில் பொன்னிருப்பதைப் போல், சிறிது உண்மை இருக்கிறது; உண்மையானதிலும், பொன்னில் குற்றம் இருப்பதைப் போல, சிறிது பொய்யும் இருக்கிறது.
அயுக்தே யுக்ததா யுக்த்யா ப்ரேக்ஷ்யமாணா ப்ரத்ரு'ஶ்யதே । பாபஸ்ய ஹி பயால் லோகோ தர்மே ராம ப்ரவர்ததே
சில நேரங்களில் பொருந்தாத இடத்திலும், காரணம் மூலம் பொருந்துதல் காணப்படுகிறது; ராமா, பாவத்துக்கு பயந்து மக்கள் தர்மத்தில் நடக்கிறார்கள்.
அஸத்யே ஸத்யதா ஸாதோ ஶாஶ்வதீ பரிலக்ஷ்யதே । ஶூந்யேந த்யாநயோகேந ஶாஶ்வதம் பதம் ஆப்யதே
அய்யா, பொய்யானவற்றில் கூட நிலையான உண்மை தெரிகிறது; வெறுமையின் மேல் தியானம் செய்து மனதை ஒன்றாக்கினால், நிலைத்த நிலை அடையப்படுகிறது.
யந் நாஸ்தி தத் உதேத்ய் ஆஶு தேஶகாலவிலாஸதஃ । ஶஶகாஶ் ஶ்ரு'ங்கவந்தோ ஹி த்ரு'ஶ்யந்தே ஶம்பரஸ்திதௌ
இல்லாதது கூட இடமும் காலமும் விளையாடும் போது விரைவில் தோன்றும்; மாயையில், கொம்புள்ள முயல்களைப் போலவே, உண்மையில்லாதவை தெரிகின்றன.
யே வஜ்ரஸாராஸ் ஸுத்ரு'டா த்ரு'ஶ்யந்தே தே க்ஷயம் கதாஃ । கல்பஸ்யாந்தே யதேந்த்வர்கதராப்திவிபுதாத்ரயஃ
வஜ்ரம் போல் உறுதியானவை கூட அழிந்துபோகும்; ஒரு யுகம் முடிவில் சந்திரன், சூரியன், பூமி, கடல், தேவர்கள், மலைகள் எல்லாம் மறைந்து விடும்.
இதி பஶ்யந் மஹாபாஹோ பாவாபாவபவக்ரமம் । ஹர்ஷாமர்ஷவிஷாதேஹாஸ் ஸந்த்யஜ்ய ஸமதாம் வ்ரஜ
மகாபலசாலி, உருவாகும், இல்லாததும், தோன்றும் நிலைகளைக் கவனித்து, சந்தோஷம், கோபம், துயரம் ஆகியவற்றை விட்டுவிட்டு சமநிலையை அடை.
அஸத் ஸத் அவபாதீஹ ஸத் அஸச் சாபி த்ரு'ஶ்யதே । ஆஸ்தாநாஸ்தே பரித்யஜ்ய தேநாஶு ஸமதாம் வ்ரஜ
இங்கு பொய்யானது உண்மையாகத் தோன்றுகிறது, உண்மையானதும் பொய்யாகத் தெரிகிறது. பிடிப்பும் வெறுப்பும் இரண்டையும் விட்டு விடு; அதனால் விரைவில் சமச்சீரை அடை.
முக்தௌ ராகவ லோகே ऽஸ்மிந் ந ப்ராப்திஸ் ஸம்பவத்ய் அலம் । அப்ரவ்ரு'த்த்யா விவேகஸ்ய மக்நா ஹி ஜநகோடயஃ
இவ்வுலகில், ராகவா, விவேகம் இல்லாமல் விடுதலை கிடைப்பதில்லை; விவேகம் இல்லாததால் எண்ணற்றோர் திசை தெரியாமல் போய்விடுகிறார்கள்.
முக்தௌ ராகவ லோகே ऽஸ்மிந் ப்ராப்திர் அஸ்தி ஸதைவ ஹி । ப்ரவ்ரு'த்த்யா ஹி விவேகஸ்ய முக்தாஶ் ச ஜநகோடயஃ
இவ்வுலகில், ராகவா, விவேகம் இருந்தால் விடுதலை எப்போதும் கிடைக்கும்; விவேகம் செயல்படுவதால் எண்ணற்றோர் விடுதலை அடைந்துள்ளனர்.
ப்ரவிவேகாவிவேகாப்யாம் ஸுலபாலப்யதாம் கதா । முக்திர் மநஃக்ஷயப்ராப்த்யா விவேகம் தேந தீபய
விவேகம் இருந்தால் விடுதலை எளிதாகும்; இல்லையெனில் கடினமாகும். ஆகவே மனம் அடங்கும்போது, அந்த விவேகத்தை வளர்த்து வைத்துக்கொள்.
ஆத்மாவலோகநே யத்நஃ கர்தவ்யோ பூதிம் இச்சதா । ஸர்வதுஃகஶிரஶ்சேத ஆத்மாலோகேந ஜாயதே
ஏழைபாடுகளை நீக்கி வளமான வாழ்வை விரும்புகிறவன், தன்னை ஆராய்ந்து அறிய முயற்சி செய்ய வேண்டும். ஏனெனில், ஆன்மாவின் ஒளியில் எல்லா துயரங்களின் மூல காரணம் முற்றிலும் அழிகிறது.