ஆபால்யம் ஏதத் ஸம்ஸித்தம் யத்ர தத்ர யதா ததா । தைவம் து ந க்வசித் த்ரு'ஷ்டம் அதோ ஜயதி பௌருஷம்
பிள்ளை பருவத்திலிருந்தே இது எல்லா இடங்களிலும், எல்லா விதமாகவும் தெளிவாகத் தெரிகிறது; விதி எங்கும் காணப்படுவதில்லை. அதனால் மனித முயற்சியே வெல்லும்.
புருஷார்தேந தேவேஶகுருர் ஏஷ ப்ரு'ஹஸ்பதிஃ । ஶுக்ரோ தைத்யேந்த்ரகுருதாம் புருஷார்தேந சாஸ்திதஃ
மனித முயற்சியால் ப்ருஹஸ்பதி தேவர்களின் ஆசானாக ஆனார்; அதுபோலவே, சுக்ரன் அசுரர்களின் ஆசானாகும் பதவியை முயற்சியால் அடைந்தார்.
தைந்யதாரித்ர்யதுஃகார்தா அபி ஸாதோ நரோத்தமாஃ । பௌருஷேணைவ யத்நேந யாதா தேவேந்த்ரதுல்யதாம்
துயரம், வறுமை, துன்பம் ஆகியவற்றால் பாதிக்கப்பட்ட நல்லவர்களும் சிறந்த மனிதர்களும், தங்கள் முயற்சி மற்றும் உழைப்பால் இந்திரனுக்கு சமமான நிலையை அடைந்துள்ளனர்.
மஹாந்தோ விபவாட்யா யே நாநாஶ்சர்யஸமாஶ்ரயாஃ । பௌருஷேணைவ தோஷேண நரகாதிதிதாம் கதாஃ
பெரும் செல்வமும், பல்வேறு அதிசயங்களும் உடைய மகான்கள் கூட, தங்கள் தவறான செயலால் நரகத்தில் விருந்தினராகச் சென்றுள்ளனர்.
பாவாபாவஸஹஸ்ரேஷு தஶாஸு விவிதாஸு ச । ஸ்வபௌருஷவஶாத் ஏவ விவ்ரு'த்தா பூதஜாதயஃ
ஆயிரக்கணக்கான பிறவிகளிலும், பலவகை நிலைகளிலும் உயிர்கள் தங்கள் சொந்த முயற்சியின்படியே உருவாகின்றன.
ஶாஸ்த்ரதோ குருதஶ் சைவ ஸ்வதஶ் சேதி த்ரிஸித்ததா । ஸர்வத்ர புருஷார்தஸ்ய ந தைவஸ்ய கதாசந
வேதங்களாலும், ஆசான்களாலும், தானாகவும் உறுதிப்படுத்தப்பட்டாலும், எங்கும் மனித முயற்சியே முக்கியம்; விதி என்ற ஒன்று இல்லை என்று கூறப்பட்டுள்ளது.
அஶுபேஷு ஸமாவிஷ்டம் ஶுபேஷ்வ் ஏவாவதாரயேத் । யத்நேந சித்தம் இத்ய் ஆஶு ஸர்வஶாஸ்த்ரார்தஸங்க்ரஹஃ
மனம் தீயவற்றில் மூழ்கியிருக்கும்போது, அதனை நல்லவற்றில் கொண்டு வர முயற்சி செய்ய வேண்டும் — இதுவே எல்லா வேதங்களின் சாரம்.
யச் ச்ரேயோ யத் அதுச்சம் ச யத் அபாயவிவர்ஜிதம் । தத் தத் ஆசர யத்நேந புத்ரேதி குரவஸ் ஸ்திதாஃ
உண்மையில் பயனளிக்கும், சிறியது அல்லாத, தீங்கு இல்லாததை நீ முயற்சியுடன் செய்திடு, மகனே; இதையே ஆசான்கள் கூறியுள்ளனர்.
யதா யதா ப்ரயத்நோ மே பலம் ஆஶு ததா ததா । இத்ய் அஹம் பௌருஷாத் ஏவ பலபாங் ந து தைவதஃ
எப்படி நான் முயற்சி செய்கிறேனோ, அதேபோல் விரைவாக பலன் கிடைக்கிறது; எனவே, நான் பெறும் பலன் என் சொந்த முயற்சியால்தான், அதுவும் விதியால் அல்ல.
பௌருஷாத் த்ரு'ஶ்யதே ஸித்திஃ பௌருஷோ தீமதாம் க்ரமஃ । தைவம் ஆஶ்வாஸநாமாத்ரம் துஃகே பேலவபுத்திஷு
முயற்சியால் தான் வெற்றி கிடைக்கிறது; புத்திசாலிகளுக்கு முயற்சியே வழி; விதி என்பது துன்பத்தில் மனம் தளர்ந்தவர்களுக்கு ஒரு ஆறுதல் மட்டுமே.
ப்ரத்யக்ஷப்ரமுகாந் நித்யம் ப்ரமாணாத் பௌருஷஃ க்ரமஃ । பலதோ த்ரு'ஶ்யதே லோகே தேஶாந்தரகமாதிகஃ
நேரடி அனுபவம் போன்ற நம்பகமான வழிகளால் முயற்சியின் பாதை எப்போதும் உறுதி செய்யப்படுகிறது; உலகத்தில், தூர இடங்களுக்கு செல்வது போன்ற பலன்கள் முயற்சியால் தான் கிடைப்பதை நாம் காண்கிறோம்.
போக்தா த்ரு'ப்யதி நாபோக்தா கந்தா கச்சதி நாகதிஃ । வக்தா வக்தி ந சாவக்தா பௌருஷம் ஸபலம் ந்ரு'ணாம்
உண்பவன் திருப்தி அடைகிறான், உணவில்லாதவன் அல்ல; போகிறவன் சென்றடைகிறான், செல்லாதவன் அல்ல; பேசுகிறவன் பேசுகிறான், பேசாதவன் அல்ல; அதனால், மனிதர்களுக்கு முயற்சி பலனைத் தருகிறது.
பௌருஷேண துரந்தேப்யஸ் ஸங்கடேப்யஸ் ஸுபுத்தயஃ । ஸமுத்தரந்த்ய் அயத்நேந ந து மூகதயாநயா
தெளிவான அறிவுடையவர்கள், பெரிய சிரமங்களை முயற்சியால் எளிதில் கடக்கிறார்கள்; அமைதியாக இருப்பதாலோ செயல் இல்லாமலோ அல்ல.
யோ யோ யதா ப்ரயததே ஸ ஸ தத்வத் பலைகபாக் । ந து தூஷ்ணீம் ஸ்திதேநேஹ கேநசித் ப்ராப்யதே பலம்
யார் எந்த வகையில் முயற்சி செய்கிறார்களோ, அவர்களுக்கு அதற்கேற்ற பலன் கிடைக்கும்; ஆனால் இங்கு யாரும் அமைதியாக இருந்தால் எந்தப் பலனும் கிடையாது.
ஶுபேந புருஷார்தேந ஶுபம் ஆஸாத்யதே பலம் । அஶுபேநாஶுபம் ராம யதேச்சஸி ததா குரு
நல்ல முயற்சியால் நல்ல பலன் கிடைக்கும்; தீய முயற்சியால் தீய பலன் வரும். இராமா, நீ விரும்பும் விதத்தில் செய்.
புருஷார்தபலப்ராப்திர் தேஶகாலவஶாத் இஹ । ப்ராப்தா சிரேண ஶீக்ரம் வா யாஸௌ தைவம் இதி ஸ்ம்ரு'தா
முயற்சியின் பலன் எப்போது, எங்கு கிடைக்கும் என்பது இடமும் காலமும் பொறுத்தது; அது தாமதமாகவோ விரைவாகவோ கிடைக்கலாம், அதையே விதி என்று சொல்வார்கள்.
ந தைவம் த்ரு'ஶ்யதே த்ரு'ஷ்ட்யா ந ச லோகாந்தரே ஸ்திதம் । உக்தம் தைவாபிதாநேந ஸ்வம் லோகே கர்மணஃ பலம்
விதி என்பதைக் கண்களால் காண முடியாது, அது வேறு உலகிலும் இல்லை. இந்த உலகில் விதி என்று சொல்வது, ஒருவரது செய்கைகளுக்கான பலனே.
புருஷோ ஜாயதே லோகே வர்ததே க்ஷீயதே புநஃ । ந தத்ர த்ரு'ஶ்யதே தைவம் ஜராயௌவநபால்யவாந்
ஒருவர் இந்த உலகில் பிறந்து வளர்ந்து, பிறகு சுருங்கி போகிறார்; இவற்றில், குழந்தை பருவம், இளமை, முதுமை எதிலும் விதி என்ற ஒன்று தெரியவில்லை.
தேஶாத் தேஶாந்தரப்ராப்திர் ஹஸ்தஸ்தத்ரவ்யதாரணம் । வ்யாபாரஶ் ச ததாங்காநாம் பௌருஷேண ந தைவதஃ
ஒரு இடத்திலிருந்து இன்னொரு இடத்துக்குச் செல்லுதல், கையில் பொருளை பிடித்தல், உடல் அங்கங்கள் நகர்த்துதல்—இவை எல்லாம் மனித முயற்சியால் நடக்கின்றன, விதியால் அல்ல.
அர்தப்ராபககார்யைகப்ரயத்நபரதா புதைஃ । ப்ரோக்தா பௌருஷஶப்தேந ஸர்வம் ஆஸாத்யதே ऽநயா
விரும்பிய பலனைத் தரும் செயல்களை ஒரே மனதுடன் செய்வதை அறிவாளிகள் மனித முயற்சி என்று சொல்கிறார்கள்; இதனால் எல்லாம் பெற முடியும்.
அநர்தப்ராப்திகார்யைகப்ரயத்நபரதா து யா । ஸோக்தா ப்ரோந்மத்தசேஷ்டேதி ந கிஞ்சித் ப்ராப்யதே ऽநயா
துன்பம் தரும் செயல்களை மட்டும் பிடித்து அதில் முழுமையாக முயற்சி செய்வது, பைத்தியக்காரரின் செயல்பாடாகக் கூறப்படுகிறது. இதனால் எந்த நல்லதும் கிடையாது.
க்ரியாயாஸ் ஸ்பந்ததர்மிண்யாஸ் ஸ்வார்தஸாதகதா ஸ்வயம் । ஸாதுஸங்கமஸச்சாஸ்த்ரதீக்ஷ்ணயோந்நீயதே தியா
தனக்கான நன்மையை அடைய முயற்சி செய்து செயலில் உழைக்கும் திறன், கூர்மையான அறிவால், நல்லவர்களின் நட்பு மற்றும் உண்மையான நூல்களால் உயர்த்தப்படுகிறது.
அநந்தம் ஸமதாநந்தம் பரமார்தம் ஸ்வகம் விதுஃ । தத் யேப்யஃ ப்ராப்யதே யத்நாத் தே ஸேவ்யாஶ் ஶாஸ்த்ரஸாதவஃ
தன் சொந்த உயர்ந்த நிலை எது என்று, அது முடிவில்லாத சமமான ஆனந்தம் என்று அறிந்தவர்களிடமிருந்து, முயற்சியால் அதை அடைய முடியும்; அந்த உண்மை நூல்களை போதிப்பவர்களை நாம் சேவிக்க வேண்டும்.
ஸச்சாஸ்த்ராதிகுணோ மத்யா ஸச்சாஸ்த்ராதிகுணாந் மதிஃ । வர்தேதே தே மிதோ ऽப்யாஸாத் ஸரோப்தாவ் இவ காலதஃ
உண்மை நூல்களின் நற்குணங்களும் அறிவும், பரஸ்பரம் பழகி பழகி, ஒரு ஏரி மற்றும் மழைநீர் போல காலப்போக்கில் ஒன்றையொன்று வளர்க்கின்றன.
ஆ பால்யாத் அலம் அப்யஸ்தைஶ் ஶாஸ்த்ரஸத்ஸங்கமாதிபிஃ । குணைஃ புருஷயத்நேந ஸ்வோ ऽர்தஸ் ஸம்ப்ராப்யதே ஹிதஃ
பிள்ளை பருவத்திலிருந்தே நல்ல நூல்களைப் படிப்பது, நல்லவர்களுடன் பழகுவது போன்ற நல்ல குணங்களை மனதார முயன்று வளர்த்தால், மனிதன் தன் வாழ்க்கையில் பயனுள்ள இலக்கை அடைய முடியும்.
பௌருஷேண ஜிதா தைத்யாஸ் ஸ்தாபிதா புவநக்ரியாஃ । ரசிதாநி ஜகந்தீஹ விஷ்ணுநா ந து தைவதஃ
மனிதனின் முயற்சியால் அசுரர்கள் வெல்லப்பட்டார்கள், உலகங்கள் இயங்கும் வகை அமைக்கப்பட்டது, இந்த உலகத்தை மாயோன் உருவாக்கினார்; இது விதியின் காரணமாக அல்ல.
ஜகதி புருஷகாரகாரணே ऽஸ்மிந் குரு ரகுநாத சிரம் ததா ப்ரயத்நம் । வ்ரஜஸி தருஸரீஸ்ரு'பாபிதாநாம் ஸுபக யதா ந தஶாம் அஶங்க ஏவ
இந்த உலகில் முயற்சியே காரணம் என்பதால், ரகுநாதா, நீ நீண்ட நாட்கள் மனமுவந்து உழைத்தால், மரம் அல்லது பாம்பு போன்ற நிலைக்கு நீ விழுவாய் என்ற பயம் உனக்கில்லை.
நாக்ரு'திர் ந ச கர்மாணி நாஸ்பதம் ந பராக்ரமஃ । தந் மித்யாஜ்ஞாநவத் ப்ரௌடம் தைவம் நாம கிம் உச்யதே
உடல் வடிவம், செய்கைகள், இடம், வீரம் — இவை எதுவும் விதி அல்ல; பொய்யான அறியாமையில் நிலைத்திருக்கும் இந்த விதி என்று சொல்லப்படுவது உண்மையில் என்ன?
ஸ்வகர்மபலஸம்ப்ராப்தாவ் இதம் இத்தம் இதீவ யாஃ । கிரஸ் தா தைவநாம்நைதாஃ ப்ரஸித்திம் ஸமுபாகதாஃ
ஒருவர் தன் செயல்களின் பலனை பெற்றபோது, 'இது இப்படித்தான் நடந்தது' என்று சொல்வதை, மக்கள் 'விதி' என்று பரவலாக ஏற்றுக்கொள்கிறார்கள்.
ததைவ மூடமதிபிர் தைவம் அஸ்தீதி நிஶ்சயஃ । ஆத்தோ துரவபோதேந ரஜ்ஜாவ் இவ புஜங்கமஃ
அதேபோல், அறிவு குறைந்தவர்கள், புரிந்து கொள்ள முடியாமல், ஒரு கயிற்றை பாம்பு என்று தவறாக எண்ணுவது போல, 'விதி உள்ளது' என்று உறுதியாக நம்புகிறார்கள்.