बृहत्कुसुमदोलाभ्यः प्रसृताभ्यस् समन्ततः । वाति मांसलम् आमोदम् आदाय मधुरानिले
वातायनेषु मृदुषु कुसुमाकीर्णभूमिषु । पर्यङ्केषूपविष्टासु पश्यन्तीषु पुरन्ध्रिषु
जालागतार्ककरलोलविलोचनासु रत्नप्रभाप्रकरपिङ्गलचामरासु । सन्त्यक्तचापललवं चपलाबलासु मौनस्थितासु सितचामरधारिणीषु
मुक्ताफलप्रतिफलत्प्रतिमार्करश्मिशारोदरास्व् अजिरभूमिषु चण्पकौघम् । नास्वादयत्य् अभिनवातपबिन्दुबुद्ध्या भ्रान्त्या भ्रमिण्य् अलिबले नभसीव मेघे
पुण्यो वसिष्ठवचनप्रसरश् श्रुतो यस् तं शंसति प्रसृतविस्मयम् आर्यलोके । संसद्गते मृदुपदाक्षरमुग्धवाक्यम् अन्योऽन्यम् उत्स्मितम् अनल्पगुणाभिरामम्
दिग्भ्यः पुराच् च गगनाच् च नृपर्षिसिद्धविद्याधरार्यमुनिविप्रगणे विशिष्टे । मौनप्रणामम् अभितः प्रविशत्य् अशब्दं सोपांशु गौरववता सह जातवाक्ये
उन्निद्रकोकनदकोमलकोशकृष्टमत्तालिजालमकरन्दसुवर्णरागैः । आपिङ्गले मरुति वाति विलोलघण्टाटाङ्कारगीतवति पीतनिशाम्बुशीते
अगुरुतगरधूमे चन्दनामोदमिश्रे सरसकुसुमदामोद्दामगन्धाङ्किताभ्रे । सरति सितवितानाम्भोरुहावर्तलेशैश् चलकुसुमरजोऽङ्कैश् शब्दविज्ञातभृङ्गम्
मेघगम्भीरया वाचा विस्रब्धपदसुन्दरम् । इदं दशरथो वाक्यम् उवाच मुनिनायकम्
भगवन् ह्यस्तनेन त्वं वाक्यसन्दर्भजन्मना । कच्चिन् मुक्तो ऽसि खेदेन तपःकार्श्यातिशायिना
ह्यस् त्वयोक्तो य आनन्दी विविक्तो वचसां गणः । अमृतावर्षणेनेव तेनेहाश्वासिता वयम्
चन्द्रांशव इवोत्सार्य तमांस्य् अमृतनिर्मिताः । अन्तश् शीतलयन्त्य् एता महताम् अमला गिरः
अपूर्वाह्लाददायिन्य उच्चैस्तरपदाश्रयाः । अतिमोहापहारिण्यस् सूक्तयो ऽमृतवृष्टयः
आत्मरत्नावलोकैकदीपिका पारमार्थिकी । यस्माद् उक्तिलतोदेति स वन्द्यस् सज्जनद्रुमः
दुरीहितं दुर्विहितं सर्वं सज्जनसूक्तयः । प्रमार्जयन्ति शीतांशोस् तमस्काण्डम् इवांशवः
तृष्णालोभादयो ऽस्माकं संसारनिगडा मुने । तवोक्त्या तनुतां याताश् शरदीवासिताम्बुदाः
सम्प्रवृत्ता वयं द्रष्टुम् आत्मानम् अपकल्मषम् । रसाञ्जनानीतदृशो जात्यन्धा इव काञ्चनम्
संसारवासनानाम्नी मिहिका हृदयाम्बरे । प्रवृत्ता तनुतां गन्तुं त्वदुक्तिशरदेह नः
मुने मन्दारमञ्जर्यस् तरङ्गा वामृताम्भसः । न तथाह्लादयन्त्य् अन्तर् यथोदारधियां गिरः
यद् यद् राघव संयाति महाजनसपर्यया । दिनं तद् इह सालोकं शेषास् त्व् अन्धा दिनालयः
राम राजीवपत्त्राक्ष प्रकृतार्थदिदृक्षया । मुनिम् आबोधय पुनः प्रसादे समवस्थितम्
इत्य् उक्ते भूभृता तत्र रामाभिमुखम् आस्थितः । उवाचेदम् उदारात्मा वसिष्ठो भगवान् मुनिः
राघव स्वकुलैकेन्दो तं मयोक्तं महामते । कच्चित् स्मरसि वाक्यार्थं पूर्वापरविचारितम्
उत्पत्तीनां विचित्राणां सत्त्वादिगुणभेदतः । कच्चित् स्मरसि सर्वासां विभागम् अरिमर्दन
कच्चित् सर्वम् असर्वं च सद् असच् च सदोदितम् । रूपं स्मरसि देवस्य विमलं परमात्मनः
यथेदम् उदितं विश्वं विश्वेशाद् ईश्वरेश्वरात् । कच्चित् स्मरसि तत् साधो साधुवादैकभाजन
रूपं कच्चिद् अविद्यायाः फल्गुभङ्गुरम् आततम् । अनन्तम् अन्तवच् चैव सम्यक् स्मरसि सन्मते
चित्तम् एव नरो नान्यद् इति यत् प्रतिपादितम् । लवणादिविचारेण कच्चित् स्मरसि साधु तत्
वाक्यार्थश् चाखिलः कच्चित् त्वया राम विचारितः । ह्यस्तनस्य विचारस्य रात्रौ हृदि निवेशितः
भूयो भूयः परामृष्टं हृदये सुनियोजितम् । प्रयोजनं फलत्य् उच्चैर् न हेलाहतसंस्थिति