तृष्णापिशाच्या निलयं जीवकेसरिकन्दरम् । अभिमानगजालानम् आननाम्भोजशोभितम्
अवलोक्य वपुर् ब्रह्मा कान्तम् आत्मीयम् उत्तमम् । चिन्तयाम् आस भगवांस् त्रिकालामलदर्शनः
अस्मिन्न् आकाशकुहरे तते मदुपलाञ्छिते । अदृष्टापारपर्यन्ते प्रथमं किम् अभूद् इति
इति चिन्तितवान् ब्रह्मा सद्योजातो ऽमलात्मदृक् । अपश्यत् सर्गवृन्दानि समतीतान्य् अनेकशः
अथ सस्मार सकलान् स सधर्मगुणक्रमान् । वसन्तः कुसुमानीव वेदान् वाङ्मयसंयुतान्
लीलया कल्पयाम् आस चित्रास् सङ्कल्पजाः प्रजाः । नानाचारसमारम्भा गन्धर्वो नगरं यथा
तासां स्वर्गापवर्गार्थं धर्मकामार्थसिद्धये । अनन्तानि विचित्राणि शास्त्राणि समकल्पयत्
सृष्टिर् एवम् इयं राम सर्गे ऽस्मिन् स्थितिम् आगता । विरिञ्चरूपान् मनसः पुष्पलक्ष्मीर् मधोर् इव
विविधविरचनैः क्रियाविलासैः कमलजरूपधरेण चेतसैव । रघुसुत परिकल्पनेन नीता स्थितिम् अतुलां जगतीह सर्गलक्ष्मीः
एवंसम्पन्नम् एवैतन् नकिञ्चिद् अपि संस्थितम् । शून्यम् एव नभोमात्रं मनोविलसितं परम्
न देशकालाव् एतेन ब्रह्माण्डेनावृतौ क्वचित् । मनाग् अपि महारूपवताप्य् आकाशरूपिणा
एतत् सङ्कल्पमात्रात्म स्वप्नदृष्टपुरोपमम् । यत्रैतत् तत्र निश्शून्यं केवलं व्योम संस्थितम्
अभित्तिरागरचनम् अपि दृष्टम् असन्मयम् । अकृतं कृतम् एवैतद् व्योम्नि चित्रं विचित्रकम्
मनसा कल्पितं सर्वं देहादिभुवनत्रयम् । संसृतौ कारणं चैतच् चक्षुर् आलोकने यथा
आभासमात्रं हि जगद् घटावटपटक्रमैः । आवर्तते न सद्रूपाः पृथक् कुड्यादयस् स्थिताः
मनसेदं शरीरं हि निवासार्थं प्रकल्पितम् । क्रिमिणा कोशकारेण स्वात्मकोश इव स्वयम्
न तद् अस्ति न यन् नाम चेतस् सङ्कल्पमन्थरम् । न करोति न चाप्नोति दुर्गम् अप्य् अतिदुष्करम्
सर्वशक्तौ परे देवे का नाम ननु शक्तयः । न सम्भवन्त्य् आव्रियते याभिर् अन्तर् मनोगुहा
सत्तासत्ते पदार्थानां सर्वेषां सर्वदैव हि । महाबाहो सम्भवतस् सर्वशक्तौ विभौ सति
पश्य भावनया प्राप्तं मनसा पाद्मजं वपुः । तस्मात् तत्कलनं राम सर्वशक्तियुतं विदुः
स्वसङ्कल्पैः कृतास् सर्गे देवासुरनराचराः । स्वसङ्कल्पोपशमने शाम्यन्त्य् अस्नेहदीपवत्
आकाशसदृशं सर्वं कल्पनामात्रजृम्भितम् । जगत् पश्य महाबुद्धे सुदीर्घं स्वप्नम् उत्थितम्
न जायते न म्रियते इह कश्चित् कदाचन । पारमार्थ्येन सुमते मिथ्या सर्वं प्रवर्तते
न वृद्धिम् एति नो नाशं यत्र किञ्चित् कदाचन । रेखातरुवने तत्र कस्य नाम च खण्डना
भ्रमभूतं स्वकायं त्वम् अपश्यन् निपुणं दृशा । राघवाघहतस्वान्तः किम् अज्ञ इव भाषसे
मृगतृष्णा यथा तापान् मनसो ऽतिशयात् तथा । असन्त एव दृश्यन्ते सर्वे ब्रह्मादयो ऽप्य् अमी
द्विचन्द्रविभ्रमप्रख्या मनोरथवद् उत्थिताः । मिथ्याज्ञानमयास् सर्वे जगत्य् आकारराशयः
यथा नौयायिनो मिथ्या स्थाणुस्पन्दमतिस् तथा । असत्यैवोत्थिता नित्यम् आकाराणां परम्परा
इन्द्रजालम् इदं विद्धि मायारचितपञ्जरम् । मनोमनननिर्माणं न सन् नासद् इव स्थितम्
ब्रह्मैवेदं जगत् सर्वम् अन्यतायास् त्व् अतः कुतः । प्रसङ्गः कीदृशः को ऽसौ क्व चासौ परितिष्ठति