दृष्ट्वात्मानम् असत् त्यक्त्वा सत्याम् आसाद्य संविदम् । कालेन पदम् आगत्य जायन्ते नेह ते पुनः
भुक्त्वा जन्मसहस्राणि ज्ञानेन तपसाथ वा । परमेष्ठिपदं प्राप्य केचिद् यान्ति परं पदम्
केचिच् छक्रत्वम् अप्य् उच्चैः प्राप्य तुच्छतया धियः । पुनस् तिर्यक्त्वम् आयान्ति तिर्यक्त्वान् नरताम् अपि
केचिन् महाधियस् सन्त उत्पद्य ब्रह्मणः पदात् । तदैव जन्मनैकेन तत्रैव प्रविशन्त्य् अलम्
ब्रह्माण्डेष्व् इतरेष्व् अन्ये तेनैते जीवराशयः । प्रयान्ति पद्मोद्भवताम् अन्ये च हरताम् अपि
अन्ये प्रयान्ति तिर्यक्त्वम् अन्ये च सुरताम् अपि । अन्ये ऽपि नागतां राम यथैवेह तथैव हि
यथेदं हि जगत् स्फारं तथान्यानि जगन्ति हि । विद्यन्ते समतीतानि भविष्यन्ति च भूरिशः
अन्येनान्येन चित्रेण क्रमेणान्येन हेतुना । विचित्रास् सृष्टयस् तेषाम् आपतन्ति पतन्ति च
काश्चिद् गन्धर्वतां यान्ति काश्चिद् गच्छन्ति यक्षताम् । काश्चित् प्रयान्ति सुरतां काश्चिद् आयान्ति दैत्यताम्
येनैव व्यवहारेण ब्रह्माण्डे ऽस्मिञ् जनास् स्थिताः । तेनैवान्येषु तिष्ठन्ति सन्निवेशाविलक्षणाः
स्वस्वभाववशावेशाद् अन्योऽन्यपरिघट्टनैः । सृष्टयः परिवर्तन्ते तरङ्गिण्या इवोर्मयः
आविर्भावतिरोभावैर् उन्मज्जननिमज्जनैः । सृष्टयः परिवर्तन्ते तरङ्गिण्या इवोर्मयः
निर्यान्त्य् अविरतं तस्मात् परस्माज् जीवराशयः । अनिर्देश्यात् स्वसंवेद्यात् तत्रैवाशु स्फुरन्ति च
दीपाद् इवालोकदृशस् सूर्याद् इव मरीचयः । कणास् तप्तायस इव स्फुलिङ्गा इव पावकात्
कालाद् इवर्तवश् चित्रा आमोदाः कुसुमाद् इव । शीकरा इव पाताम्बुपूराद् अब्धेर् इवोर्मयः
उत्पत्योत्पत्य कालेन त्यक्त्वा देहपरम्पराः । स्वक एव पदे यान्ति विलयं जीवराशयः
अविरलम् इयम् आतता स्थितोच्चैर् भवति विनश्यति वर्धते मुधैव । त्रिभुवनरचनाविमोहमाया परमपदे लहरीव वारिराशौ
क्रमेणानेन येनाप्ता जीवेन स्थितिर् आत्मनः । स कथं भगवन् देहं समादत्ते ऽस्थिपञ्जरम्
पूर्वम् एव मया प्रोक्तं राम किं नावबुध्यसे । पूर्वापरविचारार्हा शेमुषी क्व गता तव
यद् इदं हि शरीरादि जगत् स्थावरजङ्गमम् । आभासमात्रम् एवैतद् असत् स्वप्न इवोत्थितम्
दीर्घस्वप्नो ह्य् अयं राम मिथ्यैवानघ दृश्यते । द्विचन्द्रविभ्रमाकारो भ्रमार्तभ्रान्तशैलवत्
प्रशान्ताज्ञाननिद्रस् सन् नूनं गलितभावनः । प्रबुद्धचेतास् संसारस्वप्नं पश्यन् न पश्यति
स्वभावकल्पितो राम जीवानां सर्वदैव हि । आमोक्षपदसम्प्राप्ति संसारो ऽस्त्य् आत्मनो ऽन्तरे
स्वभावकल्पितो नित्यं सर्वस्यास्त्य् आत्मनो ऽन्तरे । जीवस्य तरलः काय आवर्तः पयसो यथा
बीजे यथाङ्कुरस् स्फारः पल्लवश् चाङ्कुरे यथा । पल्लवे च यथा पुष्पं पुष्पकोशे फलं यथा
यतश् च कल्पनारूपो देहो ऽस्ति मनसो ऽन्तरे । बहीरूपतया राम ततो ऽस्त्य् एवेह स स्फुटः
य एव प्रतिभासो ऽस्य मनसः किल जायते । स एवाशु भवत्य् एतन् मृत्पिण्डो घटको यथा
प्रतिभासत एवेदं मनस्सङ्कल्पमात्रकम् । जगद् राघव नो सत्यं मृगतृष्णाजलं यथा
प्रतिभासेन चैतेन देहो ऽयं दृश्यते पुरः । भीतिभ्रान्तेन बालेन वेतालो ऽग्रगतो यथा
आदिसर्गे पुरा कायप्रतिभासो ऽस्य चेतसः । यस् स एव विभुर् ब्रह्मा पद्मकोशगृहे स्थितः