मनसो ऽभ्युदयो नाशो मनोनाशो महोदयः । ज्ञमनो नाशम् अभ्येति मनो ऽज्ञस्य विवर्धते
मनोमात्रं जगच्चक्रं मनः पर्वतमण्डलम् । मनो व्योम मनो देहो मनो मित्रं मनो रिपुः
विकल्पकलुषा या स्याच् चित्तत्त्वस्यात्मविस्मृतिः । मन इत्य् उच्यते सेयं वासना भवभागिनी
चेत्यानुपातकलितं चिन्मात्रेतिक्षताभिधम् । मनाग् विकल्पकलुषं चित्तत्त्वं जीव उच्यते
चेत्यप्रपतितं रूढसञ्ज्ञम् अज्ञत्वम् आगतं । तद् एवाधिकविस्तारं कल्प्यते तन्मनस्तया
नात्मा संसारपुरुषो न शरीरं न शोणितम् । जडं सर्वं शरीरादि देही खवद् अलेपकः
शरीरे कणशः कृत्ते नास्त्य् अन्यद् रुधिरादिकात् । निर्भिन्ने कदलीस्तम्भे नास्त्य् अन्यत् पल्लवाद् ऋते
मनो जीवं नरं विद्धि तद् एवाकारम् आगतम् । आत्मनात्मानम् आदत्ते स्वविकल्पांशकल्पितम्
स्वविकल्पान् नरस् तन्तून् प्रसार्य रचयत्य् अलम् । जालम् आत्मनिबन्धाय कोशकारः क्रिमिर् यथा
इमं देहभ्रमं त्यक्त्वा देशकालान्तरे पुनः । शरीरम् अन्यद् आदत्ते पल्लवत्वम् इवाङ्कुरः
यादृग्वासनम् एतत् स्यान् मनस् तादृक् प्रजायते । जनस् स्वपिति यच्चित्तस् तत् स्वप्ने निशि पश्यति
अम्ब्लम् अम्ब्लरसासिक्तं मधुरं मधुरञ्जितम् । बीजं प्रतिविषाकल्कसिक्तं च कटु जायते
शुभवासनया चेतो महत्या जायते महत् । भवतीन्द्रमनोराज्याद् इन्द्रतास्वप्नभाङ् नरः
क्षुद्रवासनया चेतः क्षुद्रताम् एति पेलवाम् । पिशाचविभ्रमात् स्वस्थः पिशाचान् निशि पश्यति
मनसि स्फारनैर्मल्ये कालुष्यं याति न स्थितिम् । तथैव स्फारकालुष्ये प्रसादो याति न स्थितिम्
मनसि स्फारकालुष्ये तद्रूपं जायते फलम् । तथैव स्फारनैर्मल्ये तद्रूपं जायते फलम्
त्यजत्य् उदारां न गतिं क्षीणो ऽप्य् अत्यन्तम् उत्तमः । उद्योगवान् अविरतं पूरणाशाम् इवोडुपः
नेह बन्धो न मोक्षो ऽस्ति न बध्यो न च बन्धनम् । मिथ्योत्थितैव मायेयम् इन्द्रजाललता यथा
गन्धर्वनगराकारो मृगतृष्णाक्रमोत्थितः । द्विचन्द्रविभ्रमाभासस् संसारो ऽयम् असन्मयः
नानन्तो ऽहं वराको ऽहम् इति दुर्निश्चयोदितः । अनन्तो ऽस्मि परो ऽस्मीति निश्चयेन विलीयते
सर्वगे स्वात्मनि स्वच्छे यैषा प्रमितिभावना । एतत् तद् बन्धनं लोके स्वविकल्पोपकल्पितम्
बन्धमोक्षदशाहीना द्वित्वैकत्वविवर्जिता । सर्वैव ब्रह्मसत्तेयम् इत्य् एषा परमार्थता
मनो निर्मलतां यातम् असक्तं सर्वदृष्टिषु । अमनस्ताम् इवापन्नं ब्रह्म पश्यति नान्यथा
मनो निर्मलतां यातं शुभसन्तानवारिभिः । ब्राह्मीं दृष्टिम् उपादत्ते रङ्गं शुक्लः पटो यथा
सर्वम् एव ममात्मेति सत्यभावनयानघ । हेयादेयदले क्षीणे बन्धमोक्षौ किम् उच्यताम्
शुद्धस्य मनसः कायश् शास्त्रवैराग्यबुद्धिभिः । अभिजातोपलस्येव गलत्य् अभ्येति च द्युतिः
पदार्थेनैकताम् एत्य मनसो यैकतानता । असम्यग्ज्ञानदृष्टिं तां विद्धि क्षणविनाशिनीम्
सबाह्याभ्यन्तरं त्यक्त्वा सर्वा दृश्यदृशो यदा । मनस् तिष्ठति संलीनं सम्प्राप्तं तत् पदं तदा
दृश्यदृष्टिस् स्फुटा येयं सा ह्य् अवश्यम् असन्मयी । तन्मयत्वं च मनसस् स्वरूपं विद्धि नेतरत्
आद्यन्तयोर् विनाशित्वान् मध्ये ऽपि तद् असन्मयम् । कुज्ञानमनसस् तेन दुःखिता हस्तसंस्थिता