ते हि निर्वासना एव यदा शान्तिम् उपागताः । तदैतेषां गतिर् जाता दीपानाम् इव शाम्यताम्
तस्माद् वासनया बद्धं मुक्तं निर्वासनं मनः । राम निर्वासनीभावम् आहराशु विवेकतः
सम्यगालोकनात् सत्याद् वासना प्रविलीयते । वासनाविलये चेतश् शमम् आयाति दीपवत्
न सत्यं किञ्चिद् एवेह यद्भावो भावयत्य् अलम् । नास्त्य् एव भावना तस्माद् इत्य् एतत् सम्यगीक्षणम्
वासनाचित्तनामानौ शब्दाव् अर्थसमन्वितौ । सत्यावलोकनाद् यत्र विलीनौ तत् परं पदम्
आत्मैवेदं जगत् सर्वं कः किं भावयतु क्व वा । भावना नाम नास्त्य् एव एतत् तत् सम्यगीक्षणम्
वासनावलितं चित्तम् इह स्थितिम् उपागतम् । तद् एव तद्विनिर्मुक्तं विमुक्तम् इति कथ्यते
नानाघटपटाकारैश् चेतस् स्थितिम् उपागतम् । तद् एवाशु शमं नेयं मिथ्या यक्ष इवोत्थितः
दामव्यालकटाकारैश् चेतः परिणतं यथा । भीमभासद्रुटाकारैश् चेतः परिणतं तथा
भीमभासद्रुटन्यायो राघवास्त्व् अचलस् तव । दामव्यालकटन्यायो मा ते भवतु राघव
एतद् राम पुरा प्रोक्तं पित्रा कमलजेन मे । भवते ऽद्य मया प्रोक्तं शिष्यायात्यन्तधीमते
दामव्यालकटन्यायस् तस्मान् मा ते ऽस्तु राघव । भीमभासद्रुटन्यायो नित्यम् अस्तु तवानघ
अविरलसुखदुःखसङ्कटेयं भवपदवी भवभावनोपयाता । व्यवहरणवतो ऽपि भूतजातौ सततम् असक्ततया विनश्यतीति
जयन्ति ते सदा शूरास् साधवो यैर् विनिर्जितम् । अविद्यामदिरोल्लासि स्वमनो विषयोन्मुखम्
संसारस्यास्य दुःखस्य सर्वोपद्रवदायिनः । उपाय एक एवास्ति मनसस् स्वस्य निग्रहः
श्रूयतां धर्मसर्वस्वं श्रुत्वा चैवावधार्यताम् । भोगेच्छामात्रको बन्धस् तत्त्यागो मोक्ष उच्यते
किम् अन्यैश् शास्त्रसन्दर्भैः श्रूयताम् इदम् एव तत् । यद् यत् स्वाद्व् अङ्ग तत् सर्वं दृश्यतां विषवह्निवत्
विषया विषमाभोगाः प्रविचार्याः पुनः पुनः । ते ह्य् अनिष्टाः परित्याज्यास् सेव्यमानास् सुखावहाः
दोषान् प्रसूते सस्फारान् वासनावासिता मतिः । कीर्णकण्टकबीजा भूः कण्टकप्रसरं यथा
अलग्नवासनागर्भा मतिः प्रसरवर्जिता । अदृष्टरागद्वेषा सा शमम् एति शनैः परम्
शुभवासनागर्भा धीः प्रसूते सुगुणान् सदा । फलदान् अङ्कुरान् काले श्रेष्ठबीजवतीव भूः
शुभभावानुसन्धानात् प्रसन्ने मनसि स्थिते । शनैश् शनैः प्रशान्ते च मिथ्याज्ञानघनाम्बुदे
वृद्धिं गते च सौजन्ये शुक्लपक्ष इवोडुपे । विवेके प्रसृते पुण्ये जगतीवार्कतेजसि
धृताव् अन्तर् विवृद्धायां मुक्तायाम् इव कीचके । स्थिताव् अन्तः कृतास्थायां रुचाव् इव निशाकरे
फलिते शीतलच्छाये सत्सङ्गसफलद्रुमे । स्रवत्य् आनन्दसुरसं समाधिसरलद्रुमे
मनो भवति निर्द्वन्द्वं निष्कामम् अनुपद्रवम् । प्रशान्तचापलानर्थलोभमोहभयामयम्
क्षीणशास्त्रार्थसन्देहं विगताशेषकौतुकम् । निरस्तकल्पनाजालं जीवन्मुक्तम् अलेपकम्
निरीहं निरुपाक्रोशं निरपेक्षं निराधि च । संशान्तशोकनीहारम् असक्तं ग्रन्थिवर्जितम्
स्वेन्द्रियोग्रसुतं सूतं सतृष्णादारपञ्जरम् । नाशयित्वा स्वम् आत्मानं साधयत्य् अर्थम् ऐश्वरम्
आत्मपीवरताहेतून् विकल्पान् स्वयम् उज्झति । सद्भृत्यः प्रभुकृत्येषु जहाति तृणवत् तनुम्