कथाभिस् सुविचित्राभिस् स वसिष्ठादिभिस् सह । स्थित्वा दिनचतुर्भागं ज्ञानगर्भाभिर् आदृतः
जगाम पित्रनुज्ञातो महत्या सेनयावृतः । वराहमहिषाकीर्णं वनम् आखेटकेच्छया
तत आगत्य सदने कृत्वा स्नानादिकं क्रमात् । समित्रबान्धवो भुक्त्वा निनाय ससुहृन् निशाम्
एवम्प्रायदिनाचारो भ्रातृभ्यां सह राघवः । आगत्य तीर्थयात्रायास् समुवास पितुर् गृहे
नृपतिसंव्यवहारमनोज्ञया सुजनचेतसि चन्द्रिकया तथा । परिनिनाय दिनानि स चेष्टया श्रुतसुधारसपेशलयानघः
अथोनषोडशे वर्षे वर्तमाने रघूद्वहे । रामानुयायिनि तथा शत्रुघ्ने लक्ष्मणे ऽपि च
भरते संस्थिते नित्यं मातामहगृहे सुखम् । पालयत्य् अवनिं राज्ञि यथावद् अखिलाम् इमाम्
जन्यत्रार्थं च पुत्राणां प्रत्यहं सह मन्त्रिभिः । कृतमन्त्रे महाप्रज्ञे तज्ज्ञे दशरथे नृपे
कृतायां तीर्थयात्रायां रामो निजगृहस्थितः । जगामानुदिनं कार्श्यं शरदीवामलं सरः
क्रमाद् अस्य विशालाक्षं पाण्डुतां मुखम् आदधे । पाकफुल्लदलं शुक्लं सालिमालम् इवाम्बुजम्
कपोलतलसंलीनपाणिः पद्मासनस्थितः । चिन्तापरवशस् तूष्णीम् अव्यापारो बभूव सः
कृशाङ्गश् चिन्तया युक्तः खेदी परमदुर्मनाः । नोवाच कस्यचित् किञ्चिल् लिपिकर्मार्पितोपमः
खेदात् परिजनेनासौ प्रार्थ्यमानः पुनः पुनः । चकाराह्निकम् आचारं परिम्लानमुखाम्बुजः
एवं मुनिविशिष्टं तं रामं गुणगणाकरम् । आलोक्य भ्रातराव् अस्य ताम् एवाययतुर् दशाम्
तथा तेषु तनूजेषु खेदवत्सु कृशेषु च । सपत्नीको महीपालश् चिन्ताविवशतां ययौ
का ते पुत्र घना चिन्तेत्य् एवं रामं पुनः पुनः । अपृच्छत् स्निग्धया वाचा न चाकथयद् अस्य सः
न किञ्चित् तात मे दुःखम् इत्य् उक्त्वा पितुर् अङ्कगः । रामो राजीवपत्राक्षस् तूष्णीम् एव स्म तिष्ठति
ततो दशरथो राजा रामः किं खेदवान् इति । अपृच्छत् सर्वकार्यज्ञं वसिष्ठं वदतां वरम्
अस्त्य् अत्र कारणं श्रीमन् मा राजन् दुःखम् अस्तु ते । इत्य् उक्तश् चिन्तया युक्तो वसिष्ठमुनिना नृपः
कोपं विषादकलनां विततं च हर्षं नाल्पेन कारणवशेन वहन्ति सन्तः । सर्गेण संहतिजवेन विना जगत्यां भूतानि भूप न महान्ति विकारयन्ति
इत्य् उक्ते मुनिनाथेन सन्देहवति पार्थिवे । खेदवत्य् आस्थिते मौनं कञ्चित् कालं प्रतीक्षिणि
परिखिन्नासु सर्वासु राज्ञीषु नृपसद्मसु । स्थितासु सावधानासु रामचेष्टासु सर्वतः
एतस्मिन्न् एव काले तु विश्वामित्र इति श्रुतः । महर्षिर् आगमद् द्रष्टुं तम् अयोध्यां नराधिपम्
तस्य यज्ञो ऽथ रक्षोभिस् तदा विलुलुपे किल । मायावीर्यबलोन्मत्तैर् धर्मकामस्य धीमतः
रक्षार्थं तस्य यज्ञस्य द्रष्टुम् ऐच्छत् स पार्थिवम् । न हि शक्तो ह्य् अविघ्नेन तम् आप्तुं स मुनिः क्रतुम्
ततस् तेषां विनाशार्थम् उद्यतस् तपसां निधिः । विश्वामित्रो महातेजा अयोध्याम् अभ्ययात् पुरीम्
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षान् उवाच ह । शीघ्रम् आख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनस् सुतम्
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा द्वास्स्था राजगृहं ययुः । सम्भ्रान्तमनसस् सर्वे तेन वाक्येन चोदिताः
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रम् ऋषिं ततः । प्राप्तम् आवेदयाम् आसुः प्रतीहारपतिं तदा
अथास्थानगतं भूपं राजमण्डलमालितम् । समुपेत्य त्वरायुक्तो याष्टीको ऽसौ व्यजिज्ञपत्