प्रतिभासात्मनि जगत्य् एते कालक्रियाक्रमाः । सोदयास्तमया जाताः कथं शुक्रस्य चेतसः
यादृग् जगद् इदं दृष्टं शुक्रेण पितृमातृतः । तादृक् तस्य स्थितं चित्ते मयूराण्डे मयूरवत्
स्वभावकोशात् स्वदितं तद् अनेन क्रमोदितम् । बीजेनाङ्कुरपत्त्रादिलतापुष्पफलं यथा
जीवो यद्वासनासारस् तद् एवान्तः प्रपश्यति । स्वप्न एवात्र दृष्टान्तो दीर्घस्वप्नस् त्व् इदं जगत्
प्रत्येकम् उदितो राम ननु संसारषण्डकः । रात्रौ सैन्यनरस्वप्नजालवत् स्वात्मनि स्फुटः
एष संसृतिषण्डौघो मिथस् सम्मिलति स्वयम् । नो वापि यदि तन् मे त्वं यथावद् वक्तुम् अर्हसि
मलिनं हि मनो ऽवीर्यं न मिथश् श्लेषम् अर्हति । अयो ऽयसीवासन्तप्ते शुद्धे तप्ते तु लीयते
चित्ततत्त्वानि शुद्धानि सम्मिलन्ति परस्परम् । एकरूपाणि तोयानि यान्त्य् ऐक्यं नाबिलानि हि
शुद्धिर् हि चित्तस्य विवासनत्वम् अभूतसंवेदनरूपम् एकम् । तस्यास् सुषुप्तात्मपदात् प्रबुध्य तन्मात्रयुक्त्या परसङ्गम् एति
प्रवृत्तिर् वा निवृत्तिर् वा तन्मात्रापत्तिपूर्वकम् । सर्वस्य जीवजातस्य सुषुप्तत्वाद् अनन्तरम्
प्रवृत्तिभाजो ये जीवास् ते तन्मात्रपदं गताः । तन्मात्रैकतया सर्गान् मिथः पश्यन्ति कल्पितान्
तन्मात्रैक्यप्रणालेन चित्रास् सर्गजलाशयाः । परस्परं सम्मिलन्ति घनतां यान्ति चाभितः
केचित् पृथक् स्थितिम् इताः पृथग् एव लयं गताः । केचिन् मिथस् सम्मिलिता जगत्षण्डास् स्थिताः कृताः
जगत्षण्डसहस्राणि यत्रासङ्ख्यान्य् अणाव् अणौ । अपरस्परलग्नानि काननं ब्रह्म नाम तत्
मिथस् स मेलनं नैति घनतां समुपागतः । यद् यद् यत्र यथा रूढं तत् तत् पश्यति नेतरत्
वर्तमानमनोराज्यवशाज् जीवपरम्पराः । परस्परं सम्मिलितास् सर्गाणां रूढिभावनाः
देहसत्ता भृशं रूढा देहाभावस् तु विस्मृतः । देहत्वपरिरूढत्वाच् चिद्व्योम्ना विस्मृतात्मना
यथा शुद्धप्राणमरुत् परप्राणाभिवेधनात् । वेत्ति वेध्यमनोराज्यं तथा सर्गान् नराश्रयी
सर्वेषां जीवराशीनाम् आत्मावस्थात्रयं श्रितः । जाग्रत्स्वप्नसुषुप्ताख्यम् अत्र देहो न कारणम्
एवम् आत्मनि जीवत्वम् अन्यावस्थात्रयात्मनि । तापाम्भसीव वीचित्वम् अस्मिन् कचति देहता
चित्कलापदम् आसाद्य सुषुप्तान्तपदे स्थितम् । बुद्धो निवर्तते जीवो मूढस् सर्गे प्रवर्तते
स्वभावशुद्धिर् हि यदा तदा मैत्री प्रवर्तते । द्वयोर् एकत्वरूपैव स्वसौहार्दनिदर्शना
अज्ञस् सुषुप्तात् सम्बुद्धो जीवः कश्चित् स्वसर्गभाक् । सर्वगत्वाच् चितः कश्चित् परसर्गेण नीयते
सर्गे सर्गे पृथग्रूपं सन्ति सर्गान्तराण्य् अपि । तेष्व् अप्य् अन्तस्स्थसर्गौघाः कदलीदलपीठवत्
सर्गे सर्गान्तरापूरपत्त्रपीवरवृत्तिमान् । स्वभावशीतलो ब्रह्मकदलीदलमण्डपः
कदल्याम् अन्यता नास्ति यथा पत्त्रशतेष्व् अपि । ब्रह्मतत्त्वे ऽन्यता नास्ति तथा सर्गशतेष्व् अपि
बीजात् फलं रसाद् भूत्वा यथा बीजं पुनर् भवेत् । तथा ब्रह्म मनो भूत्वा बोधाद् ब्रह्म पुनर् भवेत्
रसकारणकं बीजं फलभावेन जृम्भते । ब्रह्मकारणको जीवो जगद्रूपेण जृम्भते
रसस्य कारणं किं स्याद् इति वक्तुं न युज्यते । स्वभावो निर्विशेषत्वात् परं वक्तुं न युज्यते
न चासत्ता सर्वमये वक्तुं क्वचन शक्यते । नाकारणे कारणादि परे वास्त्य् आदिकारणे