प्रतिभासवशाद् एव सर्वं विपरिवर्तते । क्षणः कल्पत्वम् आयाति कल्पश् च भवति क्षणः
विपर्यस्तमतिर् जन्तुः काम् अवस्थां न वापतेत् । बिभर्ति सिंहताम् एणो वासनावशतस् स्वयम्
विषभ्रममदाविद्यामोहाहन्तादयस् समाः । सर्वे चित्तविपर्यासात् फलसम्पत्तिहेतवः
काकतलीयवच् चेतोवासनावशतस् स्वतः । संविशन्ति महारम्भा व्यवहाराः परस्परम्
वृत्तं प्राक् पक्कणे राज्ञः कस्यचिल् लवणस्य यत् । प्रतिभातं तद् एतस्य सद् वासद् वा मनोगतम्
विस्मरत्य् अपि विस्तीर्णां क्रियां चेतःकृतां यथा । तथा कृताम् अप्य् अकृताम् इति स्मरति निश्चितम्
तथाप्य् अभुक्तवान् अस्मि भुक्तवान् इति वेत्ति हि । स्वप्ने देशान्तरगमश् चाकृतो ऽप्य् अवबुध्यते
विन्ध्यपुक्कसक्तग्रामव्यवहारो ऽयम् ईदृशः । प्रतिभासागतस् तस्य स्वप्ने पूर्वकथा यथा
अथ वा लवणेनाशु दृष्टो यस् स्वप्नविभ्रमः । स एव संविदं प्राप्तो विन्ध्यपुक्कसचेतसः
विन्ध्यपुक्कससंविद् वारूढा पार्थिवचेतसि । यथा बहूनां सदृशं वचनं नाम चाननम्
तथा स्वप्नो ऽपि भवति कालो देशः क्रियापि च । व्यवहारगतेस् त्व् अस्यास् सत्तास्ति प्रतिभासतः
सत्ता सर्वपदार्थानां नान्या संवेदनाद् ऋते । संवेदने ऽन्तर् आभाति विचित्रा सर्गसन्ततिः
भूतभव्यभविष्यत्स्था तरुबीजे तरुर् यथा । तस्यास् सत्त्वम् असत्त्वं च न सन् नासद् इति स्थितम्
सत् सद् एव हि संवित्तेर् असंवित्तेर् न सन्मयम् । नाविद्या विद्यते किञ्चित् तैलादि सिकतास्व् इव
हेम्नः किं कटुकत्वं तद् अन्यत् स्याद् धेमतां विना । अविद्ययात्मनो ऽच्छस्य सम्बन्धो नोपपद्यते
सम्बन्धस् सदृशानां यस् स स्फुटस् सो ऽनुभूतिदः । जतुकाष्ठादिसम्बन्धो यस् स नो समयोर् अतः
नान्योऽन्यानुभवात्मासौ तद् एकास्पदमात्रकम् । परमार्थमयं सर्वं यदा तेनोपलादयः
चिता समभिचेत्यन्ते सम्बन्धवशतस् समात् । यदा चिन्मात्रसन्मात्रमयास् सर्वे जगद्गताः
भावास् तदा विभान्त्य् एते मिथस् स्वानुभवस्थितौ । न सम्भवति सम्बन्धो विषमाणां निरन्तरः
न परस्परसम्बन्धाद् विनानुभवनं मिथः । सदृशे सदृशं वस्तु क्षणाद् गत्वैकताम् अलम्
रूपम् आस्फारयत्य् एकम् एकत्वाद् एव नान्यथा । चिच् चिता मिलिता दृश्यरूपयोदेति चेतनम्
जडं जडेन मिलितं जडं सम्पद्यते घनम् । न च चिज्जडयोर् ऐक्यं वैलक्षण्यात् क्वचिद् भवेत्
चिज्जडौ चेत् स्त एकत्र न तौ सम्मिलतः क्वचित् । चिन्मयत्वाच् चिदालेहे चिदालेहेन वेदनम्
दारुपाषाणभेदानां न तु ह्य् एते चिदात्मकाः । पदार्थो हि पदार्थेन परिणम्यानुभूयते
जिह्वयेव रसस् सा च सजातीयोदया चला । ऐक्यं च विद्धि सम्बन्धं नास्त्य् असारससारयोः
जडचेतनयोस् तेन नोपलादि जडं मतम् । चिद् एवोपलकुड्यादिरूपिणी मिलिता चिता
एकीभावं गता द्रष्टृदृश्यादि कुरुते भ्रमम् । काष्ठोपलाद्य् अशेषं हि परमार्थमयं यदा
तदात्मनान्तस्सम्बद्धं दृश्यत्वेनोपलभ्यते । सर्वं सर्वप्रकाराढ्यम् अनन्तम् इव यत् ततम्
विश्वं सन्मात्रम् एवैतद् विद्धि तत्त्वविदां वर । असताप्य् अङ्ग विश्वेन विश्वलक्षशतभ्रमैः
पूरितश् चिच्चमत्कारो न च किञ्चन पूरितम् । सङ्कल्पनगरा नॄणां मिथः पश्यति नो यथा