तान् परिज्ञातवांश् चासीद् व्याधान् पुक्कसजान् पुरः । विस्मयाकुलया बुद्ध्या भूयो बभ्राम सम्भ्रमी
अथ प्राप महाटव्याः पर्यन्ते धूमधूसरम् । तम् एव ग्रामकं यस्मिन् सो ऽभवत् पुष्टपुक्कसः
तत्रापश्यज् जनांस् तांस् तांस् स्त्रियस् तास् ताः कुटीरिकाः । तान् आरामाञ् जलाधारांस् तांस् तांश् च वसुधातटान्
तं चाकाण्डपरिभ्रंशं तान् वृक्षांस् तान् वृतिव्रजान् । तांस् तथैव समुद्देशांस् तद्वृत्तान्तैकलाञ्छितान्
अन्यासु वृद्धासु सबाष्पनेत्रास्व् आर्त्याभियुक्तासु च वर्णयन्ती । अकालकान्तारविशीर्णबन्धुदुःखान्य् असङ्ख्यानि सखी सखीषु
वृद्धा प्रवृद्धोज्ज्वलबाष्पानेत्र कन्थावृता शुष्ककुचा कृशाङ्गी । अवग्रहोग्राशनिदग्धदेशे तत्रान्तरान्ता परिरोदितीयम्
हा पुत्र पुत्रावृतसर्वगात्र दिनत्रयाभोजनजर्जराङ्ग । कृत्तेशुना चर्मणि जीर्णदेहात् कथं क्व मुक्ता भवतासवस् ते
तालीलतालम्बनम् अम्बुदार्द्रदन्तान्तरस्थारुणसत्फलस्य । स्मरामि गुञ्जाफलदामहेतोः पुरस् स्ववध्वा रसहासिनस् ते
कदम्बजम्बीरलवङ्गगुञ्जकुञ्जान्तर् अत्रस्ततरत्तरक्षोः । पश्यामि पुत्रस्य कदा नु भूयो भयङ्कराण्य् आप्लुतिवल्गितानि
न तानि ताम्बूलविलासिनीनां मुखेषु शोभललितानि सन्ति । तमालनीले चिबुकैकदेशे सुतस्य यान्य् आस्यगतामिषस्य
सुतापि नीता सह तेन भर्त्रा यमेन यास्या यमुना समाना । तमालवल्ली सहपुष्पगुच्छा समीरणेनेव वनेचरेण
हा पुत्रि गुञ्जाफलदामहारे समुन्नताभोगपयोधराङ्गि । वातोल्लसत्कज्जलनीलवर्णे पर्णाम्बरे ऽबाधरजे ऽम्बुदन्ते
हा राजपुत्रेन्दुसमान कान्त सन्त्यज्य शुद्धान्तविलासिनीस् ताः । रतिं प्रयातो ऽसि ममात्मजायां न सापि ते सुस्थिरताम् उपेता
संसारनद्यास् स्वतरङ्गभङ्गैः क्रियाविलासैर् विहितोपहासैः । किं नाम तुच्छं न कृतं नृपो ऽसौ यद् योजितः पुक्कसकन्यकायाम्
सा त्रस्तसारङ्गसमाननेत्रा स तृप्तशार्दूलसमानवीर्यः । उभौ गताव् एकपदेन नाशम् आशा सहार्थेन यथा च हेम
मृतेश्वरास्म्य् अस्तमितात्मजास्मि दुर्देशयातास्मि च दुर्गतास्मि । दुर्जातजातास्मि महापदास्मि साक्षात् स्वयं वोन्नमितापदास्मि
नीचावमानप्रभवस्य मन्योः क्षुधावसन्नस्य कलत्रकस्य । शोकस्य वेगाद् अनिवार्यवृत्तेर् नार्यस् सदैकायतनं विनाथाः
दैवोपतप्तस्य विबान्धवस्य मूढस्य रूढस्य महाधिभूमौ । यत् प्राणनं तन् मरणं महापद् या स्यान् मृतिर् जीवितम् उत्तमं तत्
जनैर् विहीनस्य विदेशवृत्तेर् दुःखान्य् अनन्तानि समुल्लसन्ति । सहस्रशाखारससङ्कुलानि तृणानि वर्षास्व् इव पर्वतस्य
एवं लपन्तीं स्वकलत्रवृद्धां दासिभिर् आश्वास्य नृपस् स्त्रियं ताम् । पप्रच्छ किं वृत्तम् इहासि का च का ते सुता कश् च पतिस् तवेति
उवाच सोद्बाष्पविलोचनाथ ग्रामस् त्व् अयं पुक्कसघोषनामा । इहाभवत् पुक्कसकः पतिर् मे बभूव तस्येन्दुसमा सुतैका
सा दैवयोगात् पतिम् इन्दुतुल्यम् इहागतं दैववशेन भूपम् । शून्ये विशीर्णं मधुकुम्भम् आप वने वराकी करभी यथैका
सा तेन सार्धं सुचिरं सुखानि भुक्त्वा प्रसूता तनयां सुतांश् च । वृद्धिं गता काननकोटरे ऽस्मिंस् तुम्बीलता पादपसंवृतेव
केनचित् त्व् अथ कालेन ग्रामके ऽस्मिञ् जनेश्वर । अवृष्टिदुःखम् अभवद् भीषणं भग्नमानवम्
महतानेन दुःखेन सर्वे ते ग्रामकाज् जनाः । विनिर्गत्य गता दूरं तत्र पञ्चत्वम् आगताः
तेनेमा दुःखभागिन्यश् शून्या वयम् इह प्रभो । शोच्याश् शोचाम उद्बाष्पम् आचान्तेक्षणवारयः
इत्य् आकर्ण्याङ्गनावक्त्राद् राजा विस्मयम् आगतः । मन्त्रिणां मुखम् आलोक्य चित्रार्पित इवाभवत्
भूयो विचारयाम् आस तद् आश्चर्यम् अनुत्तमम् । भूयो भूयश् च पप्रच्छ बभूवाश्चर्यवान् अति
तेषां समुचितैर् मानसम्मानैर् दुःखसङ्क्षयम् । कृत्वा करुणयाविद्धो दृष्टलोकपरावरः
स्थित्वा तत्र चिरं कालं विमृश्य नियतेर् गतीः । आजगाम पुरं पौरैर् वन्दितः प्रविवेश च