रज्जुसर्पविकल्पौ द्वाव् अज्ञानैकोपकल्पितौ । ज्ञेन त्व् एकैव निर्णीता ब्रह्मदृष्टिर् अकृत्रिमा
मा भवाज्ञो भव ज्ञस् त्वं जहि संसारवासनाः । अनात्मन्य् आत्मभावेन किम् अन्य इव रोदिषि
कस् तवायं जडो मूको देहो भवति राघव । यदर्थं सुखदुःखाभ्याम् अवशः परिहीयते
यथा हि काष्ठजतुनोर् यथा बदरकुण्डयोः । श्लिष्टयोर् अपि नैकत्वं देहदेहवतोस् तथा
भस्त्रादाहे यथा दाहो न भस्त्रान्तरवर्तिनः । पवनस्य तथा देहनाशे नात्म विनश्यति
दुःखितो ऽहं सुखाढ्यो ऽहम् इति भ्रान्ती रघूद्वह । अनयोपहते चित्ते दुष्पारेह कदर्थना
मिथ्यैवानर्थकारिण्या मनोमननपीनया । अनया दुःखदायिन्या महामोहमलान्धया
चन्द्रबिम्बे सुधार्द्रे ऽपि कृत्वा रौरवकल्पनाम् । नारकं दाहसंशोषदुःखं समनुभूयते
जललोलोच्चकल्हारपुष्पशीतलवीचिषु । सरस्सु मृगतृष्णाढ्यं महत्त्वं परिदृश्यते
नभोनगरनिर्माणपातोत्पतनसम्भ्रमाः । स्वप्नादिष्व् अनुभूयन्ते विचित्रसुखदुःखदाः
संसारवासना चेतो यदि नाम न पूरयेत् । तज् जाग्रत्स्वप्नसंरम्भाः कं नयेयुर् इहापदम्
दृश्यन्ते रौरवावीचिनरकानर्थशासनाः । मिथ्याज्ञाने गते वृद्धिं स्वर्गोपवनभूमिषु
अनया वेधितं चेतो बिसतन्ताव् अपि क्षणात् । पश्यत्य् अखिलसंसारसागरावर्तविभ्रमम्
अनयोपहते चित्ते राज्य एव हि संस्थितः । तास् ता दशा जनो याति या न योग्याश् श्वपाकिनः
तस्माद् राम परित्यज्य वासनां भवबन्धनीम् । सर्वभावमयीं तिष्ठ नीरागस् स्फटिको यथा
तिष्ठतस् तव कार्येषु मास्तु रागानुरञ्जना । स्फटिकस्येव चित्राणि प्रतिबिम्बानि गृह्णतः
विगतकौतुकसङ्गसमिद्धया यदि करोषि सदैव हि लीलया । वरधिया जगति प्रकृतिक्रियास् तद् असि केन महान् उपमीयसे
एवम् उक्तो भगवता वसिष्ठेन महात्मना । रामः कमलपत्त्राक्ष उन्मीलित इवाबभौ
विकासितान्तःकरणश् शोभाम् अलम् उपाययौ । आश्वस्तस् तमसि क्षीणे पद्मो ऽर्कालोकवान् इव
बोधविस्मयसञ्जातसौम्यस्मितसिताननः । दन्तरश्मिसुधाधौताम् इमां वाचम् उवाच च
अहो नु चित्रं पद्मोत्थैर् बद्धास् तन्तुभिर् अद्रयः । अविद्यमाना याविद्या तया सर्वे वशीकृताः
इदं तद् वज्रतां यातं रूपम् अस्मिञ् जगत्त्रये । अविद्ययापि यन् नाम सद् एवासद् इव स्थितम्
अस्यास् संसारमायाया नट्यास् त्रिभुवनाङ्गने । रूपं सदवबोधार्थं कथयानुग्रहात् पुनः
अन्यच् च संशयो ऽयं मे महात्मन् हृदि वर्तते । लवणो ऽसौ महाभागः किं ताम् आपदम् आप्तवान्
संश्लिष्टयोर् अहतयोर् द्वयोर् वा देहदेहिनोः । ब्रह्मन् क इव संसारी शुभाशुभफलैकभुक्
लवणस्य तथा दत्त्वा ताम् आपदम् अनुत्तमाम् । किं गतश् चञ्चलारम्भः कश् चासाव् ऐन्द्रजालिकः
काष्ठकुड्योपमो देहो न किञ्चन इवानघ । स्वप्नालोक इवानेन चेतसा परिकल्प्यते
चेतस् तु जीवतां यातं चिच्छक्तिपरिरूषितम् । विद्धि संसारि सुमते कपिपोतकचञ्चलम्
चेतो हि कर्मभाग् देहे नानाकारं शरीरधृत् । अहङ्कारमनोजीवनामभिः परिकथ्यते
तस्येमान्य् अप्रबुद्धस्य सुप्रबुद्धस्य राघव । सुखदुखान्य् अनन्तानि न शरीरस्य कानिचित्