कृशो ऽतिदुःखी बद्धो ऽहं हस्तपादादिमान् अहम् । इति भावानुरूपेण व्यवहारेण बध्यते
नाहं दुःखी न मे देहः को बन्धो ऽस्यात्मनश् चितः । इति भावानुरूपेण व्यवहारेण मुच्यते
नाहं मांसं न चास्थीनि देहाद् अन्यः परो ह्य् अहम् । इति निश्चयवान् अन्तःक्षीणाविद्य इहोच्यते
प्रोत्तुङ्गसुरशैलाग्रवैडूर्यशिखरप्रभा । अथ वार्कांशुदुर्भेदा तिमिरश्रीस् स्थितोपरि
कल्प्यते हि यथा व्योम्नः कालिमेति स्वभावजः । पुंसा धरणिसंस्थेन स्वविकल्पनयेद्धया
कल्पितैवम् अविद्येयम् अनात्मन्य् आत्मभावना । पुरुषेणाप्रबुद्धेन न प्रबुद्धेन राघव
मेरुनीलमणिच्छाया नेयं नापि तमःप्रभा । तद् इदं किं कृतं ब्रह्मन् नीलत्वं नभसो वद
न राम नीलता व्योम्नश् शून्यस्य गुणवत् स्थिता । अन्यरत्नप्रभाभावान् न चाप्य् एषात्र मैरवी
तेजोमयत्वाद् अण्डस्य स्फारत्वात् सिद्धतेजसः । प्राकाश्याद् अण्डपारस्य तमसो नात्र सम्भवः
केवलं शून्यतैवैषा बह्वी सुभग दृश्यते । वयस्येवानुरूपाया अविद्याया न सन्मयी
स्वदृष्टिक्षयसम्पत्ताव् असद् एवोत्थितं तमः । वस्तु स्वभावात् तद् व्योम्नः कार्ष्ण्यम् इत्य् अवलोक्यते
एतद्बुद्ध्या यथा व्योम्नि दृश्यमानो ऽपि कालिमा । न कालिमेति बोधस् स्याद् अविद्यातिमिरे तथा
असङ्कल्पो ह्य् अविद्याया निग्रहः कथितो बुधैः । यथा गगनपद्मिन्यास् स चातिसुकरस् स्वयम्
भ्रमस्य जागतस्यास्य जातस्याकाशवर्णवत् । अपुनस्स्मरणं मन्ये साधो विस्मरणं वरम्
नष्टो ऽहम् इति सङ्कल्पाद् यथा दुःखेन नश्यति । प्रबुद्धो ऽस्मीति सङ्कल्पाज् जनो ऽभ्येति तथा सुखम्
तथा सम्मूढसङ्कल्पान् मूढताम् एति वै पुनः । प्रबोधोदारसङ्कल्पात् प्रबोधायानुधावति
क्षणात् संस्मरणाद् एषाम् अविद्योदेति शाश्वती । यत्नाद् विस्मरणाद् अर्थः परिनश्यति तत्त्वतः
भावनी सर्वभावानां सर्वभूतविमोहनी । तारणी स्वात्मनो नाशे स्वात्मवृद्धौ विनाशिकी
मनो यद् अनुसन्धत्ते तत् सर्वेन्द्रियवृत्तयः । क्षणात् सम्पादयन्त्य् एता राजाज्ञाम् इव मन्त्रिणः
तस्मान् मनोऽनुसन्धानं भावेषु न करोति यः । अन्तश् चेतनयत्नेन स शान्तिम् अधिगच्छति
यद् आदाव् एव नास्तीदं तद् अद्यापि न विद्यते । यद् इदं भाति तद् ब्रह्म शान्तम् एकम् अनिङ्गनम्
मननीयमनोमानान्य् अतः कस्य कथं कुतः । निर्विकारम् अनाद्यन्तम् आस्यताम् अपयन्त्रणम्
परं पौरुषम् आश्रित्य यत्नाद् परमया धिया । भोगाशाभावनां चित्तात् समूलम् अलम् उद्धरेत्
यद् उदेति परो मोहो जरामरणकारणम् । आशापाशशतोल्लासी वासना तद् विजृम्भते
मम पुत्रा मम धनम् अहं सो ऽयम् इदं मम । इतीयम् इन्द्रजालेन वासनैका विवल्गति
शून्य एव शरीरे ऽस्मिन् विलोलो ऽर्जुनवातवत् । अविद्यया वासनया त्व् अहम्भावाहिर् अर्पितः
परमार्थेन तत्त्वज्ञ ममाहम् इदम् इत्य् अलम् । आत्मतत्त्वाद् ऋते मन्ये न कदाचन किञ्चन
साद्रिद्यूर्वीगिरिश्रेण्या सृष्टिदृष्ट्या पुनः पुनः । सैवान्येव विचित्रेयम् अविद्या परिवर्तते
उदेत्य् अज्ञानमात्रेण नश्यति ज्ञानमात्रतः । संविन्मात्रपरिच्छेद्या रज्ज्वाम् इव भुजङ्गमः
साद्रिद्यूर्वीनदी सेयं याविद्या ज्ञस्य राम सा । नाविद्या तस्य तद् ब्रह्म स्वे महिम्नि व्यवस्थितम्