परं पौरुषम् आश्रित्य नीत्वा चित्तम् अचित्तताम् । तां महापदवीम् एहि यत्र नासि न चेतरत्
संवेदनविपर्यासरूपिणारिर् इवाबलः । जेतुम् आशु मनो राम पौरुषेनैव शक्यते
अनुद्वेगश् श्रियो मूलम् अनुद्वेगात् प्रवर्तते । जन्तोर् मनोजयो येन त्रिलोकीविजयस् तृणम्
न शस्त्रदहनोत्पातपाता यस्यां मनाग् अपि । स्वभावमात्रव्यावृत्तौ तस्यां केव कदर्थना
अपि स्ववेदनाक्रान्ताव् अशक्ता ये नराधमाः । कथं व्यवहरिष्यन्ति व्यवहारदशासु ते
पुमान् दृतो ऽस्मि जातो ऽस्मि जीवामीति कुदृष्टयः । चेतसो वृत्तयो यान्ति चपलस्यासदुत्थिताः
न कश्चनेह म्रियते जायते नेह कश्चन । स्वयं वेत्ति मृतिं देहे लोकम् अन्यं गतं मनः
इतो यातं परे लोके स्फुरत्य् अन्यतया मनः । न नश्यत्य् एतद् आमोक्षम् अतो मृतिभयं कुतः
देहरूपेण विचरद् इहलोके परत्र च । चित्तम् आमोक्षम् आस्ते ऽस्य रूपम् अन्यन् न विद्यते
सुते भ्रातरि भृत्यादौ क्लेश आक्रमणं नृणाम् । न स्वचित्ते स्वचैतन्यव्यावृत्त्यात्मेति मे मतिः
तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस्ताच् च भूयो भूयो विचारितम् । यावन् नास्ति किलोपायश् चित्तोपशमनाद् ऋते
ऋते पथ्ये तते शुद्धे बोधे हृद्य् उदिते चिति । मनोविलयमात्रेण विश्रान्तिर् उपजायते
ध्यायते हृदयाकाशे चितिश् चिच्चक्रधारया । मनो मारय निश्शङ्कं त्वां प्रमथ्नन्ति नाधयः
यदि रम्यम् अरम्यत्वे त्वया संविदितं विदा । छिन्नान्य् एव तद् अङ्गानि चित्तस्येति मतिर् मम
अयं सो ऽहम् इदं तन् मे एतावन्मात्रकं मनः । तदभावनमात्रेण दात्रेणेव विलूयते
छिन्नाभ्रम् अमले व्योम्नि यथा शरदि धूयते । निर्विकल्पे परे तत्त्वे तथा निर्वासनं मनः
वहन्ति यत्र शस्त्राग्निपवनास् तत्र भीर् भवेत् । स्वायत्ते मृदुनि स्वच्छे किम् असङ्कल्पने भयम्
इदं श्रेय इदं नेति सिद्धम् आबालम् अक्षतम् । बालं पुत्रम् इवोदारे मनश् श्रेयसि योजयेत्
अक्षपञ्चाननं चेतस्सिंहं संसृतिबृंहणम् । घ्नन्ति ये ते जयन्तीह निर्वाणपदपातिनः
भीमास् सम्भ्रमदायिन्यस् सङ्कल्पकलनाद् इमाः । विपदस् सम्प्रसूयन्ते मृगतृष्णा मरोर् इव
कल्पान्तपवना वान्तु यन्तु चैकत्वम् अर्णवाः । तपन्तु द्वादशादित्या नास्ति निर्मनसः क्षतिः
मनोबीजात् समुद्यन्ति शुभाशुभफलप्रदाः । संसारषण्डका एते लोकसप्तकपल्लवाः
असङ्कल्पनमात्रैकसाध्ये सकलसिद्धये । असङ्कल्पाभिसाम्राज्ये तिष्ठावष्टम्भतत्परः
प्रयच्छत्य् उत्तमानन्दं क्षीयमाणं मनः क्रमात् । कषक्षीणाङ्गको ऽङ्गारो यथाङ्गारक्षयार्थिनः
अपि ब्रह्मकुटीलक्ष्यं मनसश् चेत् समीहितम् । तद् अणोर् अन्तरे व्यक्तं विभक्तं परिदृश्यते
सङ्कल्पमात्रविभवेन कृतात्यनर्थं सङ्कल्पशान्तिविभवेन सुसाधितार्थम् । सन्तोषमात्रविभवेन मनो विजित्य नित्योदितेन जयम् एहि निरीहितेन
परमपावनया विमनस्तया समतया मतयात्मविदाम् अति । शमितया मितयान्तर् अहन्तया यद् अवशिष्टम् अजं पदम् अस्तु तत्
यस्मिन् यस्मिन् पदार्थे हि येन येन यथा तथा । तीव्रसंवेगसम्पन्नं मनः पश्यति वाञ्छितम्
जायते म्रियते चैषा मनसस् तीव्रवेगिता । सौम्याम्बुबुद्बुदालीव निर्निमित्ता स्वभावतः
शीतता तुहिनस्येव कज्जलस्येव कृष्णता । लोलता मनसो रूपं तीव्रातीव्रैकरूपिणः