ब्रह्मन् मनस एवेदम् अत आडम्बरं स्मृतम् । यतस् तद् एव कर्मेति वाक्यार्थाद् उपलभ्यते
दृढभावोपरक्तेन मनसैवोररीकृतम् । मरुचण्डातपेनेव भासुरावरणं वपुः
ब्रह्मन् मन्ये जगत्य् अस्मिन् मन एवाकृतिं गतम् । क्वचिन् नरतया रूढं क्वचित् सुरतयोदितम्
क्वचिद् दैत्यतयोल्लासि क्वचिद् यक्षतयोत्थितम् । क्वचिद् गन्धर्वतां प्राप्तं क्वचित् किन्नररूपि च
नानावननगाभोगपुरपत्तनरूपया । मन्ये विततयाकृत्या मन एव विजृम्भते
एवं स्थिते शरीरौघस् तृणकाष्ठलवोपमः । तद्विचारणया को ऽर्थो विचार्यं मन एव नः
तेनेदं सर्वम् आभोगि जगद् अत्याकुलं ततम् । मन्ये तद्व्यतिरेकेण परमात्मैव शिष्यते
आत्मा सर्वपदातीतस् सर्वगस् सर्वसंश्रयः । तत्प्रसादेन संसारे मनो धावति वल्गति
अतो मन्ये मनः कर्म तच् छरीरेषु कारणम् । जायते म्रियते तद् धि नात्मनीदृग्विधो गुणः
मन एवं विचारेण मन्ये विलयम् एष्यति । मनोविलयमात्रेण ततश् श्रेयो भविष्यति
मनोनाम्नि परिक्षीणे कर्मण्य् अहितसम्भ्रमे । मुक्त इत्य् उच्यते जन्तुः पुनर् नाम न जायते
भगवान् भवता प्रोक्ता जातयस् त्रिविधा नृणाम् । प्रथमं कारणं तासां मनस् सदसदात्मकम्
तत् कथं शुद्धचिन्नाम्नस् तत्त्वाच् छुद्धिविवर्जितम् । उत्थितं स्फारतां यातं जगच्चित्रकरं मनः
आकाशा हि त्रयो नाम विद्यन्ते विततान्तराः । चित्ताकाशश् चिदाकाशो भूताकाशस् तृतीयकः
एते हि सर्वसामान्यास् सर्वत्रैव व्यवस्थिताः । शुद्धचित्तत्त्वशक्त्या तु लब्धसत्तैकतां गताः
सबाह्याभ्यन्तरस्थो यो वेत्ता सत्तावबोधकः । व्यापी समस्तभूतानां चिदाकाशस् स उच्यते
सर्वभूतहितस् स्रष्टा यः कलाकलनात्मकः । येनेदम् आततं सर्वं चित्ताकाशस् स उच्यते
दशदिङ्मण्डलाभोगैर् अव्युच्छिन्नवपुर् हि यः । भूतात्मा सो ऽयम् आकाशः पवनाब्दादिसंश्रयः
आकाशचित्ताकाशौ द्वौ चिदाकाशवशोद्भवौ । चित् कारणं हि सर्वस्य कार्यौघस्य दिनं यथा
जडो ऽस्मि न जडो ऽस्मीति निश्चयो मलिनश् चितः । यस् तद् एव मनो विद्धि तेनाकाशादि भाव्यते
अप्रबुद्धात्मविषयम् आकाशत्रयकल्पना । कल्प्यते ह्य् उपदेशार्थं प्रबुद्धविषयं न तु
एकम् एव परं ब्रह्म सर्वं सर्वावपूरकम् । प्रबुद्धं विमलं नित्यं कलाकलनवर्जितम्
द्वैताद्वैतसमुद्भेदैर् वाक्यसन्दर्भगर्भितैः । उपदिश्यत एवाज्ञो न प्रबुद्धः कथञ्चन
यावद् रामाप्रबुद्धत्वम् आकाशत्रयकल्पना । तावद् एवावबोधार्थं मया त उपदिश्यते
आकाशचित्ताकाशाद्याश् चिदाकाशात् कलङ्कितात् । प्रसूता दावदहनाद् यथा मरुमरीचयः
चितो हि मलिनं रूपं चित्ततां समुपागतम् । त्रिजगन्तीन्द्रजालानि रचयत्य् आकुलात्मकम्
चित्तत्वम् अस्य मलिनस्य चिदात्मकस्य तत्त्वस्य दृश्यत इदं ननु बोधहीनैः । शुक्तौ यथा रजतता न तु बोधवद्भिर् मौर्ख्येण बन्ध इह बोधबलेन मोक्षः
यतः कुतश्चिद् उत्पन्नं चित्तं यत् किञ्चिद् एव हि । नित्यम् आत्मविमोक्षाय यतते यत्नतो ऽनघ
अस्ति नामातिवितता शून्या शान्तापि भीषणा । अरण्यानी नभो यस्यां लक्ष्यते कोणमात्रकम्
तस्याम् एको हि पुरुषस् सहस्रकरलोचनः । पर्याकुलमतिर् भीमस् संस्थितो वितताकृतिः