देशाद् देशान्तरप्राप्तेर् अनुसन्धानहेतुतः । पूर्वं हि कारणं चेतः कर्म चित्तम् अतो विदुः
अक्षुब्धसागरप्रख्याद् ब्रह्मणस् स्पन्दधर्मिणी । या चिद् आहुर् अतश् चित्तं जनताजीवतां गतम्
मनः कर्म मनो जीवः कायस् तेनैव तन्यते । अतः कर्म च कर्ता च न भिन्नौ तिलतैलवत्
कर्तृकर्मात्मकाव् अर्थाव् अभिन्नौ नित्यम् एव हि । अबोधाद् भेदम् आयातौ कल्प्यमानौ मुधैव हि
द्वे कर्ममनसी राम मूर्खाणां न तु धीमताम् । समुद्राम्बु तरङ्गाम्बु बालानाम् इव भेदधीः
पर्यायशब्दाव् एतौ हि विद्धि त्वं चित्तकर्मणी । पर्यायशब्दतां त्यक्त्वा स्थिते दुरवबोधतः
मनः कर्मात्मकं पूर्वं परस्मात् सम्प्रवर्तते । आमोदात्मेव कुसुमं विविधाकृति पादपात्
कर्तृकर्माभिधानीह चेतांस्य् अविरतं पदात् । परस्मात् सम्प्रवर्तन्ते तरङ्गा इव सागरात्
उद्धृतान्य् एव तस्मिंस् तु जीवसञ्ज्ञानि तानि तु । स्फुरित्वा प्रविलीयन्ते तरङ्गा इव सागरे
मनसा क्रियते कर्म यद् यत् तत् सफलं भवेत् । मनस्य् एव न कायोत्थं कर्ता कर्म मनस् ततः
आलोकलाञ्छिताभोगे मकुरे राजते सुखम् । ब्रह्मतत्त्वपरामृष्टे कर्तृत्वं मनसि स्फुटम्
गुणो गुणिनि शौक्ल्यादिः पटादौ संस्थितो यथा । तथा मनसि कर्तृत्वं जीवनाम्नि व्यवस्थितम्
यथा शैत्यादिरहितस् तुषारो नोपलभ्यते । तथा कर्म विना चित्तं न किञ्चिद् उपलभ्यते
कृष्णतासङ्क्षये यद्वत् क्षीयते कज्जलं स्वयम् । स्पन्दात्मकर्मविगमे तद्वत् प्रक्षीयते मनः
कर्मनाशो मनोनाशो मनोनाशो ह्य् अकर्मता । मुक्तस्यैव भवत्य् एष नामुक्तस्य कदाचन
वह्न्यौष्ण्ययोर् इव सदा श्लिष्टयोश् चित्तकर्मणोः । द्वयोर् एकतराभावे द्वयम् एव विलीयते
चित्तं सदा स्पन्दविलासम् एतत् स्पन्दैकरूपं ननु कर्म विद्धि । कर्माथ चित्तं किल धर्मधर्मि पदं गते राम परस्परेण
मनो हि भावनामात्रं भावना स्पन्दरूपिणी । क्रिया तद्भावितं रूपं फलं सर्वो ऽनुधावति
विस्तरेण मम ब्रह्मञ् जडस्याप्य् अजडाकृतेः । रूपम् आरूढसङ्कल्पं मनसो वक्तुम् अर्हसि
अनन्तस्यात्मतत्त्वस्य सर्वशक्तेर् महात्मनः । सङ्कल्पशक्तिसहितं यद् रूपं तन् मनो विदुः
जडाजडदृशोर् मध्ये दोलायितवपुस् स्थितम् । यत् तत्त्वं द्विपरामृष्टं तद् रूपं मनसो विदुः
नाहं चिदवभासात्मा कृपणो ऽस्मीति निश्चयः । यस् सदाक्रान्तकलनस् तद् रूपं मनसो विदुः
भावस् सदसतोर् मध्ये नॄणां स्फुरति निश्चलः । कलनोन्मुखतां यातस् तद् रूपं मनसो विदुः
कलनात्मिकया कर्मशक्त्या विरहितं मनः । न सम्भवति लोके ऽस्मिन् गुणहीनो गुणी यथा
यथानलौष्ण्ययोस् सत्ता न सम्भवति भिन्नयोः । तथैव कर्ममनसोस् तथात्ममनसोर् अपि
स्वेनैव चित्तरूपेण कर्मणा फलधर्मणा । सङ्कल्पैकशरीरेण नानाविस्तरशालिना
या येन वासना यत्र लतेवारोपिता यथा । सा तेन फलभूस् तत्र तद् एव प्राप्यते तथा
कर्मबीजं मनस् स्पन्दः कथ्यते ऽथानुभूयते । क्रियास् तु विविधास् तस्य शाखाश् चित्रफलास् तरोः
मनो यद् अनुसन्धत्ते तत् कर्मेन्द्रियवृत्तयः । सर्वास् सम्पादयन्त्य् एतास् तस्मात् कर्म मनस् स्मृतम्
मनो बुद्धिर् अहङ्कारश् चेतः कर्माथ कल्पना । संसृतिर् वासनाविद्या प्रयत्नस् स्मृतिर् एव च