यदि कश्चिद् द्वितीयस् स्यात् तद् एकस्यैकता भवेत् । द्वित्वैक्ययोर् मिथस् सिद्धिर् आतपच्छाययोर् इव
यत्र नास्ति द्वितीयो हि तत्रैकस्यैकता कथम् । एकतायाम् असिद्धायां द्वयम् एव न विद्यते
एवं स्थिते तु यच् छिष्टं तत् स्याद् रिक्तम् इहास्थितेः । तस्मान् न व्यतिरिक्तं तद्रूपं द्रव इवाम्भसः
नानारम्भविशालं च साम्येनाक्षुब्धरूपि च । बीजस्यान्तस् तरुर् इव ब्रह्मणो ऽन्तस् स्थितं जगत्
द्वैतम् अप्य् अपृथक् तस्माद् धेम्नः कटकता यथा । साम्यबुद्धावबोधे हि द्वैतं सच् च नसन्मयम्
यथा द्रवत्वं पयसस् स्पन्दनं मातरिश्वनः । व्योम्नश् शून्यत्वम् एवं हि न पृथग् द्वैतम् ईश्वरात्
द्वैताद्वैतोपलम्भो हि दुःखायैष क्षयात्मने । निपुणो ऽनुपलम्भो यस् त्व् एतयोस् तत् परं विदुः
मातृमानप्रमेयादि द्रष्टृदर्शनदृश्यताः । एतावज् जगद् एतच् च परमाणौ चितस् स्थितम्
अयं जगदणुर् नित्यम् अनेनाणुसुमेरुणा । स्पन्दनं पवनेनेव स्वाङ्ग एव धृतः कुतः
अहो नु भीमा मायेयम् अथ वा मायिता परा । परमाण्वन्तर् एवास्ति यत् त्रैलोक्यपरम्परा
अथासम्भवमायित्वम् एवैतत् सर्वदा स्थितम् । चिन्मात्रपरमाण्वन्तमात्रम् एव जगत् स्थितम्
अन्तर्गतजगज्जालो ऽप्य् एषो ऽणुस् साम्यम् अत्यजन् । स्थितो ऽन्तस्स्थबृहद्वृक्षं बीजं भाण्डोदरे यथा
बीजे ऽन्तर् वृक्षविस्तारस् स्थितस् सफलपल्लवः । परया दृश्यते दृष्ट्या जगच् च चिदणूदरे
स शाखाफलवृक्षत्वम् अजहद् बीजकोटरे । यथा तरुस् स्थितस् तद्वद् विकासि चिदणौ जगत्
संस्थितद्वैतम् अद्वैतबीजकोशम् इव स्थितम् । जगच् चित्परमाण्वन्तर् यः पश्यति स पश्यति
न द्वैतं न च वाद्वैतं न बीजं न च वाङ्कुरः । न स्थूलं न च वा सूक्ष्मं नाजातं जातम् एव नो
न चास्ति न च नास्तीदं न सोम्यं क्षुभितं न च । त्रिजगच्चिदणोर् अन्तस् सत्त्वं वाथ न किञ्चन
न जगन् नाजगद् वास्ति विद्यते चित्पराणुता । सर्वात्मिका यदा यत्र या यथोदेति तत् तथा
उदेत्य् अनुदितो ऽप्य् एष स्वसंवेदनजृम्भितः । परमात्माणुर् एकात्मा समग्रात्मतयेव खे
द्रुमीभूयेव बीजत्वम् इवोदेत्य् अनुदय्य् अपि । परं तत्त्वं जगद्भङ्ग्या जगन्नाशोदयेन च
द्रुमो बीजतयेवाशु न सन्त्यक्तसमस्थितिः । तिष्ठत्य् अपगतस्पन्दत्यागात्यागः परो ऽणुकः
बिसतन्तुर् महामेरुः परात्माणोर् अपेक्षया । दृश्यः किल बिसे तन्तुर् अदृश्याक्ष्णा परात्मता
बिसतन्तुर् महामेरुः परमाणोः किलात्मनः । तस्यैव तद्घनाच् चान्तस्स्थिता मेर्वादिकोटयः
एतेन तेन महता परमाणुना च व्याप्तं ततं विरचितं जनितं कृतं च । विश्वप्रपञ्चरचनं नभसेव विष्वक् शून्यत्वम् अच्छम् अभितः परिलब्धम् एव
द्वैतेन सुन्दरतरं स्वम् अनुज्झतेव रूपं सुषुप्तसदृशेन परावबोधात् । ऐक्यं गतं स्थितगमागममुक्तम् एवम् इत्थं स्थितं ननु जगत् परमार्थपिण्डः
इति राजमुखाच् छ्रुत्वा कर्कटी वनमर्कटी । अवबुद्धपदान्तस्स्थं जहौ मात्सर्यचापलम्
अन्तश्शीतलतां तोषं विश्रान्तिम् अपतापताम् । प्राप्ता प्रावृण्मयूरीव सज्योत्स्नेव कुमुद्वती
तया राजगिरा तस्या आनन्द उदभूद् भृशम् । गर्भो ऽन्तः खे बलाकाया रवेणेव पयोमुचः
अहो बत पवित्रेयं भवतोर् भाति शेमुषी । अनस्तमितसारेण प्रबोधार्केण भासिता
सिता समरसा शुद्धा ज्योत्स्नेव शशिमण्डलात् । विवेककणिका दृष्टा भवतोर् हृदयाद् इयम्