को ऽणुः प्रकाशतमसोर् दीपः प्रकटनप्रदः । कस्याणोर् अन्तरे सन्ति समग्रानुभवाणवः
को ऽणुर् अत्यन्तनिस्स्वादुर् अपि संस्वदते भृशम् । केन सन्त्यजता सर्वम् अणुना सर्वम् आश्रितम्
केनात्माच्छादनाशक्तेर् अणुनाच्छादितं जगत् । जगन् नयेन कस्याणोस् सद्भूतम् अभिजीवति
अजातावयवः को ऽणुस् सहस्रकरलोचनः । को निमेषो महाकल्पो महाकल्पशतानि वा
अणौ जगन्ति तिष्ठन्ति कस्मिन् बीज इव द्रुमाः । बीजाद्यानि फलान्तानि स्फुटान्य् अनुदितान्य् अपि
कल्पः कस्य निमेषस्य जीवस्येवान्तरे स्थितः । कः प्रयोजककर्तृत्वम् अप्य् अनाश्रित्य कारकः
दृश्यसम्पत्तये द्रष्टाप्य् आत्मानं दृश्यतां नयेत् । दृश्यं पश्यन् स्वम् आत्मानं को न पश्यति नेत्रवत्
अन्तर्गलितदृश्यं च क आत्मानम् अखण्डितम् । दृश्यासम्पत्तये पश्यन् पुरो दृश्यं न पश्यति
आत्मानं दर्शनं दृश्यं को भासयति दृश्यवत् । कटकादीनि हेम्नेव निगीर्णं केन च त्रयम्
कस्मान् न किञ्चिच् च पृथग् ऊर्म्यादीव महाम्भसः । कस्येच्छया पृथक् चास्ति वीचितेव महाम्भसः
दिक्कालाद्यनवच्छिन्नाद् एकस्माद् असतस् सतः । द्वैतम् अप्य् अपृथक् कस्माद् द्रवतेव महाम्भसः
आत्मानं दर्शनं दृश्यं सद् असच् च गतक्रमम् । को ऽन्तर्बीजम् इवाङ्गस्थं स्थितः कृत्वा त्रिकालगम्
भूतभव्यभविष्यस्थं जगद्वृन्दं बृहद्भ्रमम् । नित्यं समस्य कस्यान्तर् बीजस्यान्तर् इव द्रुमः
बीजं द्रुमतयैवाशु द्रुमो बीजतयैव च । स्वयम् एकम् असद्रूपम् उदेत्य् अनुदितो ऽपि कः
बिसतन्तुर् महामेरुर् भो राजन् यदपेक्षया । तस्य कस्योदरे सन्ति मेरुमन्दरकोटयः
केनेदम् आततम् अनेकचिद् एव विश्वं किंसार एवम् अभिवल्गसि हंसि पासि । किंदर्शनेन न भवस्य् अथ वा सद् एव नूनं भवस्य् असमदृग् वद तत्प्रशान्त्यै
एषो ऽसौ प्रगलतु संशयो ममोच्चैश् चित्तश्रीमुखमिहिकामलानुलेपः । यस्याग्रे न गलति संशयस् समूलो नैवासौ क्वचिद् अपि पण्डितोक्तिम् एति
एनं मे यदि न नयिष्यथः क्रमोक्त्या संशान्तिं लघुतरसंशयं सुबुद्धी । तद् रक्षोजठरहुताशनेन्धनत्वं निर्विघ्नं झगिति गमिष्यथः क्षणेन
पश्चात् तां जनपदमण्डलीं समन्ताद् भावत्कीम् उरुजठरा क्षणाद् ग्रसे ऽहम् । एवं ते भवति सुराजतेव मन्ये मूर्खानाम् अतिरस एव सङ्क्षयाय
इत्य् उक्त्वा विपुलगभीरमेघनाद प्रोल्लासप्रकटगिरा निशाचरी सा । तूष्णीम् अप्य् अतिविकटाकृतिस् तदासीच् छुद्धान्तश्शरदमलाभ्रमण्डलीव
महानिशि महारण्ये महाराक्षसकन्यया । इति प्रोक्ते महाप्रश्ने महामन्त्री गिरं ददौ
शृणु तोयदसङ्काशे प्रश्नम् एनं भिनद्मि ते । अनुक्रमात्मकं मत्तं गजेन्द्रम् इव केसरी
भवत्या परमात्मैष कथितः कमलेक्षणे । अनयैव वचोभङ्ग्या ब्रह्मविद्बोधयोग्यया
अनाख्यत्वाद् अगम्यत्वान् मनसाम् अप्य् अगोचरः । चिन्मात्रम् एवम् आत्माणुर् आकाशाद् अपि सूक्ष्मकः
चिदणोः परमस्यान्तस् सद् एवासद् इव स्थितम् । सत्ताप्य् एवम् असत्तेव स्फुरतीदं जगत् स्थितम्
स किञ्चिदनुभूतित्वात् सर्गात्मकतया स्थितः। तदात्मकतया पूर्वं भावसत्तां किलागतः
अतीन्द्रियत्वान् नो किञ्चित् स एवाणुर् अनन्तकः । सर्वात्मकत्वाद् भुङ्क्ते च तेन किञ्चिन् न किञ्चन
चिदणोः प्रतिभासात् स्वाद् एकस्यानेकतोदिता । असत्यैवापि सत्येव हेम्नः कटकता यथा
एषो ऽणुः परमाकाशस् सूक्ष्मः खाद् अप्य् अलक्षितः । मनष्षष्ठेन्द्रियातीतस् स्थितस् सर्वात्मको ऽपि सन्
सर्वात्मकस् स्यान् नैवासौ शून्यो भवति कर्हिचित् । यद् अस्ति न तद् अस्तीति वक्तोन्मत्त इति स्मृतः