तस्य यत् समम् आपूर्णं शुद्धं सत्त्वम् अचिह्नितम् । तद्विदाम् अप्य् अनिर्देश्यं तच् छान्तं परमं पदम्
तस्यैवोद्यन् महाशान्ति यत् सत्त्वं संविदात्मकम् । स्वभावात् स्पन्दनं तत् तज् जीवशब्देन कथ्यते
तत्रेमाः परमादर्शे चिद्व्योम्न्य् अनुभवात्मिकाः । असत्याः प्रतिबिम्बन्ति जगज्जालपरम्पराः
ब्रह्मणस् स्फुरणं किञ्चिद् यद् अवाताम्बुधेर् इव । दीपस्य वाप्य् अवातस्य तज् जीवं विद्धि राघव
शान्तत्वापगमे ऽच्छस्य मनाक्संवेदनात्मकम् । स्वाभाविकं यत् स्फुरणं चिद्व्योम्नस् सो ऽङ्ग जीवकः
यथा वातस्य चलनं कृशाणोर् उष्णता यथा । शीतता वा तुषारस्य तथा जीवत्वम् आत्मनः
चिद्रूपस्यात्मतत्त्वस्य स्वभाववशतस् स्वयम् । मनाक्संवेदनं पूर्वं यत् तज् जीव इति स्मृतः
तद् एव घनसंवित्ति यात्य् अहन्ताम् अनुक्रमात् । वह्न्यणुस् स्वेन्धनाधिक्यात् स्वां प्रकाशकताम् इव
यथास्य तारकासर्गे व्योम्नस् स्फुरति नीलिमा । शून्यस्याप्य् अस्य जीवस्य तथाहम्भावभावना
जीवो ऽहङ्कृतिम् आदत्ते सङ्कल्पकलयेद्धया । स्वयैव वा घनतया नीलिमानम् इवाम्बरम्
अहम्भावो हि दिक्कालव्यवच्छेदाङ्किताकृतिः । खस्थस् सङ्कल्पवशतो वातस्पन्द इव स्फुरन्
सङ्कल्पोन्मुखतां यातस् त्व् अहङ्काराभिधस् स्थितः । चित्तं जीवो मनो माया प्रकृतिश् चेति नामभिः
तत्सङ्कल्पात्मकं चेतो भूतमात्रात्मकल्पनम् । कुर्वंस् तत्तां व्रजत्य् एव सङ्कल्पाद् याति पञ्चताम्
तन्मात्रपञ्चकाकारं चित्तं तेजःकणो भवेत् । अजातजगति व्योम्नि तारका पेलवा यथा
तेजःकणत्वम् आदत्ते चित्तं तन्मात्रकल्पनात् । शनैस् स्वस्मात् परिस्पन्दाद् बीजम् अङ्कुरताम् इव
असौ तेजःकणो ऽण्डाख्यात् कल्पनात् कश्चिद् अण्डताम् । प्रयात्य् अन्तस्स्फुरद्ब्रह्मा जलम् आपीडताम् इव
कश्चिद् द्रागिति देहादिकल्पनाद् याति देहताम् । भ्रान्त्युत्थां तदतद्रूपां गन्धर्वेच्छेव पूश्श्रियम्
कश्चित् स्थावरताम् एति कश्चिज् जङ्गमताम् अपि । कश्चिद् याति खवार्यादिरूपं सङ्कल्पतस् स्वजात्
सर्गादाव् आदिजो देहो जीवसङ्कल्पसम्भवः । क्रमेण पदम् आसाद्य वैरिञ्चं कुरुते जगत्
आत्मभूः कलनात्माभो यत् सङ्कल्पयति क्षणात् । तत् स्वभाववशाद् एव जातम् एव प्रपश्यति
चित्स्वभावात् स्वम् आयातं ब्रह्मत्वं सर्वकारणम् । संसृतौ कारणं पश्चात् कर्म निर्माय संस्थितम्
चित्त्वं स्वभावात् स्फुरति चितः फेन इवाम्भसः । कर्मभिर् बध्यते पश्चाद् दिण्डीरम् इव रज्जुभिः
सङ्कल्पः कर्मणो बीजं तदात्मैव हि जीवकः । कर्म पश्चात् तनोत्य् उच्चैर् उत्थायाकर्मकक्रमम्
क्रोडीकृताङ्कुरां पूर्वं बीजं धत्ते स्वबीजताम् । पश्चान् नानात्वम् आयाति पत्त्राङ्कुरफलभ्रमैः
अन्ये ख एव ये जीवा एवम् एवाकृतिं गताः । पूर्वोत्पन्ने जगति ते यान्ति भूताश्रितास् स्थितिम्
स्वकर्मभिस् ततो जन्ममृतिकारणतां गतैः । प्रयान्त्य् ऊर्ध्वम् अधस्ताद् वा कर्म चित्स्पन्द उच्यते
चित्स्पन्दनं भवति कर्म तद् एव दैवं चित्तं तद् एव च तद् एव शुभाशुभादि । तस्माद् भवन्ति भुवनानि जगन्ति पूर्वं भूतानि चाशु कुसुमानि तरोर् इवाद्यात्
एतस्मात् कारणाद् एवं मनः प्रथमम् उत्थितम् । मननात्मकम् आभोगि तत्स्थम् एव स्थितिं गतम्
भावाभावर्द्धिमद्दोलस् तेनायम् अवलोक्यते । सर्गस् सदसदाभासः पूर् गन्धर्वेच्छया यथा
न कश्चिद् विद्यते भेदो द्वैतैक्यकलनात्मकः । ब्रह्मजीवमनोमायाकर्तृकर्मजगद्दृशाम्