अनया पौरुषी सत्ता सत्तास्याः पौरुषेण च । लक्ष्येते भवनं याते द्वे एकात्मतयेति हि
नरेण पौरुषेणैव कार्ये सत्तात्मिके उभे । ईदृश्य् एव हि नियतिर् एवं नियतिपौरुषम्
प्रष्टव्यो ऽहं त्वया राम दैवपौरुषनिर्णयम् । मदुक्तं पौरुषं पाल्यं त्वयेति नियतिस् स्थिता
भोजयिष्यति मां दैवम् इति दैवपरायणः । यत् तिष्ठत्य् अक्रियो मौनं नियतेर् एष निश्चयः
पौरुषेण समाहृत्य भोगान् भुङ्क्ते नरश् च यत् । राज्यादीन् मोक्षपर्यन्तान् नियतेर् एष निश्चयः
मुक्तिर् भवति संसारान् न कल्पनिचयैर् अपि । भ्रमतां यच् छरीरौघैर् नियतेर् एष निश्चयः
नास्या बुद्धिर् न कर्माणि न विकारादि नाकृतिः । केवलं त्व् इत्थम् आकल्पं स्थित्या भाव्यम् इति स्थितम्
अवश्यं भविता ह्य् एवम् इदम् इत्थम् इति स्थितिः । न शक्यते लङ्घयितुम् अपि रुद्रादिबुद्धिभिः
पौरुषम् न परित्याज्यम् एनाम् आश्रित्य धीमता । पौरुषेणैव रूपेण नियतिर् हि नियामिका
अपौरुषं हि नियतिः पौरुषं सैव सर्गगा । निष्फलापौरुषाकारा सफला पौरुषात्मिका
नियत्या मूकताहेतुनिष्पौरुषतयाक्रियः । यस् तिष्ठति प्राणमरुत्स्पन्दस् तस्य क्व गच्छति
अथ प्राणक्रियारोधम् अपि कृत्वा विरामदम् । यदि तिष्ठति तत् साधुर् मुक्त एव किम् उच्यते
पौरुषैकात्मता श्रेयो मोक्षो ऽत्यन्तम् अकर्मता । आभ्यां तु शबलः पक्षो दुःखायैव महात्मनाम्
नियतिर् ब्रह्मतत्त्वाभा तस्यां चेत् परिणम्यते । नूनं परमशुद्धायां तत् प्राप्तैव परा गतिः
एतैर् नियत्यादिमहाविलासैर् ब्रह्मैव विस्फूर्जति सर्वगात्म । तृणादिवल्लीतरुगुल्मजालैस् सत्तेव तोयस्य धरान्तरस्था
सर्वशक्तेर् हि या यैव यथोदेति तथैव सा । तदा स्वशक्तिर् नानाभारूपिणी सा स्वभावतः
यो ऽयं सर्वगतो देवः परमात्मा महेश्वरः । स्वच्छस् स्वानुभवानन्दरूपो ऽन्तादिविवर्जितः
एतस्मात् परमानन्दाच् छुद्धचिन्मात्ररूपिणः । जीवस् सञ्जायते पूर्वं स चित्तं तत् ततो जगत्
स्वानुभूतिप्रमाणे ऽस्मिन् ब्रह्मन् ब्रह्मणि बृंहिते । कथं सत्ताम् अवाप्नोति जीवको द्वैतवर्जिते
असदाभासम् अध्यात्म ब्रह्मास्तीह प्रबृंहितम् । बृंहच्चिद्भैरववपुर् आनन्दाभिधम् अव्ययम्
तस्य यत् समम् आपूर्णं शुद्धं सत्त्वम् अचिह्नितम् । तद्विदाम् अप्य् अनिर्देश्यं तच् छान्तं परमं पदम्
तस्यैवोद्यन् महाशान्ति यत् सत्त्वं संविदात्मकम् । स्वभावात् स्पन्दनं तत् तज् जीवशब्देन कथ्यते
तत्रेमाः परमादर्शे चिद्व्योम्न्य् अनुभवात्मिकाः । असत्याः प्रतिबिम्बन्ति जगज्जालपरम्पराः
ब्रह्मणस् स्फुरणं किञ्चिद् यद् अवाताम्बुधेर् इव । दीपस्य वाप्य् अवातस्य तज् जीवं विद्धि राघव
शान्तत्वापगमे ऽच्छस्य मनाक्संवेदनात्मकम् । स्वाभाविकं यत् स्फुरणं चिद्व्योम्नस् सो ऽङ्ग जीवकः
यथा वातस्य चलनं कृशाणोर् उष्णता यथा । शीतता वा तुषारस्य तथा जीवत्वम् आत्मनः
चिद्रूपस्यात्मतत्त्वस्य स्वभाववशतस् स्वयम् । मनाक्संवेदनं पूर्वं यत् तज् जीव इति स्मृतः
तद् एव घनसंवित्ति यात्य् अहन्ताम् अनुक्रमात् । वह्न्यणुस् स्वेन्धनाधिक्यात् स्वां प्रकाशकताम् इव
यथास्य तारकासर्गे व्योम्नस् स्फुरति नीलिमा । शून्यस्याप्य् अस्य जीवस्य तथाहम्भावभावना
जीवो ऽहङ्कृतिम् आदत्ते सङ्कल्पकलयेद्धया । स्वयैव वा घनतया नीलिमानम् इवाम्बरम्