संविदो वेदनं नाम स्वभावो ऽव्यतिरेकवान् । तस्मात् स्वभावसंवित्तेर् नान्यन् मरणजन्मनी
क्वचिद् आवर्तवद् दौस्स्थ्यं क्वचिन् नद्यां जलं यथा । क्वचित् सौम्यं क्वचिज् जीवधर्मीदं चेतनं तथा
यथा लतायाः पर्वाणि दीर्घाया मध्यमध्यतः । तथा चेतनसत्ताया जन्मानि मरणानि च
न जायते न म्रियते चेतनं पुरुषः क्वचित् । स्वप्नसम्भ्रमवद् भ्रान्तम् एतत् पश्यति केवलम्
पुरुषश् चेतनामात्रं स कदा क्वेव नश्यति । चेतनव्यतिरिक्तं च वदान्यत् किं पुमान् भवेत्
क्वाद्य यावन् मृतं ब्रूहि चेतनं कस्य किं कथम् । म्रियन्ते देहलक्षाणि चेतनं स्थितम् अक्षयम्
अमरिष्यत् तु चेच् चित्त्वम् एकस्मिन्न् एव तन्मृते । अभविष्यन् सर्व एव मृता एकमृताव् इह
वासनामात्रवैचित्र्यं यज् जीवो ऽनुभवेत् स्वयम् । तस्यैव जन्ममरणे नामनी परिकल्पिते
एवं न किञ्चिन् म्रियते जायते न च कश्चन । वासनावर्तगर्तेषु जीवो लुठति केवलम्
अत्यन्तासम्भवाद् एव दृश्यस्यासौ च वासना । नास्त्य् एवेति विचारेण दृढज्ञाने विनश्यति
अनुदितम् उदितं जगत्प्रबन्धं भवभयतो व्यसनैर् विलोक्य सम्यक् । अलम् अनुदितवासनो हि जीवो भवति विमुक्त इतीह सत्यम् अस्तु
यथैष जन्तुर् म्रियते जायते च यथा पुनः । तन् मे कथय देवेशि पुनर् बोधविवृद्धये
नाडीप्रवाहे विधुरे यदा वातविसंस्थताम् । जन्तुः प्राप्नोति हि तदा शाम्यतीवास्य चेतनम्
शुद्धं हि चेतनं नित्यं नोदेति न च शाम्यति । स्थावरे जङ्गमे व्योम्नि शैले ऽग्नौ पवने स्थितम्
केवलं वातसंरोधाद् यदा स्पन्दः प्रशाम्यति । मृत इत्य् उच्यते देहस् तदा स जडनामकः
तस्मिन् देहे शवीभूते वाते खानिलतां गते । चेतनं वासनायुक्तं खात्म तत्रैव तिष्ठति
जीव इत्य् उच्यते तस्य नामाणोर् वासनावतः । तत्रैवास्ते स च शवागारे गगनके तथा
ततो ऽसौ प्रेतशब्देन प्रोच्यते व्यवहारिभिः । चेतनो वासनामिश्रस् सामोदानिलवत् स्थितः
इदं सर्वं परित्यज्य यदास्ते दर्शनान्तरे । स स्वप्न इव सङ्कल्प इव नानाकृतिस् तदा
तस्मिन्न् एव प्रदेशे ऽन्तः पूर्ववत् स्मृतिभाग् भवेत् । तदैव मृतिमूर्छान्ते पश्यत्य् अन्यच् छरीरकम्
आत्मन्य् अस्थिघटापुष्टम् अन्यस्य व्योम केवलम् । आधारे भूतले सार्कम् आकाशजनवासनम्
भवन्ति यद्विधाः प्रेतास् तेषां भेदम् इमं शृणु । सामान्यपापिनो मध्यपापिनस् स्थूलपापिनः
सामान्यधर्मा मध्यस्थधर्मा चोत्तमधर्मवान् । एतेषां कस्यचिद् भेदो द्वौ त्रयो ऽप्य् अथ कस्यचित्
कश्चिन् महापातकवान् वत्सरान् मृतिमूर्छनाम् । विमूढो ऽनुभवत्य् अन्तः पाषाणहृदयोपमाम्
ततः कालेन सम्बुद्धो वासनाजठरोदितम् । अनुभूय चिरं कालं वासनादुःखम् अक्षतम्
भुक्त्वा योनिशतान्य् उच्चैर् दुःखाद् दुःखान्तरं गतः । कदाचिद् इमम् आयाति संसारस्वप्नविभ्रमम्
अथ वा मृतिमोहान्ते जडां दुःखशताकुलां । क्षणाद् वृक्षादिताम् एव हृत्स्थाम् अनुभवन्ति ते
स्ववासनानुरूपाणि दुःखानि नरके पुनः । अनुभूयाथ योनीषु जायन्ते भूतले चिरात्
अथ मध्यमपापो यो मृतिमोहाद् अनन्तरम् । स शिलाजठरं जाड्यं कञ्चित् कालं प्रपश्यति
ततः प्रबुध्य कालेन केनचिद् वा तथैव वा । तिर्यगादिक्रमैर् भुक्त्वा योनीस् संसारम् एष्यति