अन्धकूपम् इवापन्नश् शिलान्तर् इव योजितः । स्वयं जडीभवज्जिह्वो विकर्तित इवाशये
पततीव नभोमार्गाद् घुणावर्त इवार्पितः । रथद्रुत इवारूढो हिमवद्गलनोन्मुखः
ज्योत्कुर्वन्न् इव संसारं वह्निमध्यं स्पृशन्न् इव । भ्रमितः क्षेपणेणेव वातयन्त्र इव स्थितः
भ्रमितो वा भ्रम इव कृष्टो रशनयेव वा । भ्रमन्न् इव जलावर्ते शस्त्रयन्त्र इवार्पितः
प्रोह्यमानस् तृणम् इव महत्य् अर्णवमारुते । दूरोढो वारिपूरेण निपतन्न् इव वाडवे
अनन्तगगने श्वभ्रे चक्रावर्ते पतन्न् इव । अद्रिद्यूर्वीविपर्यासदशाम् अनुभवन् स्थितः
पतन्न् इवानवरतं प्रोत्पतन्न् इव वाभितः । घूत्काराकर्णनोद्भ्रान्तः पूर्णसर्वेन्द्रियव्रजः
क्रमाच् छ्यामलतां यान्ति तस्य सर्वार्थसंविदः । यथास्तङ्गच्छन्ति रवौ मन्दालोकतया दिशः
पूर्वापरं न जानाति स्मृतिस् तानवम् आगता । यथा पाश्चात्यसन्ध्यान्ते नष्टा दृष्टिर् दिगष्टके
मनःकल्पनसामर्थ्यं जहात्य् अस्य विमोहितः । अविवेकेन तेनासौ महामोहे निमज्जति
यदेषन्मोहम् आदत्ते नादत्ते पवनस् तदा । न त्व् आदत्ते यथा प्राणान् मोहम् आयात्य् अलं तदा
अन्योऽन्यं पुष्टतां यातैर् मोहात् संवेदनभ्रमैः । जन्तुः पाषाणताम् एति स्थितम् इत्य् आदिसर्गतः
व्यथां विमोहं मूर्छां च भ्रमं व्याधिम् अचेतनम् । किम् अर्थम् अयम् आयाति देहो खण्डाङ्गवान् अपि
एवं संविदितं कर्म सर्गादौ स्पन्दनं विदः । यद्य् अस्मिन् समये दुःखं कालेनैतावतेदृशम्
स्यात् कचत्य् एव विटपगुच्छवत् तत् स्वभावजम् । वेत्ति चित्त्वविजृम्भोत्थं नान्यद् अत्रास्ति कारणम्
यदा व्यथावशान् नाड्यस् स्वसङ्कोचविकासने । त्यजन्ति मरुतो देहात् परियान्ति निजां स्थितिम्
प्रविष्टा न विनिर्यान्ति निर्याताः प्रविशन्ति नो । यदा वाता विनाडित्वात् तदास्पन्दान् मृतिर् भवेत्
न विशत्य् एव वा नैव निर्याति पवनो यदा । शरीरान् नाडिवैधुर्ये मृत इत्य् उच्यते तदा
आगन्तव्यं मया नाशं कालेनैतावतेति या । पूर्वं संविदिता संविद् याति तच्चोदिता मृतिम्
ईदृशेन मयेहेत्थं भाव्यम् इत्य् आदिसर्गजा । संविद् बीजकलानाशं न कदाचन गच्छति
संविदो वेदनं नाम स्वभावो ऽव्यतिरेकवान् । तस्मात् स्वभावसंवित्तेर् नान्यन् मरणजन्मनी
क्वचिद् आवर्तवद् दौस्स्थ्यं क्वचिन् नद्यां जलं यथा । क्वचित् सौम्यं क्वचिज् जीवधर्मीदं चेतनं तथा
यथा लतायाः पर्वाणि दीर्घाया मध्यमध्यतः । तथा चेतनसत्ताया जन्मानि मरणानि च
न जायते न म्रियते चेतनं पुरुषः क्वचित् । स्वप्नसम्भ्रमवद् भ्रान्तम् एतत् पश्यति केवलम्
पुरुषश् चेतनामात्रं स कदा क्वेव नश्यति । चेतनव्यतिरिक्तं च वदान्यत् किं पुमान् भवेत्
क्वाद्य यावन् मृतं ब्रूहि चेतनं कस्य किं कथम् । म्रियन्ते देहलक्षाणि चेतनं स्थितम् अक्षयम्
अमरिष्यत् तु चेच् चित्त्वम् एकस्मिन्न् एव तन्मृते । अभविष्यन् सर्व एव मृता एकमृताव् इह
वासनामात्रवैचित्र्यं यज् जीवो ऽनुभवेत् स्वयम् । तस्यैव जन्ममरणे नामनी परिकल्पिते
एवं न किञ्चिन् म्रियते जायते न च कश्चन । वासनावर्तगर्तेषु जीवो लुठति केवलम्
अत्यन्तासम्भवाद् एव दृश्यस्यासौ च वासना । नास्त्य् एवेति विचारेण दृढज्ञाने विनश्यति