इत्य् उत्तमस्य स मुने रघुवंशकेतुर् आकर्ण्य वाक्यम् उचितार्थविलासगर्भम् । तत्याज खेदम् अभिगर्जति वारिवाहे बर्ही यथाभ्यनुमिताभिमतार्थसिद्धिः
इति पृष्टो मुनीन्द्रेण समाश्वास्य च राघवः । उवाच वचनं चारु धीरपूर्णार्थमन्थरम्
भगवन् भवता पृष्टो यथावद् अधुना किल । कथयाम्य् अहम् अज्ञो ऽपि को लङ्घयति सद्वचः
अहं तावद् अयं जातो निजे ऽस्मिन् पितृसद्मनि । क्रमेण वृद्धिं सम्प्राप्तः प्राप्तविद्यश् च संस्थितः
ततस् सदाचारपरो भूत्वाहं मुनिनायक । विहृतस् तीर्थयात्रार्थम् उर्वीम् अम्बुधिमेखलाम्
एतावताथ कालेन संसारास्थाम् इमां मम । स्वविवेको जहारान्तर् ओघस् तटलताम् इव
विवेकेन परीतात्मा तेनाहं तदनु स्वयम् । भोगनीरसया बुद्ध्या प्रविचारितवान् इदम्
किं नामेदं वत सुखं यो ऽयं संसारसंसृतिः । जायते मृतये लोको म्रियते जननाय च
स्वस्थितास् सर्व एवेमे सचराचरचेष्टिताः । आपदां पतयः पापा भावा विभवभूमयः
अयश्शलाकासदृशाः परस्परम् असङ्गिनः । श्लिष्यन्ते केवलं भावा मनःकल्पनया स्वया
मनस्समायत्तम् इदं जगद् आभोगि दृश्यते । मनश् चासद् इहाभाति केन स्मः परिमोहिताः
असतैव वयं कष्टं विक्रीता मूढबुद्धयः । मृगतृष्णाम्भसा दूरे वने मुग्धमृगा इव
न केनचिच् च विक्रीता विक्रीता इव संस्थिताः । वत मूढा वयं सर्वे जानाना अपि शम्बरम्
किम् एतेषु प्रपञ्चेषु भोगा नाम सुदुर्भगाः । मुधैव हि वयं मोहात् संस्थिता बद्धभावनाः
अज्ञाते बहुकालेन व्यर्थ एव वयं घने । मोहे निपतिता मुग्धाश् श्वभ्रे मुग्धमृगा इव
किं मे राज्येन किं भोगैः को ऽहं किम् इदम् आगतम् । यन् मिथ्यैवास्तु तन् मिथ्या कस्य नाम किम् आगतम्
एवं विमृशतो ब्रह्मन् सर्वेष्व् एव ततो मम । भावेष्व् अरतिर् आयाता पथिकस्य मरुष्व् इव
तद् एतद् भगवन् ब्रूहि किम् इदं परिनश्यति । किम् इदं जायते भूयः किम् इदं परिवर्धते
जरामरणम् आपच् च जननं सम्पदस् तथा । आविर्भावतिरोभावैर् विवर्तन्ते पुनः पुनः
भावैस् तैर् एव तैर् एव तुच्छैर् वयम् इमे किल । पश्य जर्जरतां नीता वातैर् इव गिरिद्रुमाः
अचेतना इव जनाः पवनैः प्राणनामभिः । ध्वनन्तस् संस्थिता व्यर्थं यथा कीचकवेणवः
शाम्यतीदं कथं दुःखम् इति तप्तो ऽस्मि चिन्तया । जरद्द्रुम इवोग्रेण कोटरस्थेन वह्निना
संसारदुःखपाषाणनीरन्ध्रहृदयो ऽप्य् अहम् । निजलोकभयाद् एव गलद्बाष्पैर् न रोदिमि
शून्यमन्मुखवृत्तीस् तु शुष्करोदननीरसाः । विवेक एव हृत्संस्थो ममैकान्तेषु पश्यति
भृशं मुह्यामि संस्मृत्य भावाभावमयीं स्थितिम् । दारिद्र्येणेव सुभगो दूरे संसारचिन्तया
मोहयन्ति मनोवृत्तिं खण्डयन्ति गुणान् अलम् । दुःखजालं प्रयच्छन्ति विप्रलम्भपराश् श्रियः
चिन्तानिचयवक्राणि नानन्दाय धनानि मे । सम्प्रसूतकलत्राणि गृहाण्य् उग्रापदां यथा
विविधदोषदशापरिचिन्तनैस् सततभङ्गुरकारणकल्पितैः । मम न निर्वृतिम् एति मनो मुने निगडितस्य यथा वनहस्तिनः
खलाः काले काले निशि निशितमोहैकमिहिकागतालोके लोके विषयहठचौरास् सुचतुराः । प्रवृत्ताः प्रोद्युक्ता दिशि दिशि विवेकैकहरणे रणे शक्तास् तेषां वदत विबुधाः के ऽद्य सुभटाः
इयम् अस्मिन् विनोदाय संसारे परिकल्पिता । श्रीर् मुने परिमोहाय सापि नूनम् अनर्थदा