अथ कालवशाद् विप्रस् स पञ्चत्वम् उपाययौ । तस्मिन्न् एव गृहाकाशे जीवाकाशतया स्थितः
सम्पन्नः प्राक्तनानल्पसङ्कल्पवशतस् स्वयम् । आकाशवपुर् एवोर्वीपतिः परमशक्तिमान्
प्रभावाज् जितभूपीठः प्रतापाक्रान्तविष्टपः । कृपापालितपातालस् त्रिलोकविजयी नृपः
कालाग्निर् अरिपक्षाणां स्त्रीणां मकरकेतनः । मेरुर् विषयवायूनां साध्वब्जानां दिवाकरः
आदर्शस् सर्वशास्त्राणाम् अर्थिनां कल्पपादपः । पादपीठं द्विजाग्र्याणां राका धर्मामृतत्विषः
स्वगृहाभ्यन्तराकाशे चित्ताकाशमयात्मनि । तस्मिन् द्विजे शवीभूते भूताकाशशरीरिणि
सा तस्य ब्राह्मणी भार्या शोकेणात्यन्तकर्षिता । शुष्केव माषशिमिका हृदयेन द्विधागमत्
भर्त्रा सह शवीभूता देहम् उत्सृज्य दूरतः । आतिवाहिकदेहेन भर्तारं समुपाययौ
नदी निखातम् इव तं भर्तारम् अनुसृत्य सा । आजगाम विशोकत्वं सवसन्तेव मञ्जरी
तत्रास्य विप्रस्य सुता गृहाणि भूस्थावरादीनि घनानि सन्ति । अद्याष्टमं वासरम् आप्तमृत्योर् जीवो गिरिग्रामकमन्दिरस्थः
स ते भर्ताद्य सम्पन्नो द्विजो भूपत्वम् आगतः । यासाव् अरुन्धती नाम ब्राह्मणी सा त्वम् अङ्गने
इहेमौ कुरुतो राज्यं तौ भवन्तौ सुदम्पती । चक्रवाकाव् इव नवौ भुवि जातौ शिवाव् इव
एष ते कथितस् सर्वः प्राक्तनस् संसृतिभ्रमः । भ्रान्तिमात्रकम् आकाशम् एव जीवस्वरूपधृत्
भ्रमाद् अस्माच् चिदादर्शे भ्रमो ऽयं प्रतिबिम्बितः । असत्य एव चासत्याद् भवतोर् भवभङ्गदः
तस्माद् भ्रान्तिमयः कस् स्यात् को वा भ्रान्त्युज्झितो भवेत् । सर्गो निरर्गलानल्पबोधान् नान्यद् विजृम्भते
इत्य् आकर्ण्य चिरं चारुविस्मयोत्फुल्ललोचना । भूत्वोवाच वचो लीला लीलालसपदाक्षरम्
देवि त्वद्वचनं मिथ्या कथं सम्पन्नम् ईदृशम् । क्व विप्रजीवस् स्वगृहे क्वेमे वयम् इह स्थिताः
तादृग् लोकान्तरं सा भूस् ते शैलास् ता दिशो दश । कथं मान्ति गृहस्यान्तर् मद्भर्ता येष्व् अवस्थितः
मत्त ऐरावणो बद्धस् सिद्धार्थकणकोदरे । मषकेन कृतं युद्धं सिंहौघैर् अणुकोटरे
पद्माक्षे स्थापितो मेरुर् निगीर्णो मधुपायिना । स्वप्नाभ्रगर्जितं श्रुत्वा चित्रे नृत्यन्ति वर्हिणः
असमञ्जसम् एवैतद् यथा सर्वेश्वरेश्वरि । तथा गृहान्तः पृथिवी शैलाश् चेत्य् असमञ्जसम्
यथावद् एतद् देवेशि कथयामलया धिया । प्रसादसुगृहीते हि नोद्विजन्ते महौजसः
नाहं मिथ्या वदामीदं यथावच् छृणु सुन्दरि । भेदनं नियतीनां हि क्रियते नास्मदादिभिः
विभिद्यमानाम् अन्येन स्थापयाम्य् अहम् एव याम् । मर्यादां तां मया भिन्नां को ऽपरः पालयिष्यति
सग्रामं द्विजजीवात्मा तस्मिन्न् एव स्वसद्मनि । व्योम्न्य् एवेदं महीराष्ट्रं व्योमात्मैव प्रपश्यति
प्राक्तनी सा स्मृतिर् लुप्ता युवयोर् उदितान्यथा । स्वप्ने जाग्रत्स्मृतिर् यद्वद् एतन्मरणम् अङ्गने
यथा स्वप्ने त्रिभुवनं सङ्कल्पात् त्रिजगद् यथा । यथा कथार्थसङ्ग्रामो मरुभूमौ यथा जलं
तस्य ब्राह्मणगेहस्य सशैलवनपत्तना । इयम् अन्तस्स्थिता भूमिस् सङ्कल्पादर्शयोर् इव
असत्यैवेयम् आभाति सत्येव घनसर्गता । तस्यासत्यावभासस्य चिद्व्योम्नः कोशकोटरे
असत्याद् यत् समुत्पन्नं स्मृत्या नाम तद् अप्य् असत् । मृगतृष्णातरङ्गिण्यास् तरङ्गो ऽपि न सत्यतः