एषा पिशाचादिजनस्य जातिḫ प्रोक्ता मया ते समयानपेता । पिशाचतुल्यस् सुरलोकपाललोकेषु जातो ऽहम् इति प्रसङ्गात्
ततश् चिदाकाशवपुर् भूतपञ्चकवर्जितः । विहरन्न् अहम् आकाशे पिशाच इव संस्थितः
न मां पश्यन्ति चन्द्रार्कशक्रा हरिहरादयः । न देवसिद्धगन्धर्वकिन्नरा नाप्सरोगणाः
नाक्रामन्ति मयाक्रान्ता न च शृण्वन्ति मद्वचः । इत्य् अहं मोहम् आपन्नो विक्रीत इव सज्जनः
अथ चिन्तितवान् अस्मि सत्यकामा इमे वयम् । पश्यन्तु मां सुरगणास् तेन तस्मिन् सुरालये
द्रष्टुं प्रवृत्ता माम् अग्रे वास्तव्यास् सर्व एव ते । झगित्य् एव पुरḫ प्राप्तम् इन्द्रजालद्रुमं यथा
अथ गीर्वाणगेहेषु सम्पन्नो व्यवहार्य् अहम् । यथास्थितसमाचारस् स्थितो निश्शङ्कचेष्टितः
यैर् अविज्ञातवृत्तान्तैर् दृष्टो ऽहम् अजिरोत्थितः । वसिष्ठḫ पार्थिव इति लोकेषु प्रथितो ऽस्मि तैः
वातात् समुदितो दृष्टो यैर् अहं गगनास्पदे । सिद्धैर् वातवसिष्ठाख्यस् तैर् अहं समुदाहृतः
व्योमन्य् आदित्यरश्मिभ्यो दृष्टो ऽहं यैर् नभोगतैः । वसिष्ठस् तैजस इति लोकेषु प्रथितो ऽस्मि तैः
यैर् अहं सलिलाद् दृष्टḫ प्रोत्थितस् तैर् मुनीश्वरैः । प्रोक्तो वारिवसिष्ठो ऽहम् इति मे जन्मसन्ततिः
ततḫ प्रभृति लोके ऽहं पार्थिवḫ प्रथितẖ क्वचित् । अम्मयẖ क्वचिद् अन्येषां तैजसो मारुतẖ क्वचित्
अथ कालेन मे तत्र तस्मिन्न् एवातिवाहिके । आधिभौतिकता देहे रूढा गूढान्तरिक्षता
यद् एतद् आतिवाहित्वम् आधिभौतिकता च खम् । द्वयम् अप्य् एतद् एकात्म ततẖ कचति मे चितिः
एवमात्मकचिद्व्योमकचनात्माप्य् अहं नभः । परम् एव निराकारं युष्मास्व् आकारवान् अपि
जीवन्मुक्तो व्यवहरन्न् अप्य् आस्ते ब्रह्मखात्मकः । तथैव देहमुक्तो ऽपि तिष्ठति ब्रह्ममात्रकम्
मम न ब्रह्मतापेति तादृग् व्यवहरन्न् अपि । असम्भवाद् अन्यदृशो युष्मदादिष्व् अहं त्व् अहम्
यथाज्ञस्य स्वप्ननरे निर्जन्मनि निराकृतौ । आधिभौतिकताबुद्धिस् तथा मे जगतो ऽपि च
एवम् एवावभासन्ते सर्व एव स्वयम्भुवः । सर्गाश् च न तु जायन्ते प्रजाता इव चोदिताः
एष सो ऽहम् इहाकाशवसिष्ठḫ पुष्टताम् इव । गतो ऽद्य स्वात्मनो ऽभ्यासाद् भवतां चाभवस्थितिः
आकाशात्मान एवैते सर्व एव स्वयम्भुवः । यथा ते मन्मनोमात्रम् इमे सर्गास् तथैव हि
अहमादिर् अयं सर्गस् त्व् अपरिज्ञानदोषतः । वेताल इव बालानां गतो वै वज्रसारताम्
परिज्ञातस् तु कालेन स्वल्पेनैवोपशाम्यति । वासनातानवात् स्नेहो बन्धौ दूरगते यथा
घनत्वम् अहमाद्य् अस्य तथा सर्गस्य शाम्यति । परिज्ञानाद् यथा स्वप्ननिधेर् आदेयभावना
शाम्यन्तीमाḫ परिज्ञातास् सकला दृश्यदृष्टयः । यथा मरुनदीवेगवारिग्रहणबुद्धयः
महारामायणप्रायशास्त्रप्रेक्षणमात्रतः । एतद् आसाद्यते नित्यं किम् एतावति दुष्करम्
संसारवासनाभावरूपसत्या तु यस्य धीः । मन्दा मोक्षे निराकाङ्क्षा स श्वा कीटो ऽथ वानरः
भोगाभोगẖ किलायं यस् स जीवन्मुक्तबुद्धिना । कीदृशो भुज्यमानस् स्यात् कीदृक् स्यान् मौर्ख्यसेविना
महारामायणप्रायशास्त्रप्रेक्षणमात्रतः । अन्तश् शीतलतोदेति पदार्थेषु हिमोपमा
मोक्षश् शीतलचित्तत्वं बन्धस् सन्तप्तचित्तता । एतस्मिन्न् अपि नार्थित्वम् अहो लोकस्य मूर्खता