तथैवात्मनि सर्गादाव् अनुभूतẖ खरूपिणि । हृदि सर्गोदयो ऽनन्यरूपस् स्वाकाररूपतः
आकाशरूप आकाशे परमाकाश कथ्यताम् । भूयो निपुणबोधाय कथं सर्गḫ प्रवर्तते
शृणु राम यथा तत्र स्वयम्भूत्वं मया तदा । अनुभूतम् असत् सद्वद् इदं स्वप्ननरोपमम्
तम् आलोक्य महाकल्पसंरम्भं व्योमरूपिणा । भागे ऽन्यत्र शरीरस्य संविद् उन्मेषिता मया
यदैव सामला संवित् किञ्चिद् उन्मेषिता स्थिता । तदैवाहं क्वचित् तत्र पश्याम्य् आश्यानताम् इव
गतस् स्वभावं चिद्व्योम यथा त्वं राम निद्रया । जाग्रद् वा स्वप्नलोकं वा विशन् वेत्सि मनाग् घनम्
चिन्मात्राकाशम् एवादौ ततो ऽस्मीत्य् एव वेदनम् । तद् घनं कथ्यते बुद्धिः सा घना मन उच्यते
तद् वेत्ति शब्दतन्मात्रं तन्मात्राणीतराण्य् अथ । पञ्चेन्द्रियाणि तत्स्थौल्याद् इतीन्द्रियगणोदयः
सुषुप्ताद् विशतस् स्वप्नं जगद्दृश्यवनोदयः । यथा तथैव सर्गादौ दृश्यं भाति निमेषतः
तुल्यकालम् अनन्ते ऽस्मिन् दृश्यजालावभासने । कथयन्ति क्रमं केचित् केचिन् न कथयन्ति च
परमाणुकणं कान्तं सम्पन्नम् अनुभूतवान् । अहं चेतनम् आत्मानं वस्तुतो ऽमलम् एव खम्
यथा स्वभावतो व्योम्नि चलत्य् एवानिशं मरुत् । तथा स्वभावात् सर्वत्र पश्यत्य् एवं वपुश् चितिः
यादृशं चेतितं रूपं शक्त्या परमयानया । तच् छक्नोत्य् अन्यथा कर्तुं नैषा यत्नेन भूयसा
ततḫ पश्याम्य् अहं यावत् सम्पन्नो ऽस्म्य् अणुरूपकः । चित्त्वाच् चेतंस् तद् एवाशु तथाभूतो ऽस्मि संस्थितः
ततो ऽहं बुद्धवान् रूपं तनु तेजẖकणाकृति । तद् एव भावयन् पश्चाद् गतो ऽहं स्थूलताम् इव
प्रेक्षे तावद् अहं किञ्चिद् इति बोधाल् लघोस् ततः । मनाग् आलोकनायेव सम्प्रवृत्तो ऽनुभूतवान् । यन् नाम तत्र तत् किञ्चित् तस्येहाद्य रघूद्वह
शृणु नामानि मुख्यानि कल्पितानि भवादृशैः । द्रष्टुं प्रवृत्तो रन्ध्रेण येन तच् चक्षुर् उच्यते
यच् च पश्यामि तद् दृश्यं दर्शनं तु फलं ततः । यदा पश्यामि कालो ऽसौ यथा पश्यामि स क्रमः
प्रौढा नियतिर् इत्य् अद्य यत्र पश्यामि तन् नभः । स्थितो ऽस्मि यत्र देशो ऽसाव् इत्य् आद्यैषा प्रकल्पना
तदा त्व् अहं विदुन्मेषमात्रम् एतस्य कारणम् । पश्यामीति ततस् तत्र मनाग् बोधो ममोदभूत्
ततो रन्ध्रद्वयेनाहम् अपश्यं यत् तद् अस्ति खम् । याभ्याम् अपश्यं रन्ध्राभ्यां त इमे लोचने स्थिते
ततẖ किञ्चिच् छृणोमीति संविद् अभ्युदिता मम । ततẖ किञ्चिन् मनाङ्मात्रझाङ्कारं श्रुतवान् अहम्
आध्मातस्येव शङ्खस्य शब्दं व्योम्नस् स्वभावजम् । याभ्याम् अहम् अथाश्रौषं त इमे श्रवणव्रणे
प्रदेशाभ्यां विचरता मरुताविरतस्वनम् । स्पर्शसंवेदनं किञ्चिद् अहम् अत्रानुभूतवान्
तत्संवेदनमात्रात्म सो ऽयं वायुर् इति स्मृतः । स्पर्शनेन्द्रियतन्मात्रम् असद् एवेति सत् स्थितम्
आस्वादसंविद् याभून् मे तद् आस्वाद्यरसेन्द्रियम् । घ्राणान् मे घ्राणतन्मात्रम् उदितं व्योमरूपिणः । इत्थं न किञ्चित् सम्पन्नं सर्वं सम्पन्नम् अत्र मे
एवम् इन्द्रियतन्मात्रजालं चेतन्न् अहं स्थितः । यावत् तावद् विदḫ पञ्च बलाद् इव ममोदिताः
शब्दरूपरसस्पर्शगन्धमात्रशरीरिकाः । अनाकारास् तथानाम्न्यẖ खरूपिण्यो भ्रमात्मिकाः
एवंरूपम् अहं जालं भावयन् यत् तदा स्थितः । तद् अहङ्कार इत्य् अद्य कथ्यते त्वादृशैर् जनैः
एष एव घनीभूतो बुद्धिर् इत्य् अभिधीयते । साथ बुद्धिर् घनीभूता मन इत्य् अभिधीयते