क्वासम्भवद्भूतजाड्यं पृठ्व्यादेर् जडवस्तुनः । कारणं भवितुं शक्तं छायाया आतपो यथा
कारणाभावतः कार्यं नेदं तत् किञ्चनोदितम् । यत् तत्कारणम् एवास्ति तद् एवेत्थम् अवस्थितम्
अजातम् एव यद् भाति संविदो भानम् एव तत् । यज् जगद् दृश्यते स्वप्ने संवित्कचनम् एव तत्
संवित्कचनम् एवान्तर् यथा स्वप्नजगद्भ्रमः । सर्गादौ ब्रह्मणि तथा जगत्कचनम् आततम्
यद् इदं दृश्यते किञ्चित् तत् सद् एवात्मनि स्थितम् । नास्तम् एति न चोदेति जगत् किञ्चित् कदाचन
यथा द्रवत्वं सलिलं स्पन्दत्वं पवनो यथा । यथा प्रकाश आभासो ब्रह्मैव त्रिजगत् तथा
यथा पुरम् इवास्ते ऽन्तर् विद् एव स्वप्नसंविदि । तथा जगद् इवाभाति स्वात्मैव परमात्मनि
एवं चेत् तत् कथं ब्रह्मन् सुघनप्रत्ययं वद । इदं दृश्यविषं जातम् असत्स्वप्नानुभूतिवत्
सति दृश्ये किल द्रष्टा सति द्रष्टरि दृश्यता । एकसत्त्वे द्वयोर् बन्धो मुक्तिर् एकक्षये द्वयोः
अत्यन्तासम्भवो यावद् बुद्धो दृश्यस्य नाक्षयः । तावद् द्रष्टुर् अद्रष्टृत्वं न सम्भवति मोक्षदम्
दृश्यं चेत् सम्भवत्य् आदौ पश्चात् क्षयम् उपागतम् । तद् दृश्यस्मरणानर्थरूपो बन्धो न शाम्यति
यत्र क्वचन संस्थस्य स्वादर्शस्येव चिद्गतेः । प्रतिबिम्बो लगत्य् एव सर्गस्मृतिमयो ह्य् अयम्
आदाव् एव हि नोत्पन्नं दृश्यं नास्त्य् एव चेत् स्वयम् । द्रष्टृदृश्यभ्रमाभावात् तत् सम्भवति मुक्तता
तस्माद् असम्भवन्मुक्तेर् मम प्रोत्सार्य युक्तितः । अत्यन्तासम्भवं दृश्ये कथयात्मविदां वर
असद् एव यथा भाति जगत्सर्गात्मकं तथा । शृण्व् अहं कथया राम दीर्घया कथयामि ते
व्यवसायकथावाक्यैर् यावत् तन् नानुवर्णितम् । न विश्राम्यति ते तावद् धृदि पांसुर् यथा ह्रदे
अत्यन्ताभावम् अस्यास् त्वं जगत्सर्गभ्रमस्थितेः । बुद्ध्वैकध्याननिष्ठात्मा व्यवहारं करिष्यसि
भावाभावग्रहोत्सर्गस्थूलसूक्ष्मचलाचलाः । दृशस् त्वा वेधयिष्यन्ति न महाद्रिम् इवेषवः
स एषो ऽस्त्य् एक एवात्मा न द्वितीयास्ति कल्पना । जगद् अत्र यथोत्पन्नं तत् ते वक्ष्यामि राघव
तस्माद् इमानि सकलानि विजृम्भितानि यो हीदम् अङ्ग सकले सकलं महात्मा । रूपावलोकनमनोमननप्रकाशकोशास्पदं स्वयम् उदेति च लीयते च
एतस्मात् परमाच् छान्तात् पदात् परमपावनात् । यथेदम् उत्थितं विश्वं तच् छृणूत्तमया धिया
सुषुप्तं स्वप्नवद् भाति भाति ब्रह्मैव सर्गवत् । सर्वम् एकं च तच् छान्तं तत्र तावत् क्रमं शृणु
तस्यानन्तप्रकाशात्मरूपस्याततचिन्मणेः । सत्तामात्रात्म कचनं यद् अजस्रं स्वभावतः
तद् आत्मनि स्वयं किञ्चिच् चेत्यताम् इव गच्छति । अगृहीतार्थकं संविदीहामर्शनसूचकम्
भाविनामार्थकलनैः किञ्चिदूहितरूपकम् । आकाशाद् अणु शुद्धं च सर्वस्मिन् भाविबोधनम्
ततस् सा परमा सत्ता सतीतश् चेतनोन्मुखी । चिन्नामयोग्या भवति किञ्चिल्लभ्यतया तया
घनसंवेदनात् पश्चाद् भाविजीवादिनामिका । सा भवत्य् आत्मकलना यदा यान्ती परात् पदात्
स्वतैकभावनामात्रसारा संसरणोन्मुखी । तदा वस्तुस्वभावेन तन्वस् तिष्ठन्ति ताम् इमाः
समनन्तरम् एतस्याः खसत्तोदेति शून्यता । शब्दादिगुणबीजं सा भविष्यदभिधार्थदा
अहन्तोदेति तदनु सह वै कालसत्तया । भविष्यदभिधार्थे ते बीजं मुख्यं जगत्स्थितेः