स्वप्नो ऽयं जगदाभोगो नकिञ्चिद् वा खम् एव वा । निर्मलं ज्ञप्तितामात्रम् इत्य् असन्मात्रखं स्थितम्
स्वप्नस्य विद्यते द्रष्टा साकारो युष्मदादिकः । द्रष्टा तु सर्गस्वप्नस्य चिद्व्योमैवामलं स्वतः
यथा द्रष्टामलं व्योम दृश्यं तद्दृग्गतं तथा । स्वप्नरूपं कचत्य् उच्चैर् जगत् तेनामलं नभः
चिद्व्योम्नो ऽनाकृतेस् स्वप्नो हृदि स्फुरति यस् स्वतः । सर्गस् तस्य कुतस् तेन साकृतित्वं कथं भवेत्
साकारस्यैव यत् स्वप्नजगत् तद् व्योम केवलम् । निराकारस्य चिद्व्योम्नस् सर्गस्वप्नẖ कथं न खम्
निरुपादानसम्भारम् अभित्ताव् एव चिन्नभः । पश्यत्य् अकृतम् एवेमं जगत्स्वप्नं कृतं यथा
मृद्व्या चिदाकाशमृदा ब्रह्मणा ब्राह्मणेन खे । कृतो ऽपि न कृतस् सर्गमण्डपो ऽक्षगवाक्षकः
नो कर्तृता न च जगन्ति न भोक्तृतास्ति नास्तीति नास्ति न च किञ्चिद् अतो बुधस् सन् । पाषाणमौनम् अवलम्ब्य यथाप्रवाहम् आचारम् आचर शरीरम् इहास्तु मा वा
तव स्त्रिया खरूपेण देहेनाभूत् तया कथा । कथम् उच्चारितास् तत्र वर्णाẖ कचटतादयः
अथ चेत् स्वप्नवद् वक्षि तत् पृच्छामि तद् अप्य् अहम् । प्रोच्चरन्ति कुतस् स्वप्ने वर्णा यरलवादयः
स्वप्नेषु खशरीराणां वर्णाẖ कचटतादयः । कदाचनापि नोद्यन्ति शवानाम् इव केचन
वर्णोच्चारो ऽभविष्यच् चेत् प्रकटार्थस् ततẖ क्वचित् । स्वप्नेष्व् अन्वभविष्यत् तं विनिद्रḫ पार्श्वगो जनः
तस्मान् न किञ्चित् स्वप्नेषु तत् सत्यं भ्रान्तिर् एव सा । चिन्मात्राकाशकचनं तथा तत् खे स्वभावजम्
यथेन्दुकार्ष्ण्यखतरुशिलागेयादितां गतः । इवाभाति चिदाकाशस् तथा यरलवादितां
तच् चिदाकाशकचनं यन् नाम स्वप्नवेदनम् । आकाशम् एव नभसẖ कचनं विद्धि नेतरत्
यथा स्वप्नस् तथैवेदं जाग्रद् अग्रे व्यवस्थितम् । आकाशम् अप्य् अनाकाशं यथैवेदं तथैव तत्
तथा कचति तच् चारु चेतनं चतुरं तदा । यथा स्थितं तद् एवेदं सत्यं स्थिरम् इव स्फुरत्
भगवन् स्वप्न एवेदं कथं जाग्रद् अवस्थितम् । असत्यम् एव सत्यत्वम् इव यातं कथं वद
शृणु स्वप्नमयान्य् एव कथं सन्ति जगन्त्य् अलम् । नान्यानि न च सत्यानि न स्थिराणि स्थितानि च
अनुभूतानि बीजानि बीजराशाव् इवाम्बरे । अन्यान्य् अन्यानि तान्य् एव समानि न समानि च
प्रत्येकम् अन्तर् अन्यानि तथैवाभ्युदितानि च । परस्परम् अदृष्टानि बहूनि विविधानि च
अन्योऽन्यं तानि सर्वाणि न पश्यन्त्य् एव किञ्चन । जडानीवैकराशीनि बीजानीव लगन्त्य् अपि
व्योमात्मकत्वाल् लगनं न विदन्ति परस्परम् । अपि चेतनरूपाणि सुप्तानीव निरन्तरम्
सुप्तास् स्वप्नजगज्जालस्वाचारव्यवहारिणः । असुरा निहता देवैस् ते स्वप्नजगति स्थिताः
अज्ञानान् न गता मुक्तिं नाजाड्याज् जडताम् इताः । न देहवन्तẖ किं सन्तु विना स्वप्नजगत्स्थितेः
सुप्तास् स्वप्नजगज्जालस्वाचारव्यवहारिणः । पुरुषा निहताḫ पुंभिस् ते तथैव व्यवस्थिताः
एवं ये निहता राम किं ते कुर्वन्तु कथ्यताम् । अज्ञत्वान् न गता मुक्तिं चेतनान् न दृषत्स्थिताः
साद्रिद्यूर्वीजनं दृश्यम् इदं सर्वं यथास्थितम् । चिरायानुभवन्त्य् एते यथेमे वयम् आदृताः
तेषां कल्पजगत्संस्था यथास्माकं तथैव ताः । अस्माकं जागती संस्था यथा तेषां तथैव च
ये तेषां स्वप्नपुरुषास् त एवेमे वयं स्थिताः । ये च ते राम संसारास् तेभ्य एकम् इमं विदुः