ये तु शास्त्रार्थसत्सङ्गबोधिता बोधम् आगताः । पश्यन्ति स्वप्नवज् जाग्रज् जाग्रत्स्वप्ना भवन्ति ते
ये तु सम्प्राप्तसम्बोधा विश्रान्ताḫ परमे पदे । क्षीणजाग्रत्प्रभृतयस् ते तुर्यां भूमिकाम् इताः
इति सप्तविधो भेदो जीवानां कथितस् तव । समुद्राणाम् इव मया बुद्ध्वा श्रेयḫपरो भव
भ्रान्तिं परित्यज जगद्गणनात्मिकां त्वं बोधैकरूपघनताम् अलम् आगतो ऽसि । शून्यत्ववर्जितम् अशून्यतया च मुक्तम् एतद् द्वयैक्यकविमुक्तवपुस् त्वम् आद्यम्
कथं केवलजाग्रत्त्वम् अकारणम् अकर्मकम् । पराद् विकसति ब्रह्मन् गगनाद् इव पादपः
अकारणं महाबुद्धे न कार्यम् उपलभ्यते । तज् जाग्रतẖ केवलस्य न कश्चिद् इह सम्भवः
तस्यातो ऽसम्भवाद् अन्ये जीवभेदास् सजीवकाः । सर्वे न सम्भवन्त्य् एव कारणाभावविक्षताः
नेह प्रजायते किञ्चिन् नेह किञ्चन नश्यति । उपदेश्योपदेशार्थं शब्दार्थकलनोदयः
कẖ करोति शरीराणि मनोबुद्ध्यादिचेतनैः । को मोहयति भूतानि स्नेहरागादिबन्धनैः
न कश्चिद् एव कुरुते शरीराणि कदाचन । न मोहयति भूतानि कश्चिद् एव कदाचन
अनाद्यन्तावभासात्मा बोध आत्मनि संस्थितः । नानापदार्थरूपेण कम् ऊर्म्यादितया यथा
बाह्यं न विद्यते किञ्चिद् बोधस् स्फुरति बाह्यवत् । उदेति बोधो हृदयाद् बीजाद् इव वरद्रुमः
बोधस्यान्तर् इदं विश्वं स्थितम् एव रघूद्वह । स्तम्भस्यान्तर् यथा सालभञ्जिका प्रकटीकृता
सबाह्याभ्यन्तरात्मैकम् अनन्तं देशकालतः । बोधामोदप्रसरणं जगद् इत्य् अवबुध्यताम्
अयम् एव परो लोको भाव्यतां वासनाक्षयः । शाम्यतां परलोकास्थं काẖ किलायान्ति वासनाः
देशकालक्रियालोकरूपचित्तात्मसम्पदाम् । देशकालादिशब्दार्थरहितं न च शून्यकम्
पदे पदविदाम् एव तस्मिञ् शून्ये गतिर् भवेत् । द्रष्टॄणां शान्तदृश्यानाम् एवान्येषां न राघव
ये वै तरलगम्भीरम् अहन्तागर्तम् आश्रिताः । पश्यन्ति ते तम् आलोकं न कदाचन केचन
चतुर्दशविधानन्तभूतजातसघुङ्घुमा । जगद्दृष्टिर् इयं ज्ञस्य शरीरावयवोपमा
कारणाभावतस् सृष्टिर् नोदिता न च शाम्यति । यादृशं कारणं वा स्यात् तादृग् भवति कार्यकम्
यादृक् स्यात् कारणे कार्यं स्थितं कारणतास्य का । कार्यम् एवोपलम्भान्तर् असद् द्वयम् अवेदनात्
सोम्यस्यान्तर् यथैवाब्धेर् ऊर्म्यावर्तादयस् स्थिताः । ब्रह्मण्य् असम्भवत्क्षोभे जगच्चित्तादयस् तथा
सर्वात्मैवामलं ब्रह्म पिण्ड एक इव स्थितम् । नानाभाण्डात्म हेमैव यथान्तस्स्थितरूपकम्
स्वप्नकाले स्वप्न एव जाग्रद् व्यग्रापरिग्रहात् । जाग्रत्काले जाग्रद् एव स्वप्नो ऽसत्यावबोधतः
चित्तमात्रतया बुद्धं मृगतृष्णाम्बुवत् स्थितम् । जाग्रत् स्वप्नत्वम् आयाति विचारविकलीकृतम्
सम्यग्ज्ञानेन भूतानि ज्ञस्य देहतया सह । पीठबन्धं विमुञ्चन्ति गतकाला इवाम्बुदाः
यथा गलितुम् आरब्धो घनो गगनताम् इयात् । तथा सत्यावबोधेन शाम्येत् सात्मग्रहं जगत्
शरदभ्रवद् आलूना मृगतृष्णाम्बुवत् तथा । पुरस् सन्दृश्यमानैव बोधाद् गलति दृश्यता
यथा दीप्तानले लीनं सुवर्णं घृतम् इन्धनम् । एकतां याति विज्ञाने तथा भुवनचित्तदृक्
बोधेन तनुताम् एति पिण्डबन्धो जगत्त्रये । पिशाचबुद्धिस् सदने बोधितस्य यथा शिशोः