स्थाल्युदञ्चनकुम्भादि यथा मृण्मात्रकं तथा । चित्तमात्रं जगद् इदं क्षीणं तच् च विचारणात्
आपत्सु सम्पत्सु भवाभवेषु शान्तैषणाहर्षविषादसंवित् । साम्याद् अहम्भावविदा विमुक्तो यथास्थितं तिष्ठ विलीय वास्स्व
यथास्थितं वस्त्व् अवगम्य सम्यक् स्थितो ऽसि चेद् वा स्वकुलाम्बरेन्दो । तद् धर्षशोकैषणदूषणादि विमुच्य वाश्रित्य यथेच्छम् आस्स्व
बीजाङ्कुराणां पुरुषकर्मणां जन्मकारिणाम् । दैवशब्दार्थयुक्तानां तत्त्वं वद विभो पुनः
दैवकर्मादिपर्यायं घटादिघटनावधि । संवित्स्पन्दनम् एवेदं लोके पुरुषतां गतम्
संवित्स्पन्दाद् ऋते पुंस्त्वं कर्म वा कीदृशं भवेत् । घटावटपटाद्यात्म ह्य् एतेनैव जगत् कृतम्
प्रवर्तते जगल्लक्ष्मीस् संवित्स्पन्दात् सवासनात् । निवर्तते हि संसारस् संवित्स्पन्दाद् अवासनात्
अवासनं हि संवित्तेस् स्पन्दम् अस्पन्दनं विदुः । स स्पन्दो ऽप्य् अप्सु न स्पन्दो येनावर्तादि नोह्यते
मनाग् अपि न भेदो ऽस्ति संवित्स्पन्दमयात्मनोः । कल्पनांशाद् ऋते राम सृष्टौ पुरुषकर्मणोः
जलवीच्योर् यथा द्वित्वं सङ्कल्पोत्थं न वास्तवम् । तथेह चित्परिस्पन्दरूपयोर् जन्तुकर्मणोः
कर्मैव पुरुषो राम पुरुषस्यैव कर्मता । एते ह्य् अभिन्ने विद्धि त्वं यथा तुहिनशीतते
हिमं यत् तद् यथा शैत्यं यच् छैत्यं तद् यथा हिमम् । यत् कर्मासौ तथा जन्तुर् यो जन्तुẖ कर्म तत् तथा
संवित्स्पन्दरसस्यैते दैवकर्मनरादयः । पर्यायशब्दा न पुनḫ पृथक् कर्मादयस् स्थिताः
स्पन्दात् संविज् जगद्बीजम् अस्पन्दाद् यात्य् अबीजताम् । अङ्कुरश् च तद् एवान्तस्स्थितत्वाद् अङ्कुरश्रियः
चित्त्वं च क्वचिद् अस्पन्दं क्वचित् स्पन्दि स्वभावतः । अनन्तम् एकार्णववद् अदिक्कालक्रमं स्थितम्
संवित्स्पन्दो वासनावान् इह बीजम् अकारणम् । भूत्वा कारणताम् एति देहादेर् अङ्कुरावलेः
तृणवल्लीलतागुल्मबीजाङ्कुरगतेर् अपि । बीजं संवित्स्पन्द एव तस्य बीजं न विद्यते
न बीजाङ्कुरयोर् भेदो विद्यते ऽग्न्यौष्ण्ययोर् इव । बीजम् एवाङ्कुरं विद्धि विद्धि कर्मैव मानवम्
संवित् स्फुरन्ती भूकोशे करोति स्थावराङ्कुरम् । स्थूलान् सूक्ष्मान् मृदून् क्रूरान् पयो बुद्बुदकान् इव
विदा विना धराकोशाद् अत्यन्तपरिपेलवात् । अङ्कुरान् वज्रसारांश् च क उल्लासयितुं क्षमः
प्राणिवीर्यरसान्तस्स्था संविज् जङ्गमम् आततम् । तनोति लतिकान्तस्स्थो रसḫ पुष्पफलं यथा
यदि सर्वगता संविद् भवेन् नातिबलीयसी । तत् क उल्लासने शक्तस् स्याद् एवासुरभूभृताम्
जङ्गमानां स्थावराणाम् एतद् आद्यं हि बीजकम् । संविद्विस्फुरणामात्रम् अस्य बीजं न विद्यते
बीजाङ्कुरविकल्पानां क्रियापुरुषकर्मणाम् । ऊर्मिवीचितरङ्गानां नाम्नि भेदो न वस्तुनि
द्वित्वं नृकर्मणोर् यस्य बीजाङ्कुरधियात्तयोः । विपश्चित्पशवे तस्मै महते ऽस्तु सदा नमः
संवित्तेर् जन्मबीजस्य यो ऽन्तस्स्थो वासनारसः । स करोत्य् अङ्कुरोल्लासं तम् असङ्गाग्निना दह
कुर्वतो ऽकुर्वतश् चैव मनसा यद् अमज्जनम् । शुभाशुभेषु कार्येषु तद् असङ्गं विदुर् बुधाः
अथ वा वासनोत्साद एवासङ्ग इति स्मृतः । यया कयाचिद् युक्त्यान्तस् सम्पादय तम् एव हि
ययैव वा वेत्सि तया युक्त्या पुरुषयत्नतः । वासनां कुरु निर्मूलाम् एतद् एव परं शिवम्
पौरुषेण प्रयत्नेन यथा जानासि वा तथा । निवारयाहम्भावांशम् एषो ऽसौ वासनाक्षयः