असतश् शशशृङ्गादेर् मृगतृष्णाम्भसो ऽथ वा । आलोकनाद् अलभ्यस्य कीदृक् स्याद् अथ कारणम्
असतश् शशशृङ्गादेẖ कारणं मार्गयन्ति ये । वन्ध्यापुत्रस्य पौत्रस्य स्कन्धम् आसादयन्ति ते
असत्यप्रतिभासानाम् एतद् एवाशु कारणम् । यद् अनालोकनं नाम समालोकाक्षयक्षयम्
परमात्मायते जीवो ऽबुध्यमानस् त्व् अचेतनम् । चेतनं बुध्यमानस् तु जीव एवावतिष्ठते
परमात्मैव जीवो ऽयं बुध्यमानस् त्व् अचेतनम् । आम्र एव रसापत्तेḫ प्रयाति सहकारताम्
चेतनं बुध्यमानस् तु जीव एवावतिष्ठते । जीवो जीवति जीर्णेषु जातिजन्मसु जर्जरः
ये परां दृष्टिम् आयाता दृश्यश्रीपारदर्शिनः । न विद्यमानम् अप्य् अस्ति तेषां वेदनम् आततम्
ये परां दृष्टिम् आयाता विद्धि तेषाम् अपाम् इव । अरूपालोकमननं स्पन्दम् अस्पन्दनं सदा
ये परां दृष्टिम् आयाता विद्धि तेषाम् अपाम् इव । स्पन्दम् अस्पन्दनं सर्वम् अवेदनवशाद् इह
अरूपालोकमननं वेष्टितोन्मुक्तदामवत् । बुद्धाẖ कर्मसु चेष्टन्ते वृक्षपत्त्रेष्व् इवानिलाः
ये परां दृष्टिम् आयातास् संसृतेḫ पारदर्शिनः । न ते कर्म प्रशंसन्ति कूपं नद्यां पिबन्न् इव
ये बद्धवासना मूढाẖ कर्म शंसन्ति ते ऽनघ । श्रुतिस्मृत्युदितं तेन विनाधोऽधḫ पतन्ति ते
इन्द्रियाणि पतन्त्य् अर्थं धृष्टगृध्रा इवामिषम् । तानि संयम्य मनसा युक्त आसीत तत्परः
नासन्निवेशं हेमास्ति नासर्गं ब्रह्म विद्यते । किं तु सर्गादिशब्दार्थमुक्तं युक्तम् अतश् शिवम्
एकान्धकारे सम्पन्ने व्यवहारो युगक्षये । निर्विभागो निराभासो यथा ब्रह्मघने तथा
अभ्रोदरे ऽभ्रभागानां स्पन्दास्पन्दमयी यथा । स्वसंविदात्मिका सत्ता भूतानाम् ईश्वरे तथा
जलस्यान्तर् जलांशानां द्वैताद्वैतमयो यथा । स्वसंविदात्मा स्वस्पन्दस् तथा ब्रह्मणि भूतदृक्
यथाम्बरे ऽम्बरांशानां द्वैताद्वैतैकतात्मनि । स्वसंविदात्मिका सत्ता भूतानाम् ईश्वरे तथा
अनन्यावयवव्याप्तिर् यथावयविनि स्थिता । अनन्या सृष्टिर् आभाति तथानवयवे शिवे
जगतो ऽन्तर् अहंरूपम् अहंरूपान्तरे जगत् । स्थितम् अन्योऽन्यवलितं कदलीदलपीठवत्
रूपालोकमनस्कारै रन्ध्रैर् बहिर् इव स्थिताम् । सृष्टिं पश्यति जीवो ऽन्तस् सरसीम् इव पर्वतः
जीवो जगत्तयात्मानं पश्यत्य् अयम् अकारणम् । हेमेव कटकादित्वं तद् अपश्यन् न पश्यति
जीवन्तो ऽपि न जीवन्ति म्रियन्ते न मृता अपि । सन्तो ऽपि न च सन्तीव परावरविदश् शुभाः
प्रबुद्धस् सर्वकर्माणि कुर्वन्न् अपि न पश्यति । गृहकर्माणि गेहस्थो गोष्ठभाण्डमना इव
विराड् हृदि यथा चन्द्रḫ प्रतिदेहं तथा स्थितः । जीवो हिमकणाकारस् स्थूले स्थूलो लघौ लघुः
अहमात्मा त्रिकोणत्वम् उपगच्छति कल्पनात् । असद् एव सदाभासं मन्यते चेतनाद् वपुः
कर्मकोशे त्रिकोणे तु शुक्रसारो ऽवतिष्ठते । देहे जीवो ऽहम् इत्य् आत्मा स्वामोदẖ कुसुमे यथा
अहम् इत्य् एव शुक्रस्था संविद् आपादमस्तकम् । विसरत्य् अखिले ज्योत्स्ना यथा ब्रह्माण्डमण्डपे
अक्षरन्ध्रप्रणालेन विवृतं वेदनोदकम् । व्याप्नोति त्रिजगद् धूमो वियन् मेघतया यथा
देहे यद्य् अप्य् अशेषे ऽस्मिन् बहिर् अन्तश् च वेदनम् । विद्यते तत् तथाप्य् अत्र शुक्रे ऽस्ति घनवासनम्