लोकान्तराण्य् अनन्तानि पार्शुकाẖ क्षतजं पयः । मांसपेश्यẖ क्षितिधरास् सरितस् सन्ततास् सिराः
रक्तधारा जलधयो द्विपान्य् एवान्त्रवेष्टनम् । बाहवẖ ककुभस् स्फारास् तारका रोमसन्ततिः
पञ्चाशद् अनिलस्कन्धा एकोनाḫ प्राणवायवः । मार्ताण्डमण्डलं चण्डं पित्तं जठरपावकः
शशाङ्कमण्डलं जीवश् श्लेष्मा शुक्रं सितं बलम् । मनस् सङ्कल्पकोशात्म सारात्म परमामृतम्
मूलं शरीरकोशस्य बीजं कर्मद्रुमस्य च । प्रसवस् सर्वभावानाम् इन्दुर् आनन्दकारणम्
यद् इन्दुमण्डलं नाम स सम्राड् जीव उच्यते । शरीरकर्ममनसां बीजं मूलं च कारणम्
अस्माद् इन्दुनिभाज् जीवात् प्रसरन्ति जगत्त्रये । जीवा मनांसि कर्माणि सुखान्य् अन्नामृतानि च
विराज एते सङ्कल्पा ब्रह्मविष्णुजिनादयः । तस्य चित्तचमत्कारास् सुरासुरनभश्चराः
चित्स्वभावो बुध्यमानḫ प्रालेयपरमाणुताम् । यदादौ भावयत्य् आशु तदा तत्रैव तिष्ठति
तेनैतद् एव जीवस्य स्थानं विद्धि रघूद्वह । पञ्चावयवम् एतत् तच् छरीरम् अनुभूयते
विराड्जीवाच् चन्द्रमसो जीवभूतानि देहिनाम् । प्रसरन्त्य् अन्नजातानि प्रालेयविसरात्मना
तान्य् एव देहिदेहेषु जीवा जीवन्ति जीविषु । मनोभूता विचेष्टन्ते कर्म जन्मसु कारणम्
एवं विराट् सहस्राणि महाकल्पशतानि च । गतान्य् अथ भविष्यन्ति नानाचाराणि सन्ति च
सर्वतो ऽनुभवरूपयानया सत्तयोत्तमपदाद् अभिन्नया । अन्तवर्जितमहाङ्गसङ्गया तिष्ठतीति पुरुषḫ परं विराट्
सङ्कल्पपुरुषस् त्व् एष यद् यत् कल्पयति स्वयम् । तत् तथा तादृशं पञ्चभूतात्म भवतीव खम्
सर्वं नाम जगज्जातं तत्सङ्कल्पं विदुर् बुधाः । तादृग्रूपं पञ्चकात्मविषयोन्मुखम् आगतम्
जगत्पदार्थसार्थस्य विराट् सर्वस्य कारणम् । कारणस्य समान्य् एव कार्याणि च भवन्त्य् अतः
यथैष स विराड् एवं विराट् प्रत्येकम् आत्मनि । स्वसंविदि प्रसरति बोधवान् न त्व् अबोधवान्
आसरीसृपम् आरुद्रम् एवम् अभ्युत्थितो भ्रमः । अणाव् अप्य् अद्रिविस्तारो बीजकोश इव द्रुमः
आसरीसृपम् आरुद्रं विराट् प्रत्येकम् आत्मनि । पराणाव् अप्य् अनन्तात्मा बोधतो न त्व् अबोधतः
यादृग् एव विराडात्मन्य् एष विस्तार आगतः । तादृग् एवेह सर्वस्मिन्न् अणुमात्रे ऽपि भूतके
परमार्थेन न स्थूलं न सूक्ष्मं किञ्चन क्वचित् । यद् यथा भावितं यत्र तत् तथाश्व् अनुभूयते
मनश् चन्द्रमसो जातं मनसश् चन्द्र उत्थितः । जीवाज् जीवो ऽथ वैकैषा सत्ता द्रवजलाङ्गवत्
शुक्रसारं विदुर् जीवं प्रालेयकणसन्निभम् । आनन्दो बलसन्दोहस् तत एव प्रवर्तते
तं चेतति चिदाभासं पूर्वम् आत्मा स्वम् आत्मना । तत्र तन्मयतां धत्ते तेन तन्मयरूपिणीम्
जीवसंविद् अथैषान्तर् यद् उपायाति पञ्चताम् । न तत्र कारणं किञ्चिद् विद्यते न च कार्यता
प्रतियोगिव्यवच्छित्तेर् अभावात् स्वत्वभावयोः । स्वभावोक्तिर् न चैवात्र भवत्य् अर्थानुसारिणी
जीवो जीवत्वम् एव स्वं जीवत्वाद् एव च स्वतः । अन्तस्त्वेन बहिष्ट्वेन दृश्यत्वेन च भावयन्
नीहारेणेव संवीतश् चेत्यवस्तुपरायणः । जात्यन्ध इव पन्थानम् आवृतात्मा न पश्यति
जगज्जृम्भिकया जीवस् त्व् अनैक्यद्वित्वया स्थितः । स्पन्दशक्त्येव पवनस् स्वात्मनो ऽभिन्नयानया