तत्ताम् उपगते भावे रागद्वेषादिवासना । शाम्यत्य् अस्पन्दिते वाते स्पन्दसङ्क्षुब्धता यथा
असम्भवति सर्वस्मिन् दिग्भूम्याकाशरूपिणि । प्रकाश्ये यादृशं रूपं प्रकाशस्यामलं भवेत्
त्रिजगत् त्वम् अहं चेति दृश्ये ऽसत्ताम् उपागते । द्रष्टुस् स्यात् केवलीभावस् तादृशो विमलात्मनः
अनन्ताखिलशैलादिप्रतिबिम्बे हि यादृशी । स्याद् दर्पणे दर्पणता केवलात्मस्वरूपिणी
अहं त्वं जगद् इत्यादौ प्रशान्ते दृश्यसम्भ्रमे । स्यात् तादृशी केवलता स्थिते द्रष्टर्य् अवीक्षके
सच् चेन् न शाम्यतीदं वा नाभावो विद्यते सतः । असत्तां च न विद्मो ऽस्मिन् दृश्ये दोषप्रदायिनि
तस्मात् कथम् इयं शाम्येद् ब्रह्मन् दृश्यविषूचिका । नानोद्भवभ्रमकरी दुःखसन्ततिदायिनी
अस्य दृश्यपिशाचस्य शान्त्यै मन्त्रम् इमं शृणु । रामात्यन्तम् अयं येन मृतिम् एष्यति नङ्क्ष्यति
यद् अस्ति तस्य नाशो ऽस्ति न कदाचन राघव । तस्मात् तन् नष्टम् अप्य् अन्तर् बीजभूतं भवेद् धृदि
स्मृतिबीजा चिदाकाशे पुनर् उद्भूय दृश्यधीः । लोकशैलाम्बराकारं दोषं वितनुते ऽतनुम्
इत्थं निर्मोक्षदोषस् स्यान् न च तस्यांशसम्भवः । यस्माद् देवर्षिमुनयो दृश्यन्ते मुक्तिभाजनम्
यदि स्याज् जगदादीदं तत् स्यान् मोक्षो न कस्यचित् । बाह्यस्थम् अस्तु हृत्स्थं वा दृश्यं नाशाय केवलम्
तस्माद् इमां प्रतिज्ञां त्वं शृणु रामातिभीषणाम् । याम् उत्तरेण ग्रन्थेन नूनं त्वम् अवबुध्यसे
अयम् आकाशभूतादिरूपो ऽहं चेति लक्षितः । जगच्छब्दस्य नामार्थो ननु नास्त्य् एव कश्चन
यद् इदं दृश्यते किञ्चिद् दृश्यजालं पुरोगतम् । एकं ब्रह्मैव तत् सर्वम् अजरामरम् अव्ययम्
पूर्णे पूर्णं प्रसरति शान्ते शान्तं परं स्थितम् । व्योमन्य् एवोदितं व्योम ब्रह्म ब्रह्मणि तिष्ठति
न दृश्यम् अस्ति नो दृक् च न द्रष्टा न च दर्शनम् । न शून्यं नो जडं नो चिच् छान्तम् एवेदम् आततम्
वन्ध्यापुत्रेण पिष्टो ऽद्रिश् शशशृङ्गं प्रमायते । प्रसार्य भुजसङ्घातं शिला नृत्यति ताण्डवम्
स्रवन्ति सिकतास् तैलं पठन्त्य् उपलपुत्रिकाः । गर्जन्ति चित्रजलदा इतीवेदं वचः प्रभो
जरामरणदुःखादिशैलाकाशमयं जगत् । नास्तीति किम् इदं नाम भवतापि ममोच्यते
यथेदं न स्थितं विश्वं नोत्पन्नं न च विद्यते । तथा कथय मे ब्रह्मन् येनैतन् निश्चितं भवेत्
नासमन्वितवाग् अस्मि शृणु राघव कथ्यते । यथेदम् असद् आभाति वन्ध्यापुत्र इवारवी
इदम् आदाव् अनुत्पन्नं सर्गादौ तेन नास्त्य् अलम् । इदं हि मनसा भाति स्वप्नादौ पत्तनं यथा
मन एव च सर्गादाव् अनुत्पन्नम् असद्वपुः । तथैतच् छृणु वक्ष्यामि यथैतद् अनुभूयते
मनो दृश्यमयं दोषं तनोतीमं क्षयात्मकम् । असद् एवासदाकारं स्वप्नस् स्वप्नान्तरं यथा
तत् स्वयं स्वैरम् एवाशु सङ्कल्पयति देहकम् । तेनेयम् इन्द्रजालश्रीर् विततेन वितन्यते
स्फुरति गच्छति वल्गति याचते भवति मज्जति संहरति स्वयम् । अमरताम् उपयात्य् अपि केवलं चलति चञ्चलशक्तितया मनः
भगवन् मुनिशार्दूल किम् इवेह मनो भ्रमे । विद्यते कथम् उत्पन्नं मनो मायामयं कुतः
उत्पत्तिम् आदाव् इति मे समासेन वद प्रभो । प्रवक्ष्यसि ततश् शिष्टं वक्तव्यं वदतां वर
महाप्रलयसम्पत्ताव् असत्तां समुपागते । अशेषदृश्ये सर्गादौ शान्तम् एवावशिष्यते