शिवपङ्कमया एव रूपालोकमनẖक्रमाः । तन्मयत्वाद् अनन्तत्वाद् अतẖ किं केन चेत्यते
मानमेयप्रमाणादि देशकालौ दिगादि च । भावाभावविवर्तादि शिवपङ्कमयात्मकम्
अहं ममेत्य् अतस् सारान् नेतरत् परमाम्बरात् । असंसक्तमतिस् तिष्ठ ज्ञश् शिलोदरमौनवत्
अहं ममेत्य् असद्रूपं ज्ञस्याभावयतḫ प्रभो । असङ्गं कर्मणां त्यागाद् अनुष्ठानाच् च किं शुभम्
पृच्छामि यद् अहं त्वं तत् कथयाशु ममानघ । यदि जानासि तत्त्वेन कर्म तावत् किम् उच्यते
विस्तारẖ कर्मणां कीदृङ् मूलं तस्य च किं भवेत् । नाशनीयं च निपुणं कथं कथय नाश्यते
यन् नाशनीयं निपुणं तन् नूनं प्रविनाश्यते । मूलकाषेण भगवन् न शाखादिविकर्तनैः
शुभाशुभं नाशनीयं स्वकर्म खलु धीमता । मूलकाषविनाशेन तच् च नष्टं भवत्य् अलम्
कर्मवृक्षस्य वक्ष्यामि ब्रह्मन् मूलानि मे शृणु । यन् निकाषेण निर्मूलो न स भूयḫ प्ररोहति
देहस् तावद् अयं ब्रह्मन् कर्मवृक्षस् समुत्थितः । रूढस् संसारविपिने विचित्राङ्गलतान्वितः
कर्मबीजतरोर् अस्य सुखदुẖखफलावलेः । जाग्रद्वसन्तकालस्य सुषुप्तशिशिरस्थितेः
पावनाचारकलिकागुच्छकोत्करकारिणः । क्षणतारुण्यकान्तस्य जराकुसुमहासिनः
मुहूर्तं प्रति कल्लोलमर्कटध्वंसिताकृतेः । निद्राहेमन्तजठरलीनस्वप्नदलोद्गतेः
स्ववार्द्धकशरच्छान्तिशीर्णेहापर्णसन्ततेः । जगज्जङ्गलजातस्य कलत्रोपतृणावलेः
पेलवावयवा हस्तपादगुल्फादयो ऽरुणाः । पत्त्राणि तनुवृन्तानि सुरेखानि चलानि च
अरुणाḫ पवनालोला मृद्व्यो मसृणमूर्तयः । स्नाय्वस्थिदिग्धास् सरसा अङ्गुल्यो बालपल्लवाः
मृद्व्यो मसृणतीक्ष्णाग्रा वृन्तरूढाḫ पुनḫ पुनः । द्वितीयेन्दुकराकाराẖ कलिका नखशुक्तयः
कर्मणḫ परिफुल्लस्य देहरूपतयेति हि । कर्मेन्द्रियाणि मूलानि दृढानि ग्रन्थिमन्ति च
सिरास्थिग्रन्थिनद्धानि पङ्कमग्नात्मकानि च । वासनारसपीनानि निजरक्तरसानि च
गुल्फवन्ति दृढाङ्गानि सुत्वञ्चि मसृणानि च । तेषाम् अपि च मूलानि विद्धि बुद्धीन्द्रियाणि हि
सुदूरम् अपि यातानि पञ्चस्तम्भानि तानि तु । वासनापङ्कमग्नानि रसवन्ति महान्ति च
तेषां मूलं बृहत् स्तम्भं मनो व्याप्तजगत्त्रयम् । पञ्चस्रोतस्सिराकृष्टमुक्तानन्तरसद्रवम्
तस्य मूलं विदुर् जीवं चेत्योन्मुखचिदात्मकम् । जीवस्य चेतनं मूलं सर्वमूलैककारणम्
चितेस् तु ब्रह्म मूलं यत् तस्य मूलं न विद्यते । अनाख्यत्वाद् अनन्तत्वाच् छुद्धत्वात् सत्यरूपिणः
सर्वेषां कर्मणाम् एवं वेदनं बीजम् उत्तमम् । स्वरूपं चेतयित्वान्तस् ततस् स्पन्दḫ प्रवर्तते
मुने चेतनम् एवाद्यं कर्मणां बीजम् उच्यते । तस्मिन् सति महाशाखो जायते देहशल्मलिः
एतच् चेतनशब्दार्थं भावनावलितं यदि । तत् कर्मबीजताम् एति नो चेत् साध्यं परं पदम्
चितिश् चेतनशब्दार्थभावनावलिता यदि । तत् कर्मबीजताम् एति नो चेत् साध्यं परं पदम्
तस्माद् वेदनम् एवेह कर्म कारणम् आकृतेः । एतत् तत् कर्मणां बीजं त्वयैवोक्तं मुनीश्वर
अस्य राघव सूक्ष्मस्य कर्मणो वेदनात्मनः । कस् त्यागẖ किम् अनुष्ठानं यावद्देहम् इदं स्थितम्