रागद्वेषात्मिका चैषा कलना नेतरात्मिका । इदम् एवम् इदं नैवम् इत्य् एकात्मस्वरूपिणी
सोदिता सर्गशब्दार्थकलना मानमानिनी । ब्रह्मादिनादिपुरुषरूपेणाहन्त्वरूपिणी
इदं कार्यम् इदं नेति नियमेन विना च सा । न भवत्य् आत्मनैतावन्मात्ररूपैकजीविता
ब्रह्मादितां गतायास् तु तस्यास् तवममात्मिकाम् । न भवत्य् अन्यता तस्मात् स्वभावात् परमात्मनः
तेन ब्रह्मादिताम् एत्य स्वरूपस्थैव तिष्ठति । नोपशाम्यति नोदेति निरिच्छत्वात् परात्मिका
भावाभावौ समाव् अस्या निष्कलङ्कात्मकस्थितेः । तेनैषास्ते समं वेत्ति नाभावं भवनं न च
यदोत्पन्नैव सा संविद् ब्रह्मादिकलनामयी । आत्मन्य् एव निरिच्छास्ते शान्तानुत्पन्नसन्निभम्
तद् एवम् अखिलं शान्तं व्योमेवानन्तकं स्थितम् । कम् अप्य् अकलितं कालं नास्माभिस् तद् विचार्यते
यदा तु सा मनस्सत्ता प्रसरन्ती स्वभावतः । आस्ते तदा तदाकारस् सर्ग इत्य् एव तिष्ठति
प्रसरन्त्या यथा नद्यास् स्वावर्तादिस्वरूपकम् । तथा सङ्कल्पसत्ताया जगदाद्यात्मकं वपुः
स्थितायास् सर्गसंवित्तेर् इदम् इत्थम् इदं त्व् इति । इति संस्थानरचनाद् ऋते सत्ता न विद्यते
विरिञ्चतादिसम्पन्ना यदात्मन्य् एव शाम्यति । इदम् इत्थम् इदं चेति तदा न भवति क्रमः
शान्तं सर्वगतं शून्यम् आस्ते ब्रह्मैव केवलम् । वारीवावर्तवत् सत्यं तद् अस्माभिर् न चर्च्यते
यदा त्व् आशु न निर्वाति स्वात्मसत्तात्मकं तदा । इदं कार्यम् इदं नेति सर्गदृष्ट्या प्रसर्पति
यत् कल्पनाविसरणं तत् सर्ग इति दृश्यते । विसारी चक्रकव्यूहस् तैलबिन्दुर् इवाम्भसि
यद् एव सर्गसंस्थानं सर्गसत्ताकरं परम् । तद् एवेत्थम् इदं त्व् इत्थम् इदम् अत्यर्थजृम्भणम्
इदम् इत्थम् इदं चेत्थम् इत्य् आस्ते यदि नेह तत् । कथम् ऊर्ध्वं भवेद् ऊर्ध्वम् अधश् चाधẖ कथं भवेत्
प्रतिभात्मनि सम्पन्ने सन्निवेशे जगत्स्थितेः । ब्रह्मादिरूपमननं मरुमार्गवृथाम्भसि
शब्दस्पर्शादयस् तस्यास् स्व एवावयवास् ततः । सङ्कल्पात्मान एवाशु सरूपालोकवेदनैः
परस्परं विवर्तन्ते पयांसीव द्रवौजसः । अर्थस् सत्ताम् उपादत्ते शब्दो ऽर्थम् अनुधावति
अन्य आधारतां धत्ते पर आधेयताम् अपि । प्रयच्छत्य् आर्तवम् ऋतुकालश् चेद् ऋतुतां वहन्
एवं क्रमे विकसिते वस्तुसत्तानियामके । नियतिस् स्थिरताम् एति स्वयं निम्ने यथा पयः
वेदा इत्य् एव नियतेस् ततस् ते नाम तद्गताः । भावयन्त्य् अर्थरूपेण नियन्त्रितजगत्स्थितेः
जगत्स्थितेर् अथाकल्पं ज्ञानायापि च सिद्धये । स्थैर्याय चाशु नियतिं ते वेदा इति कल्पिताम्
शब्दराशिमयीं कृत्वा ब्रह्मविष्णुहरादयः । धारयन्ति चिरारूढां हृद्य् अर्थगणनाम् इव
तस्या वेदाभिधानायास् स्थितेर् अवयवा इमे । पिण्डदानादयस् तेन सैव रूढिम् उपागता
भावितास् ते यथाभावं फलन्ति मनसि स्थिताः । पक्षीवाण्डरसाच् चित्त्वात् कालेनोद्यन्ति सन्ति च
श्रुतिस्मृत्यर्थभावात्मा मृतो भावितम् अग्रगम् । सर्वं पश्यति सद्रूपं तच् च तस्य फलप्रदम्
श्रुतिस्मृतिगतिर् येन न मनाग् अपि भाविता । स मृतो मोहम् आयाति घनम् आत्मज्ञतां विना
मनाग् अपि च सा येन भाविता स मृतḫ पुमान् । तावन्मात्रफलं भुक्त्वा पुनर्जन्मनि जायते