निर्वाणमात्रं प्रथमं परं बोधस् तद् एव च । चित्तमात्रं तद् एवास्ते न याति वसुधादिताम्
सर्वेषां भूतमनसां संसारव्यवहारिणां । प्रथमो ऽसौ प्रतिच्छन्दश् चित्तदेहस् स्वतोदयः
यस्मात् पूर्वात् प्रतिच्छन्दाद् अनन्यैतत्स्वरूपिणी । इयं प्रविसृता सृष्टिस् स्पन्ददृष्टिर् इवानिलात्
प्रतिभानाकृतेर् अस्मात् प्रतिभामात्ररूपधृत् । विभात्य् एवम् अयं सर्गस् सत्यानुभववत् स्थितः
दृष्टान्तो ऽत्र स्वप्नपुरं स्वप्नस्त्रीसुरतं तथा । असद् अप्य् अर्थसम्पत्त्या सत्यानुभवभासुरम्
अपृथ्व्यादिमयो भाति व्योमाकृतिर् अदेहकः । सदेह इव भूतेशस् स्वात्मभूः पुरुषाकृतिः
स चित्सङ्कल्परूपत्वाद् उदेत्य् अप्य् अथ शाम्यति । स्वायत्तत्वात् स्वभावस्य नोदेति न च शाम्यति
ब्रह्मा सङ्कल्परहितः पृथ्व्यादिरहिताकृतिः । केवलश् चित्तमात्रात्मा कारणं त्रिजगत्स्थितेः
सङ्कल्प एष कचति यथा नाम स्वसम्भवः । व्योमात्मैष तथा भाति भवत्सङ्कल्पशैलवत्
आतिवाहिकतैकान्तविस्मृत्या दृढरूढया । आधिभौतिकबोधेन मुधा भाति पिशाचवत्
इदम्प्रथमतोद्योगसम्प्रबुद्धमहाचितेः । नोदेति शुद्धसंवित्त्वाद् आतिवाहिकविस्मृतिः
आधिभौतिकता तेन नास्योदेति पिशाचिका । असत्या मृगतृष्णेव मिथ्या जाड्यभ्रमप्रदा
मनोमात्रं यदा ब्रह्मा न पृथ्व्यादिमयात्मकः । मनोमात्रम् अतो विश्वं यद् यतस् तत् तद् एव हि
अजस्य सहकारीणि कारणानि न सन्ति यत् । तज्जस्यापि न सन्त्य् एव तानि तस्मात् तु कानिचित्
कारणात् कार्यवैचित्र्यं तेनात्रास्ति न किञ्चन । यादृशं कारणं शुद्धं कार्यं तादृग् इह स्थितम्
कार्यकारणता त्व् अत्र न किञ्चिद् उपपद्यते । यादृग् एव परं ब्रह्म तादृग् एव जगत्त्रयम्
मनस्ताम् इव यातेन ब्रह्मणा तन्यते जगत् । अनन्यद् आत्मनश् शुद्धाद् द्रवत्वम् इव वारिणा
मनसा तन्यते सर्वम् असद् एवेदम् आततम् । यथा सङ्कल्पनगरं यथा गन्धर्वपत्तनम्
आधिभौतिकता नास्ति रज्ज्वाम् इव भुजङ्गता । ब्रह्मादयः प्रबुद्धास् तु कथं तिष्ठन्तु तत्र ते
आतिवाहिक एवास्ति न प्रबुद्धमतेः किल । आधिभौतिकदेहस्य चर्चैवात्र कुतः कथम्
मनोनाम्नो मनुष्यस्य विविधाकारधारिणः । मनोराज्यं जगद् इति सत्यरूपम् इव स्थितम्
मन एव विरिञ्चत्वं विद्धि सङ्कल्पनात्मकम् । स्ववपुस् स्फारतां नीत्वा मनसेदं प्रतन्यते
विरिञ्चो मनसो रूपं विरिञ्चस्य मनो वपुः । पृथ्व्यादि विद्यते नात्र तेन पृथ्व्यादि कल्पितम्
पद्माक्षे पद्मिनीवान्तर् मनोहृद्य् अस्ति दृश्यता । मनोदृश्यदृशौ भिन्ने न कदाचन किञ्चन
तथा चात्र भवत्स्वप्नसङ्कल्पश् चित्तराज्यधीः । स्वानुभूत्यैव दृष्टान्तस् तस्माद् धृद्य् अस्ति दृश्यभूः
तस्माच् चित्तविकल्पस्थः पिशाचो बालकं यथा । विनिहन्त्य् एवम् एषान्तर् द्रष्टारं दृश्यरूपिका
यथाङ्कुरो ऽन्तर् बीजस्य संस्थितो देशकालतः । करोति भासुरं देहं तनोत्य् एवं हि दृश्यधीः
सच् चेन् न शाम्यति कदाचन दृश्यदुःखं दृश्ये त्व् अशाम्यति न बोद्धरि केवलत्वम् । दृश्ये त्व् असम्भवति बोद्धरि बोद्धृभावः शाम्येत् स्थिते ऽपि हि तद् अस्य विमोक्षम् आहुः
कथयत्य् एवम् उद्दामवचनं मुनिनायके । श्रोतुम् एकरसे जाते जने मौनवति स्थिते
शान्तेषु किङ्किणीजालस्वनेषु स्पन्दनं विना । पञ्जरान्तरहारीतशुकेष्व् अप्य् अस्तकेलिषु