विचारयाचार्यपरम्पराणां मतेन सत्येन सितेन तावत् । यावद् विशुद्धां स्वयम् एव बुद्धाम् अनन्तरूपां परताम् उपैषि
आर्यसङ्गमयुक्त्यादौ प्रज्ञां वृद्धिं नयेद् बलात् । ततो महापुरुषता महापुरुषलक्षणैः
यो यो येन गुणेनेह पुरुषः प्रविराजते । शिक्षेत तं तम् एवाशु तस्माद् बुद्धिविवृद्धये
महापुरुषता त्व् एषा शमादिगुणशालिनी । सम्यग्ज्ञानं विना राम सिद्धिम् एति न कस्यचित्
ज्ञानाच् छमादयो यान्ति वृद्धिं सत्पुरुषक्रमात् । श्लाघनीयाः फलेनान्तर् वृष्टेर् इव नवाङ्कुराः
शमादिभ्यो गुणेभ्यश् च वर्धते ज्ञानम् उत्तमम् । अन्नात्मकेभ्यो यज्ञेभ्यश् शालिवृष्टिर् इवोत्तमा
गुणाश् शमादयो ज्ञानाच् छमादिभ्यस् तथा ज्ञता । परस्परं विवर्धेते एते ऽब्दसरसी यथा
ज्ञानं सत्पुरुषाचाराज् ज्ञानात् सत्पुरुषक्रमः । परस्परं गतौ वृद्धिं ज्ञानसत्पुरुषक्रमौ । एको ऽपि नैतयोस् तावत् पुरुषस्येह सिध्यति
यथा कलमरक्षिण्या गीत्या वितततारया । खगोत्सादेन सहितो गीतानन्दः प्रसाध्यते
ज्ञानसत्पुरुषेहाभ्याम् अकर्त्रा कर्तृरूपिणा । तथा पुंसा निरिच्छेन समम् आसाद्यते पदम्
सदाचारक्रमः प्रोक्तो मयैष रघुनन्दन । तथोपवेश्यते सम्यग् अयं ज्ञानक्रमो ऽधुना
इदं यशस्यम् आयुष्यं पुरुषार्थफलप्रदम् । तज्ज्ञाद् आप्तात्मशास्त्रार्थाच् छ्रोतव्यं किल धीमता
श्रुत्वा तु बुद्धिनैर्मल्याद् बलाद् यास्यसि सत्पदम् । यथा कतकसंश्लेषात् प्रसादम् अवशं पयः
विदितवेद्यम् इदं हि मनो मुने विवशम् एव हि याति परं पदम् । यद् अवबुद्धम् अखण्डितम् उत्तमं तदवबोधदशां न जहाति हि
वाग्भाभिर् ब्रह्मविद् ब्रह्म भाति स्वप्न इवात्मनि । यद् इदं तत् स्वशब्दार्थैर् यो यद् वेत्ति स वेत्तु तत्
न्यायेनानेन सर्वस्मिन् सर्गे ब्रह्माम्बरे सति । किम् इदं कस्य वक्षीति चोद्यचञ्चुर् निराकृतः
अहं तावद् यथाज्ञानं यथावस्तु यथाक्रमम् । यथास्वभावं वच्मीदं तत् सर्वं श्रूयतां बुधाः
स्वप्नवत् पश्यति जगच् चिन्नभो देहविन्मयम् । स्वप्नसंसारदृष्टान्ता इहैवान्तस् समन्विताः
मुमुक्षुव्यवहारोक्तिमयात् प्रकरणाद् अनु । अथोत्पत्तिप्रकरणं मयेदं परिकथ्यते
बन्धो ऽयं दृश्यसद्भावो दृश्याभावे न बन्धनम् । न सम्भवति दृश्यं तु यथेदं तच् छृणु क्रमात्
उत्पद्यते यो जगति स एव किल वर्धते । स एव मोक्षम् आप्नोति स्वर्गं वा नरकं च वा
अतस् ते स्ववबोधार्थं तत् तावत् कथयाम्य् अहम् । उत्पत्तिं संसृताव् एति पूर्वम् एव हि यो यथा
इदं प्रकरणार्थं त्वं सङ्क्षेपाच् छृणु राघव । ततः प्रकथयिष्यामि विस्तरं ते यथेप्सितम्
यद् इदं दृश्यते सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् । तत् सुषुप्त इव स्वप्नः कल्पान्ते प्रविनश्यति
ततस् स्तिमितगम्भीरं न तेजो न तमस् ततम् । अनाख्यम् अनभिव्यक्तं यत् किञ्चिद् अवशिष्यते
ऋतम् आत्मा परं ब्रह्म सत्यम् इत्यादिका बुधैः । कल्पिता व्यवहारार्थं यस्य सञ्ज्ञा महात्मनः
स तथाभूत एवात्मा स्वयम् अन्य इवोल्लसन् । जीवताम् उपयातीव भाविनामकदर्थनाम्
ततस् स जीवशब्दार्थकलनाकुलतां गतः । मनो भवति मौनात्मा मननान् मन्थरीभवत्
मनस् सम्पद्यते तेन महतः परमात्मनः । सुस्थिराद् अस्थिराकारस् तरङ्ग इव वारिधेः
तत् स्वयं स्वैरम् एवाशु सङ्कल्पयति नित्यशः । तेनेयम् इन्द्रजालश्रीर् विततेव वितन्यते