यथाक्षणं यथादेशं प्रविचारयता सुखम् । यथासम्भवसत्सङ्गम् इदं शास्त्रम् अथेतरत्
आसाद्यते महाज्ञानबोधस् संसारशान्तिदः । स भूयो येन नायाति योनियन्त्रप्रपीडनम्
एतावत्य् एव ये भूता भोगान् प्राप्य रसे स्थिताः । स्वमातृविष्ठाक्रिमयः कीर्तनीया न ते ऽधमाः
शृणु तावद् इदानीं त्वं कथ्यमानम् इमं मया । राघव ज्ञानविस्तारं बुद्धिसारतरान्तरम्
ययेदं श्रूयते शास्त्रं तां तु विस्तरतश् शृणु । विचार्यते यथार्थो ऽयं यया च परिभाषया
येनेहाननुभूते ऽर्थे दृष्टेनार्थावबोधनम् । बोधोपकारफलदं तं दृष्टान्तं विदुर् बुधाः
दृष्टान्तेन विना राम नापूर्वो ऽर्थो ऽवबुध्यते । यथा दीपं विना रात्रौ भाण्डोपस्करणं गृहे
यैर् यैः काकुत्स्थ दृष्टान्तैस् त्वं मयेहावबोध्यसे । सर्वे सकारणास् ते हि प्राप्यं तु सद् अकारणम्
उपमानोपमेयानां कार्यकारणतोदिता । वर्जयित्वा परं ब्रह्म सर्वेषाम् एव विद्यते
ब्रह्मोपदेशदृष्टान्तो यस्य वेह हि कथ्यते । एकदेशसधर्मत्वं तत्रातः परिगृह्यते
यो यो नामेह दृष्टान्तो ब्रह्मतत्त्वावबोधने । दीयते स स बोद्धव्यस् स्वप्नदृष्टजगद्गतः
एवं सति निराकारे ब्रह्मण्य् आकारवान् कथम् । दृष्टान्त इति नोद्यन्ति मूर्खवैकल्पिकोक्तयः
अन्या सिद्धविरुद्धादिदृग् दृष्टान्तप्रदूषणे । स्वप्नोपमत्वाज् जगतस् समुदेति न काचन
अवस्तु पूर्वापरयोर् वर्तमानविचारितम् । यथा जाग्रत् तथा स्वप्नस् सिद्ध आबालम् अक्षतम्
स्वप्नसङ्कल्पनध्यानवरशापौषधादिभिः । ये ऽर्थास् त इह दृष्टान्तास् तद्रूपत्वाज् जगत्स्थितेः
मोक्षोपायकृता ग्रन्थकारेणान्ये ऽपि ये कृताः । ग्रन्थास् तेष्व् इयम् एवैका व्यवस्था बोध्यबोधने
स्वप्नाभत्वं च जगतश् श्रुते शास्त्रे ऽवभोत्स्यते । शीघ्रं न पार्यते वक्तुं वाक् किल क्रमवर्तिनी
स्वप्नसङ्कल्पसुध्याननगराद्युपमं जगत् । यतस् त एव दृष्टान्तास् तस्माद् भान्तीह नेतरे
अकारणं कारणिना यद् बोधायोपमीयते । न तत्र सर्वसाधर्म्यं सम्भवत्य् उपमाभ्रमैः
उपमेयस्योपमानाद् एकांशेन सधर्मता । अङ्गीकार्यावबोधाय धीमता निर्विवादिना
अर्थावलोकने दीपाद् आभामात्राद् ऋते किल । न स्थालतैलवर्त्यादि किञ्चिद् एवोपयुज्यते
एकदेशसधर्मत्वाद् उपमेयावबोधनम् । उपमानं करोत्य् अङ्ग दीपो ऽर्थं प्रभया यथा
दृष्टान्तस्यांशमात्रेण बोध्यबोधोदये सति । उपादेयतया ग्राह्यो महावाक्यार्थनिश्चयः
न कुतार्किकताम् एत्य नाशनीया प्रबुद्धता । अनुभूत्यपलापात्तैर् अपवित्रैर् विकल्पितैः
विचारणाद् अनुभवकारि वाङ्मयप्रसङ्गताम् उपगतम् अस्मदादिषु । स्त्रियोक्तम् अप्य् अपरम् अथापि वैदिकं वचो वचःप्रलपनम् एव नागमः
अस्माकम् अस्ति मतिर् अङ्ग तयेति सर्वशास्त्रैकवाक्यकरणं फलितं यतो ऽतः । प्रातीतिकार्थमयशास्त्रनिजाङ्गपुष्टात् संवेदनाद् इतरद् अस्ति न नः प्रमाणम्
विशिष्टांशसधर्मत्वम् उपमानेषु गृह्यते । को भेदस् सर्वसादृश्ये तूपमानोपमेययोः
दृष्टान्तबुद्धाद् एकात्मज्ञानशास्त्रार्थवेदनात् । महावाक्यार्थसंवित्त्या शान्तिर् निर्वाणम् उच्यते
तस्माद् दृष्टान्तदार्ष्टान्तविकल्पोल्लसितैर् अलम् । यया कयाचिद् युक्त्याशु महावाक्यार्थम् आश्रयेत्
शान्तिश् श्रेयः परं विद्धि तत्प्राप्तौ यत्नवान् भवेत् । भोक्तव्य ओदनः प्राप्तः किं तत्सिद्धिविकल्पितैः