इति तस्मिन् स्थिते यातो मणिर् उड्डीय सिद्धयः । त्यजन्ति ह्य् अवमन्तारं शरा गुणम् इवोज्झिताः
हृत्वा प्राक्सम्पदः पुंसस् स यातस् सिद्धयः किल । आगतास् सम्प्रयच्छन्ति सर्वं याता हरन्त्य् अलम्
पुमान् भूयः क्रियायत्नं चक्रे रत्नेन्द्रसाधने । नोद्विजन्ते हि कार्येषु जना अध्यवसायिनः
ददर्शाथ कचद्रूपं काचखण्डम् अपण्डितः । हसद्भिर् वञ्चकैस् सिद्धैः पुरस् त्यक्तम् अलक्षितैः
अयं चिन्तामणिर् इति मूढस् तस्मिन् स वस्तुताम् । बुबुधे मोहितो ह्य् अज्ञो मृदं हेमेति पश्यति
अष्टौ षष्टिं द्विषन् मित्रं रज्जुं सर्पं स्थलं जलम् । चन्द्रौ द्वौ कुरुते चित्ते शिशोर् मोहो ऽमृतं विषम्
तं दग्धमणिम् आदाय प्राक्तनीं स श्रियं जहौ । सर्वं चिन्तामणेर् अस्मात् प्राप्यते किं धनैर् इति
देशो ऽयम् असुखो रूक्षो जनैः पापिभिर् आवृतः । किं तद् गेहं हतप्रायं के नाम मम बन्धवः
दूरं गत्वा यथाकामं सुखं तिष्ठामि सम्पदा । इत्य् आदाय मणिं मूढश् शून्यं काननम् आययौ
तत्र काचदलेनासौ तेन ताम् आपदं ययौ । कज्जलाद्रेर् इव निशा मौर्ख्यस्यैवाङ्ग या समा
दुःखानि मौर्ख्यविभवेन भवन्ति यानि नैवापदा न च जरामरणेन तानि । सर्वापदां शिरसि तिष्ठति मौर्ख्यम् एकं कृष्णं जनस्य वपुषाम् इव केशजालम्
अथेमम् अपरं रम्यं वृत्तान्तं शृणु भूपते । परं प्रबोधनं बुद्धेस् साधो सदृशम् आत्मनः
अस्ति विन्ध्यवने हस्ती महायूथपयूथपः । अगस्त्यरुद्धया वृद्ध्या विन्ध्येनेवैधितस् स्वतः
वज्राश्रिविषमौ दीर्घौ स्तस् तस्य दशनौ शितौ । कल्पानलशिखातुल्यौ सुमेरून्मूलनक्षमौ
स बद्धो लोहजालेन हस्तिपेन च्छलादितः । मुनीन्द्रेणेव विन्ध्याद्रिर् उपेन्द्रेणेव वा बडिः
निबद्धो यन्त्रणापाशशस्त्रकुम्भार्पितो गजः । तां जगाम व्यथां वीरो न वाग्गोचरम् एति या
रिपौ हस्तिपके दूराद् गुप्तं पश्यति वारणः । अयस्समुद्गके तस्मिन् निनाय दिवसत्रयम्
खेदान् निगडनिर्भेदयत्नवान् स झणज्झणम् । चकार किङ्किणीक्वाणम् उपोद्घातै रथो यथा
दन्ताभ्यां यत्नतस् ताभ्यां मुहूर्तद्वितयेन सः । बभञ्ज शृङ्खलाजालं स्वर्गार्गडम् इवासुरः
तं तस्य निगडच्छेदम् अपश्यद् दूरतो रिपुः । बडेस् स्वर्गावदलनं हरिर् मेरुतटाद् इव
तस्यावच्छिन्नपाशस्य मूर्ध्नि तालतरो रिपुः । पपाताक्रमतस् स्वर्गं हरिर् मेरोर् बडेर् इव
स पतन् पादपान् मोहाद् अप्राप्य करिणश् शिरः । पपातोर्ध्व्यां फलं पक्वं वाताहतम् इवाकुलः
तं पुरः पतितं दृष्ट्वा महेभः करुणां ययौ । स्फुरत्स्फारगुणास् सन्तस् सन्ति तिर्यग्गताव् अपि
पतितं दलयामीति किं नाम मम पौरुषम् । वारणो ऽपीति कलयन् न जघान च तं रिपुम्
केवलं निगडव्यूहं विदार्याशु जगाम ह । विततं सेतुम् उत्सार्य विपुलौघ इवाम्भसः
तम् अनादृत्य मातङ्गो भङ्क्त्वा जालं जवाद् ययौ । विदार्य मेघसङ्घातं नभसीव दिवाकरः
गते गजे समुत्तस्थौ हस्तिपस् स्वस्थदेहधीः । गजेनैव समं तस्य व्यथा दूरतरं गता
प्रोत्तालतालविटपात् स तथा पतितो ऽपि सन् । न भेदम् आप दुर्भेदा मन्ये देहा दुरात्मनाम्
वर्धते प्रावृषीवाब्दः कुकार्येष्व् असतां बलम् । अतीवासीत् समुत्साही स गजाक्रमणे तदा
वारणारिर् असिंहो ऽसौ गतेभो दुःखम् आययौ । आगत्योपगते ऽन्तर्धिं निधान इव निर्धनः