पुर्यष्टकत्वम् आयातं यच् चित्तत्त्वं स्वभावतः । स्व एवावयवस् तस्मिन् घटादि प्रतिबिम्बति
जगत्सहस्रनिर्माणमहिम्नां दर्पणस्य मे । पुर्यष्टकस्य भगवन् रूपं कथय कीदृशम्
अनाद्यन्तजगद्बीजं यद् ब्रह्मास्ति निरामयम् । भारूपं शुद्धचिन्मात्रं कलाकलनवर्जितम्
कलनोन्मुखतां यातं सत् तज् जीव इति स्मृतः । स जीवः खलु देहे ऽस्मिंश् चिनोति स्पन्दते स्फुटम्
अहम्भावाद् अहङ्कारो मननान् मन उच्यते । बोधनिश्चयतो बुद्धिर् इन्द्रदृष्टेस् तथेन्द्रियम्
देहभावनया देहो घटभावनया घटः । एष एवंस्वभावात्मा जीवः पुर्यष्टकं स्मृतम्
ज्ञत्वकर्तृत्वभोक्तृत्वसाक्षित्वाद्यभिमानिनी । या संविज् जीव इत्य् उक्ता तद् धि पुर्यष्टकं विदुः
काले काले स्वतो जीवस् त्व् अन्यो ऽन्यो भवति स्वतः । भाविताकारितानन्तवासनाकणिकोदयात्
पुर्यष्टकस्वभावेन कालेनाकारम् ऋच्छति । वासनावशतस् सेकाद् बीजं पल्लवताम् इव
आकारो ऽहं शरीरादि स्थावरादि सुरादि वा । नाहम् आद्यश् चिदात्मेति मिथ्याज्ञाने निमज्जति
भ्रमत्य् एवं जगज् जीवो वासनावेल्लितश् चिरम् । ऊर्ध्वाधोगमनैर् अब्धौ काष्ठं वीचिहतं यथा
कश्चित् सात्त्विकजातित्वाद् भवबन्धाद् अनन्तरम् । बुद्ध्वात्मानं स्वम् अभ्येति पदम् आद्यन्तवर्जितम्
कश्चित् कालेन बहुना भुक्तयोनिगणान्तरः । आत्मज्ञानवशाद् एति परमं पदम् आत्मनः
एवम्भूतस् स सुमते जीवो यातश् शरीरताम् । नेत्रादिना घटाद्य् अन्तर् यथा वेत्ति तथा शृणु
चित्त्वस्य कलनात् तस्य सम्प्रयातस्य जीवताम् । मनष्षष्ठेन्द्रियग्रामो देहो ऽग्र इव तिष्ठति
पदार्थदेहे देहेन स्वे पतत्य् अक्षिरूपिणा । तदा तज् जीवसंस्पर्शाज् जीवात्मैकत्वम् ऋच्छति
बाह्यार्थवेदने नित्यं सम्बन्धो ऽक्षस्य कारणम् । समन्वितस्य चित्तेन न मुक्तस्य कदाचन
यद् यद् अच्छतरे तस्मिन्न् अग्रस्थं प्रतिबिम्बति । जीवेन भवति श्लिष्टं बहिर् जीवो ऽथ जीवति
निघृष्टनवरत्नाभे यदा नयनतारके । तदैतयोर् बाह्यगतः पदार्थः प्रतिबिम्बति
जीवेन भवति श्लिष्टः प्रतिबिम्बवशात् ततः । जीवज्ञेयत्वम् आयाति बाह्यं वस्त्व् इति राघव
यत् संश्लेषम् उपायाति तद् बालो ऽपि हि विन्दते । पशुर् वा स्थावरो वापि जीवः कस्मान् न वेत्स्यति
अन्यच् च नायनास् साधो रश्मयो जीववेष्टिताः । क्रोडीकुर्वन्त्य् अलं दृश्यं जीवस् तत् तेन विन्दते
एष एव क्रमस् स्पर्शे सम्बन्धप्रत्ययोद्भवः । रसे गन्धे च कथितो जीवसंस्पर्शसम्भवः
शब्दस् त्व् आकाशनिष्ठत्वात् कर्णाकाशगतः क्षणात् । जीवाकाशं विशत्य् अन्तर् एवम् इन्द्रियसंविदः
दृश्यते निर्मलादर्शरत्नवार्यादिकेषु यत् । प्रतिबिम्बनम् एतन् मे ब्रूहि ब्रह्मन् किमात्मकम्
काकतालीयवद् भातं तद् ब्रह्मव्योम्नि यच् चिरम् । किञ्चिद् आस्ते क्षणं किञ्चित् तद् एवेदं जगन्ति वः
स्वसत्तामात्रकं स्वप्ने इवार्थ इति भावयत् । स्थितम् एकम् अनेकात्म चिद्व्योम स्वप्नवृक्षवत्
बाह्यार्थास्तित्वबोधो यो या ब्रह्मात्मजगन्मतिः । स च सा चेति सत् सर्वं यथासंवेदनं स्थितेः
प्रथमं परमाणुत्वे बुद्धे ऽणुत्वे ततश् च खे । ता विदो वेत्ति विद्व्योम कराक्षादिकम् अद्य याः
सर्गादितः प्रभृत्य् एव निर्मले ऽर्थः प्रबिम्बते । विदात्तेति स्थितिस् त्व् ऐक्यात् सर्वबिम्ब्यनुबिम्बयोः