द्वाव् एव किल यत्नोत्थौ ज्ञानयोगौ रघूद्वह । तत्रोक्तं भवतो ज्ञानम् अन्तस्स्थज्ञेयनिर्मलम्
प्राणापानरथारूढो गूढदेहगुहाशयः । अनन्तसिद्धिदस् साधो योगो ऽयं प्रोच्यते शृणु
मुखानिलस्फुरणनिरोधसम्भवे स्थितिं गते नृपसुत चेतसः क्षये । समाहितस्थितिर् इह योगयुक्तितः परे पदे विगलितभीर् निवत्स्यसि
अस्ति तावद् अनन्तस्य खस्य क्वचिद् अयं किल । जगद्रूपः परिस्पन्दो मृगतृष्णा मराव् इव
तत्र कारणतां यातो ब्रह्मा कमलसम्भवः । स्थितः पितामहत्वेन सृष्टभूतभरभ्रमः
तस्याहं मानसः पुत्रो वसिष्ठश् श्रेष्ठचेष्टितः । ऋक्षचक्रे ध्रुववृते निवसामि युगं प्रति
सो ऽहं कदाचिद् आस्थाने स्वर्गे तिष्ठञ् शतक्रतोः । श्रुतवान् नारदादिभ्यः कथां सुचिरजीविनाम्
कथाप्रसङ्गे कस्मिंश्चिद् अथ तत्राभ्युवाच ह । शातातपो नाम मुनिर् मौनी मानी महामतिः
मेरोर् ईशानकोणस्थपद्मरागमये दिवि । अस्ति कल्पतरुश् श्रीमाञ् शृङ्गे चूड इति श्रुतः
तस्य कल्पतरोर् मूर्ध्नि दक्षिणस्कन्धकोटरे । कलधौतलताप्रान्ते विद्यते विहगालयः
तस्मिन् निवसति श्रीमान् भुसुण्डो नाम वायसः । वीतरागो बृहत्कोशे ब्रह्मेव निजपङ्कजे
स यथा जगतः कोशे जीवतीह सुराश् चिरम् । चिरजीवी तथा स्वर्गे न भूतो न भविष्यति
स दीर्घायुस् स नीरोगस् स श्रीमान् स महामतिः । स विश्रान्तमतिश् शान्तस् स कान्तः कालकोविदः
स यथा जीवति खगस् तथेह यदि जीव्यते । तद् भवेज् जीवितं पुंसां दीर्घं चादेयम् एव च
इति तेन भुसुण्डो ऽसौ भूयःपृष्टेन वर्णितः । यथावद् एव देवानां सभायां सत्यमूर्तिना
कथावसरसंशान्ताव् अथ याते सुरव्रजे । भुसुण्डविहगं द्रष्टुम् अहं यातः कुतूहलात्
भुसुण्डस् संस्थितो यत्र मेरोश् शृङ्गं तद् उन्नतम् । सम्प्राप्तवान् क्षणेनाहं पद्मरागमयं बृहत्
द्रुतगैरिककान्तेन तेजसा वह्निवर्चसा । मध्वासवरसेनेव रञ्जयन् ककुभां गणम्
कल्पान्तज्वलनज्वालापिण्डाद्रिम् इव सञ्चितम् । इन्द्रनीलशिलाधूमम् आलोकारुणिताम्बरम्
सर्वेषाम् एव रागाणां राशिम् अद्राव् इव स्थितम् । सर्वसन्ध्याभ्रजालानां घनम् एकम् इवाकरम्
उत्क्रान्तिं कुर्वतो मेरोर् ब्रह्मनाड्येव निर्गतम् । मूर्धानम् आगतं कान्तं वाडवं जठरानलम्
सुमेरुवनदेव्येव नवालक्तकरञ्जितम् । लीलयादातुम् इन्दुं खे नीतं हस्तं शिखाङ्गुलिम्
ज्वालाभिर् इव मालाभिर् अरुणाभिः पयोमुचाम् । खं गन्तुम् इव सस्पन्दं शैलस्थम् इव वाडवम्
तारास् स्प्रष्टुम् इवाकाशम् अङ्गुलीभिर् इवाश्रिभिः । कचदंशुनखाग्राभिः परिचुम्बद् इवोन्नतम्
कचद्रत्नशिलाश्वभ्रं भास्वत्कनककन्दरम् । सरत्कुसुमरेण्वभ्रं भ्रमद्विद्याधरामरम्
क्वणद्वंशलसद्वातं नृत्यद्रत्नलताङ्गनम् । गर्जज्जीमूतमुरजं भूभृतो नाट्यमण्डपम्
हसत्कुसुमगुच्छाढ्यं ध्वनत्षट्पदपेटकम् । दन्ततालं दलावल्या परिहासाद् इव स्फुटम्
दोलालोलाप्सरोवृन्दम् उद्दाममदमन्मथम् । शिलाविश्रान्तविबुधं मिथुनाश्रितकन्दरम्
वराम्बराजिनं शुभ्रं गङ्गायज्ञोपवीति च । तापसं पिङ्गलम् इव वेणुदण्डधरं स्थितम्
गङ्गानिर्झरनिर्ह्रादि लतागृहगतामरम् । गन्धर्वगीतसुभगम् आमोदिमधुरानिलम्