भावाभावदशाकोशं दुःखरत्नसमुद्गकम् । बीजम् अस्य शरीरस्य चित्तम् आशावशानुगम्
चित्ताद् इदम् उदेत्य् उच्चैस् सच् चासच् चाङ्गजालकम् । तथा चैतत् स्वयं स्वप्नसम्भ्रमेष्व् अनुभूयते
यथा गन्धर्वसङ्कल्पात् पुरम् एवं हि चेतसः । सवातायनम् आकारभासुरं जायते वपुः
यद् इदं किञ्चिद् आभोगि जागतं दृश्यतां गतम् । रूपं तच् चेतसस् स्फारं घटादित्वं मृदो यथा
द्वे बीजे चित्तवृक्षस्य वृत्तिव्रततिधारिणः । एकं प्राणपरिस्पन्दो द्वितीयं दृढभावना
यदा प्रस्पन्दते प्राणो नाडीसंस्पर्शनोद्यतः । तदा संवेदनमयं चित्तम् आशु प्रजायते
यदा न स्पन्दते प्राणस् सिरासरणिकोटरे । असंवित्तिवशात् तेन चित्तम् अन्तर् न जायते
प्राणस्पन्दनम् एवेदं चित्तद्वारेण दृश्यते । जगत्ताम् आगतं व्योम्नि नीलत्वादीव दृग्दृशा
प्राणप्रस्पन्दनं पुंस्ता तच्छान्तिश् शान्तिर् उच्यते । प्राणप्रस्पन्दनात् संविद् वाति वीटेव चोदिता
संवित् स्फुरति देहेषु प्राणस्पन्दप्रबोधिता । चक्रावर्तैर् अङ्गनेषु वीटेव करताडिता
सती सर्वगता संवित् प्राणस्पन्देन बोध्यते । सूक्ष्मात् सूक्ष्मतराकारा गन्धलेखेव वायुना
संवित्संरोधनं श्रेयः परमं विद्धि राघव । कारणं समतायास् तत् क्षोभस् तत्र न विद्यते
संवित् समुदितैवाशु याति संवेद्यम् आदरात् । संवेदनाद् अनन्तानि ततो दुःखानि चेतसः
सुप्ता पुनर् अबोधाय संवित् सन्तिष्ठते यदा । लब्धं भवति लब्धव्यं तदा तद् अमलं पदम्
तस्मात् प्राणपरिस्पन्दैर् वासनाचोदनैस् तथा । नो चेत् संविदम् उच्छूनां करोषि तद् अजो भवान्
संविदुच्छूनता चित्तं विद्धि तेनेदम् आततम् । अनर्थजालम् आलूनविशीर्णजनजीवकम्
योगिनश् चित्तशान्त्यर्थं कुर्वन्ति प्राणरोधनम् । प्राणायामैस् तथा ध्यानैः प्रयोगैर् युक्तिकल्पितैः
चित्तोपशान्तिफलदं परमं साम्यकारणम् । सुभगं संविदस् स्वास्थ्यं प्राणसंरोधनं विदुः
ज्ञानवद्भिः प्रकटिताम् अनुभूतां च राघव । चित्तस्योत्पत्तिम् अपरां वासनात इमां शृणु
दृढभावनया त्यक्तपूर्वापरविचारणम् । यद् आदानं पदार्थस्य वासना सा प्रकीर्तिता
भावितं तीव्रसंवेगाद् आत्मना यत् तद् एव सः । भवत्य् आशु महाबाहो विगतेतरसंस्मृतिः
तादृग्रूपो हि पुरुषो वासनाविवशीकृतः । यत् पश्यति तद् एतत् तत् सद्वस्त्व् इति विमुह्यति
वासनावेशवैवश्यात् स्वरूपं प्रजहाति तम् । भ्रमं पश्यति दुर्दृष्टिस् सर्वं मदवशाद् इव
असम्यग्ज्ञानवान् एव भवत्य् आधिपरिप्लुतः । अन्तस्स्थया वासनया विषूच्येव वशीकृतः
असम्यग्दर्शनं यत् स्याद् यद् अनात्मात्मभावनम् । यद् अवस्तुनि वस्तुत्वं तच् चित्तं विद्धि राघव
दृढाभ्यासपदार्थैकभावनाद् अतिचञ्चलम् । चित्तं सञ्जायते जन्मजरामरणकारणम्
यदा न वास्यते किञ्चिद् धेयोपादेयरूपि यत् । स्थीयते सकलं त्यक्त्वा तदा चित्तं न जायते
अवासनत्वात् सततं यदा न मनुते मनः । अमनस्ता तदोदेति परमोपशमप्रदा
यदा किञ्चिन् न संवित्तौ स्फुरत्य् अभ्रम् इवाम्बरे । तदा पद्म इवाकाशे चित्तम् अन्तर् न जायते
यदा न भाव्यते भावः क्वचिज् जगति वस्तुनि । तदा हृदम्बरे शून्ये चित्तरक्षो न जायते