एवं स्वरूपं जीवस्य बृहदारण्यकादिषु । बहुधा बहुषु प्रोक्तं वेदान्तेषु किलानघ
अन्यैस् त्व् एतासु सञ्ज्ञासु कुविकल्पकुतार्किकैः । मोहाय केवलं मूढैर् व्यर्थम् अर्थाः प्रकल्पिताः
एवम् एष महाबाहो जीवस् संसारकारणम् । मूकेनातिवराकेण देहकेनेह किं कृतम्
आधाराधेययोर् एकनाशेनान्यस्य नष्टता । यथा तथा शरीरादिनाशे नात्मनि नष्टता
एकपर्णरसे क्षीणे रसो नैति यथा क्षयम् । याति पर्णरसश् चार्करश्मिजालान्तरं यथा
शरीरसङ्क्षये देही न क्षयं याति कस्यचित् । निर्वासनश् चेत् तद् व्योम्नि तिष्ठत्य् आत्मपदे तथा
देहनाशे विनष्टो ऽस्मीत्य् एवं यस्यामतेर् भ्रमः । मातुस् स्तनतटात् तस्य मन्ये वेताल उत्थितः
यस्य ह्य् आत्यन्तिको नाशस् स्याद् असाव् उदितस् स्मृतः । चित्तनाशो हि नाशस् स्यात् स मोक्ष इति कथ्यते
मृतो नष्ट इति प्रोक्तम् अन्यैस् तच् च मृषा न सत् । स देशकालान्तरितो भूत्वा भूयो ऽनुभूयते
इहोह्यते जनैर् ओघतरङ्गान्तस् तृणैर् इव । मरणव्यपदेशात् तु देशकालतिरोहितैः
वासनावलितो जीवो यात्य् उत्सृज्य शरीरकम् । कपिर् वनतरुं त्यक्त्वा तर्वन्तरम् इवास्थितः
पुनस् तद् अपि सन्त्यज्य प्रयात्य् अन्यद् अपि क्षणात् । अन्यस्मिन् वितते देशे काले ऽन्यस्मिंश् च राघव
इतश् चेतश् च नीयन्ते जीवा वासनया स्वया । चिरं तदुपजीविन्या धूर्तधात्र्येव बालकाः
वासनारज्जुवलिता जीर्णाः पर्वतकुक्षिषु । जरयन्त्य् अतिदुःखेन जीवितं जीवजीवकाः
जरढजगदुपोढदुःखभाराः परिणतजर्जरजीविताश् श्वसन्त्यः । हृदयजनितवासनानुवृत्त्या नरकभरे जनताश् चिरं पतन्ति
इत्य् उक्तवत्य् अथ मुनौ दिवसो जगाम सायन्तनाय विधये ऽस्तम् इनो जगाम । स्नातुं सभा कृतनमस्करणा जगाम श्यामाक्षये रविकरैश् च सहाजगाम
देहे जाते न जातो ऽसि देहे नष्टे न नश्यसि । त्वम् आत्मा निष्कलङ्कात्मा देहस् तव न कश्चन
यः कुण्डबदरन्यायो या घटाकाशसंस्थितिः । तत्रैकस्मिन् क्षते क्षीणे द्वे इति व्यर्थकल्पना
विनाशिनि विनष्टे ऽस्मिन् देहे स्वां स्थितिम् आगते । विनश्यामीति यः खेदी तं धिग् अस्त्व् अन्धचेतनम्
यादृशो रश्मिरथयोस् स्नेहोद्वेगविवर्जितः । सम्बन्धस् तादृशो देहचित्तेन्द्रियसुखैश् चितः
गतेतरेतरापेक्षस् सरःपङ्कोपलाम्भसाम् । यथा राघव सम्बन्धस् तथा देहेन्द्रियात्मनाम्
यादृशो ऽब्धिधराद्यानां निरिच्छापरिदेवनः । संयोगो विप्रयोगश् च तादृशो देहदेहिनाम्
यथा कल्पितवेतालविकारभयभीतयः । मिथ्यैव कल्पिता एते तथा स्नेहसुखादयः
भूतपञ्चकसम्पिण्डाद् रचिता जनताः पृथक् । एकस्माद् एव विटपाद् विचित्रा इव पुत्रिकाः
काष्ठेतरत् काष्ठनरे किञ्चिद् अन्यन् न विद्यते । भूतपिण्डेतरद् देहे किञ्चिद् अन्यन् न विद्यते
भूतपञ्चकविक्षोभनाशोत्पादेषु हे जनाः । हर्षामर्षविषादानां किं भवन्तो वशं गताः
को नामातिशयः पुंसां स्त्रीनाम्न्य् अपरनाम्नि वा । केवले भूतसङ्घाते प्रोद्भूते ऽर्जुनवातवत्
सन्निवेशांशवैचित्र्यम् अज्ञानाम् एव तुष्टये । तज्ज्ञानां तु यथाभूतभूतपञ्चकदर्शनम्
मिथश् शिलापुत्रिकयोर् यथैकोपलसंस्थयोः । श्लिष्टयोर् अपि नो रागस् तथा चित्तशरीरयोः
मृत्पुंसां यादृशो ऽन्योऽन्यम् आशयस् सङ्गमे भवेत् । बुद्धीन्द्रियात्ममनसाम् सङ्गमे तादृशो ऽस्तु ते