जाग्रत्य् एव सुषुप्तस्थो जीवो भवति राघव । अस्यां दृशि गतद्वन्द्वो नित्यानस्तमयोदयः
अत्र प्रौढिम् उपायातस् तुर्यताम् एति पावनीम् । परिणामवशाद् इन्दुर् अमावस्यार्कताम् इव
चित्त्वे चेत्यदशाहीने या स्थितिः क्षीणचेतसः । सोच्यते शान्तकलना जाग्रत्य् एव सुषुप्तता
तां च सुप्तदशाम् एत्य जीवन् व्यवहरन् नरः । सुखदुःखवरत्राभिर् न कदाचन कृष्यते
जाग्रत्य् एव सुषुप्तस्थो यः करोति जगत्क्रियाम् । तं यन्त्रपुत्रकम् इव नायाति सुखदुःखदृक्
चित्तस्य बाधिका सक्तिर् भावाभावोपतापदा । आत्मताम् आगते चित्ते कस्य किं बाधते कथम्
सुषुप्तबुद्धिः कर्माणि पूर्वहेवाकहेलया । कुर्वन् न बध्यते जीवो जीवन्मुक्ततया स्थितः
सौषुप्तीं वृत्तिम् आश्रित्य कुरु मा कुरु वानघ । कर्म प्रकृतिहेवाकवशाद् उपगतं स्वकम्
नादानं न परित्यागः कर्मणो ज्ञाय रोचते । तिष्ठन्त्य् अधिगतात्मानो यथाप्राप्तानुवर्तिनः
कुर्वन्न् अपि न कर्तासि सुषुप्तैकस्थया धिया । अकर्तापि च कर्तासि यथेच्छसि तथा कुरु
यथा न किञ्चित् कलयन् मञ्चके स्पन्दते शिशुः । तथा फलाद्य् अकलयन् कुरु कर्माणि राघव
अचेत्यचित्पदस्थत्वाज् जाग्रत्य् अपि सुषुप्तधीः । यद् यत् करोति लब्धात्मा तस्मिंस् तस्य न कर्तृता
दशाम् आसाद्य सौषुप्तीं स्वविदैव विवासनः । अन्तश्शीतलताम् एति ज्ञो रसेन यथा शशी
सुषुप्तस्थो महातेजा घूर्णन् पूर्णेन्दुबिम्बवत् । समस् सर्वास्व् अवस्थासु भवत्य् अद्रिर् यथर्तुषु
सुषुप्तसंस्थो धीरात्मा बहिर् आयाति लोलताम् । क्रियासु नान्तर् भूकम्पप्रस्पन्दित इवाचलः
सुषुप्तावस्थितो भूत्वा देहं विगतकल्मषः । घातयाश्व् अथ वा दीर्घं कालं धारय शैलवत्
एषैव राम सौषुप्ती स्थितिर् अभ्यासयोगतः । प्रौढा सती तुर्यम् इति कथिता तत्त्वकोविदैः
आनन्दमय एवात्र प्रक्षीणसकलामयः । अत्यन्तास्तङ्गतमना भवति ज्ञो महोदयः
अत्रस्थो ज्ञः प्रमुदितः परमानन्दघूर्णितः । लीलाम् इवेमां रचनां सांसारीम् अनुपश्यति
वीतशोकभयायासो गतसंसारसम्भ्रमः । तुर्यावस्थाम् उपारूढो भूयः पतति नात्मवान्
प्राप्तुं स्वां पदवीं पुण्यां यत्नवन्तम् इमं जनम् । शैलसंस्थ इवाधस्स्थं हसन् पश्यति धीरधीः
अस्यां तु तुर्यावस्थायां स्थितिं प्राप्याविनाशिनीम् । आनन्दैकान्तलीनत्वाद् अनानन्दपदं गतः
अनानन्दमहानन्दः कलातीतस् ततो ऽपि हि । मुक्त इत्य् उच्यते योगी तुर्यातीतपदं गतः
परिगलितसमस्तजन्मपाशस् सकलविहीनमनोमयाभिमानः । परमरसमयीं प्रयाति सत्तां जलगतसैन्धवखण्डवन् महात्मा
यावत् तुर्यपरामर्शस् तावत् केवलतापदम् । जीवन्मुक्तस्य विषयो वचसां च रघूद्वह
अत ऊर्ध्वं सदेहानां मुक्तानां वचसां तथा । विषयो न महाबाहो पुरुषाणां इवाम्बरम्
सा हि विश्रान्तिपदवी दूरेभ्यो ऽपि दवीयसी । गम्या विदेहमुक्तानां खलेखेव नभस्वताम्
सुषुप्तावस्थया कञ्चित् कालं भुक्त्वा जगत्स्थितिम् । तुर्यताम् एत्य तदनु परमानन्दघूर्णिताः
तुर्यातीतां दशां तज्ज्ञा यथा यान्त्य् आत्मकोविदाः । तथाधिगच्छ निर्द्वन्द्वं पदं रघुकुलोद्वह
सुषुप्तावस्थया राम भव संव्यवहारवान् । चित्रेन्दोर् इव ते न स्तः क्षयोद्वेगाव् अरिन्दम