शीतवातातपक्लेशम् एकदेशनिषण्णया । तरुर् वहति यत् तन्वा तत् संसङ्गविजृम्भितम्
धराविवरनिर्मग्नो यत् कीटः पीडिताङ्गकः । क्षिणोति विकलः कालं तत् संसङ्गविजृम्भितम्
दूर्वाङ्कुरतृणाहारः किरातशरपीडया । जहाति यन् मृगो देहं तत् संसङ्गविजृम्भितम्
वीरुत्तृणदशां याता लूयन्ते यत् पुनः पुनः । नानाविगतसञ्चारास् तत् संसक्तिविजृम्भितम्
रसातलरसायोगात् तृणगुल्मलतादयः । जनयन्ति यद् आकारं तत् संसक्तिविजृम्भितम्
उत्पत्योत्पत्य लीयन्ते तरङ्गिणि तरङ्गवत् । भूतानि यद् अनन्तानि तत् संसक्तिविजृम्भितम्
शान्तैवानन्तसङ्काशा पदार्थशतसङ्कुला । यत् संसारनदी मत्ता तत् संसक्तिविजृम्भितम्
सक्तिर् हि द्विविधा प्रोक्ता वन्ध्या वन्द्या च राघव । वन्ध्या सर्वत्र मूढानां वन्द्या तत्त्वविदां निजा
आत्मतत्त्वावबोधेन हीना देहादिवस्तुजा । भूयस्संसारदा सक्तिर् दृढा वन्ध्येति कथ्यते
आत्मतत्त्वावबोधेन सत्यभूता विवेकजा । वन्द्या हि कथ्यते सक्तिर् भूयस्संसारवर्जिता
शङ्खचक्रगदाहस्तो देहो विविधयेहया । वन्द्यसंसक्तिवशतः परिपाति जगत्त्रयम्
अनारतं निरालम्बे व्योमवर्त्मनि पान्थताम् । वन्द्यसंसक्तिवशतः करोति रविर् अन्वहम्
महाकल्पसमाधानधीरकल्पितकल्पनम् । वन्द्यसंसक्तिवशतो ब्राह्मं स्फुरति वै वपुः
लीलया ललनालाननिलीनं भूतिभूषितम् । वन्द्यसंसक्तिवशतश् शरीरं शाङ्करं स्थितम्
विज्ञातगतयस् सिद्धा लोकपालास् तथेतरे । वन्द्यसंसक्तिवशतस् तिष्ठन्ति जगतां गणे
धत्ते शरीरयन्त्रौघम् अन्येयं भूतसन्ततिः । वन्ध्यसंसक्तिवशतो जरामृतिविवर्तितम्
मनः पतति भोगेषु गृध्रो मांसलवेष्व् इव । वन्ध्यसक्तिवशाद् एव व्यर्थया रस्यशङ्कया
संसक्तिवशतो वाति वायुर् भुवनकोटरे । पञ्चभूतानि तिष्ठन्ति वहतीयं जगत्स्थितिः
दिवि देवा भुवि नराः पाताले भोगिनो ऽसुराः । ब्रह्माण्डोदुम्बरफले स्फुरन्मषकवत् स्थिताः
जायन्ते च म्रियन्ते च निपतन्त्य् उत्पतन्ति च । भूतान्य् अविरतं भूयो निर्झराम्बुकणा इव
परस्परनिगीर्णाङ्गी जनता जाड्यजर्जरा । सम्भ्रान्ता प्रभ्रमत्य् अङ्ग शीर्णं पर्णम् इवाम्बरे
नक्षत्रचक्रं गगने क्षमामषकसन्ततम् । स्फुरत्य् आवर्तवृत्त्यैव पातालगजलौघवत्
पातोत्पातदशाजीर्णं कालबालककन्दुकम् । अद्यापि न जहातीन्दुर् जडिम्ना मलिनं वपुः
नानायुगपरावर्तदुःखालोकनकर्कशम् । न लुनाति मनष्षण्डं दिवि गीर्वाणमण्डलम्
वासनामात्रवशतः परे व्योमनि केनचित् । इदम् आरचितं चित्रं विचित्रं पश्य राघव
मनस्सङ्गैकरङ्गेण शून्ये व्योम्नि जगन्मयम् । यद् इदं रचितं चित्रं न तत् सत्यं कदाचन
संसक्तमनसाम् अस्मिन् संसारे व्यवहारिणाम् । अत्ति तृष्णा शरीराणि तृणान्य् अग्निशिखा यथा
परिसक्तमतेर् देहान् सिकताः पत्युर् अम्भसाम् । कश् शक्तः परिसङ्ख्यातुं परमाणुगणं तथा
मुक्तालताया गङ्गाया मेरोर् आपादमस्तकम् । तरङ्गमुक्ता गण्यन्ते न देहास् सक्तचेतसः
संसक्तचित्तम् आयान्ति सर्वा दुःखपरम्पराः । जडकल्लोलवलिता महानद्य इवाम्बुधिम्