इत्य् उक्त्वा पुण्डरीकाक्षस् तत्रैवान्तरधीयत । वाताभ्रवद् दीपकवद् यमुनोत्पीडवत् क्षणात्
गाधिर् विवेकवशजं वैराग्यं परम् आगतः । शरत्समयपर्यन्ते वैरस्यम् इव पादपः
विचित्रं चेष्टितं धातुर् असमञ्जसम् आततम् । बृहद्भ्रमभरोन्मुक्तमतिर् मन्दम् अगर्हयत्
जगाम करुणार्द्रात्मा नियमायोत्तमश्रिये । विश्रान्त्यै वृष्टमूकात्मा पयोधर इवाचलम्
निरस्ताशेषसङ्कल्पस् तपस् तत्र चकार ह । दशवर्षाणि तेनासाव् आत्मज्ञानम् अवाप ह
अरमत तदनु स्वां प्राप्य सत्तां महात्मा व्यपगतभयमोहो भोगभूमाव् अनिच्छः । सततमुदितजीवन्मुक्तरूपः प्रशान्तस् सकल इव शशाङ्को घूर्णितापूर्णचेताः
एवम् एषातिवितता दुर्ज्ञाना रघुनन्दन । महामोहकरी माया विषमा पारमात्मिकी
क्व मुहूर्तद्वयस्वप्नसम्भ्रमालोकदृष्टता । क्वानेकवर्षसम्भुक्तश्वपचावनिपभ्रमः
क्व सम्भ्रमोपलब्धत्वं क्व प्रत्यक्षनिदर्शनम् । क्वासत्यत्वम् असन्दिग्धं क्व सत्यपरिणामिता
अतो वच्मि महाबाहो मायेयं विततेत्य् अलम् । असावधानमनसं योजयत्य् अतिसङ्कटे
एवम् अस्य कथं ब्रह्मन् मायाचक्रस्य रोधनम् । कुर्मः प्रबलिनो वेगात् सर्वाङ्गच्छेदकारिणः
अस्य संसाररूपस्य मायाचक्रस्य राघव । चित्तं विद्धि महानाभिं भ्रमतो भ्रमदायिनः
तस्मिन् नूनम् अवष्टब्धे धिया पुरुषयत्नतः । गृहीतनाभि वहनान् मायाचक्रं निरुध्यते
अवष्टब्धमनोनाभि मोहचक्रं न चोपति । यथा रज्ज्वां निरुद्धायां कीलकं रज्जुवेष्टितम्
चक्रयुद्धैकतज्ज्ञो ऽपि कस्माज् जानासि नानघ । चक्रं नाभाव् अवष्टब्धं वशम् आयाति नान्यथा
चित्तनाभाव् अवष्टभ्य तस्माद् यत्नेन राघव । संसारचक्रं वहनाद् आत्मनः परिरोधय
एतां युक्तिं विना दुःखम् अनन्तम् इदम् आत्मनः । अस्यां युक्तौ क्षणात् त्व् अन्तं गतम् एवावलोकय
चित्ताक्रमणमात्राख्यात् परमाद् औषधाद् ऋते । प्रयत्नेनापि संसारमहारोगो न शाम्यति
तस्माद् राघव सन्त्यज्य तीर्थदानतपःक्रियाः । श्रेयसे परमायान्तश् चित्तम् एव वशीकुरु
चित्तान्तर् एव संसारः कुम्भान्तः कुम्भखं यथा । चित्तनाशे न संसारः कुम्भनाशे न कुम्भखम्
चित्तसंसारणाकाशकोटरे चित्तकुम्भखम् । विनाश्यातुलिताकाशरूपं स्वं रूपम् आविश
वर्तमानं क्रमायातं भजद् बाह्यधिया क्षणम् । भूतं भविष्यद् अभजद् याति चित्तम् अचित्तताम्
सङ्कल्पं सानुसन्धानवर्जनं चेत् प्रतिक्षणम् । करोषि तद् अचित्तत्वं प्राप्त एवासि पावनम्
यावत् सङ्कल्पकलनं तावच् चित्तविभूतयः । यावज् जलदविस्तारस् तावत् खे जलबिन्दवः
सचित्तं चेतनं यावत् तावत् सङ्कल्पकल्पनम् । सचन्द्रांशु जगद् यावत् तावत् प्रालेयलेशकाः
चेतनश् चित्तरिक्तश् चेद् भावितस् तत् कुसंसृतेः । आमूलम् एव दग्धानि विद्धि मूलानि सिद्धिमन्
चेतनं चित्तरिक्तं हि प्रत्यक्चेतनम् उच्यते । निर्मनस्कस्वभावं तन् न तत्र कलनामलः
सा सत्यता सा शिवता सा सत्ता पारमात्मिकी । सर्वज्ञता सा सा तृप्तिर् ननु यत्र मनः क्षतम्
मनो यत्र तु तत्रास्थास् तत्र दुःखसुखानि च । सदा सन्निधिम् आयान्ति श्मशान इव वायसाः
अवस्तुत्वावबोधेन सर्वभावव्यवस्थितेः । संसृतिव्रततेर् बीजं सङ्कल्पे नोपजायते