भुक्तं पीतं पुरा तेन येषु कर्परकेषु च । तैर् असन्मात्रमलिनैः परिपूर्णैर् इवावृतम्
ताभिर् एवान्त्रतन्त्रीभिस् संशुष्काभिर् ऋताव् ऋतौ । तृष्णाभिर् इव दीर्घाभिः परितः परिवेष्टितम्
चिरम् आलोकयाम् आस स तद् आत्मगृहं स्मयात् । प्राक्तनं शुष्कशवतां यातं देहम् इवात्मवान्
अथ विस्मयवान् एष ग्रामकं समुपाययौ । उल्लङ्घ्य म्लेच्छनगरम् आर्यदेशम् इवाध्वगः
तत्रापृच्छज् जनं साधो कच्चित् स्मरति भो भवान् । प्राग् वृत्तम् अस्य ग्रामस्य पर्यन्ते श्वपचक्रमम्
सर्व एव हि धीमन्तश् चिरवृत्तम् अपि स्फुटम् । करस्थम् इव पश्यन्ति मयेति सुजनाच् छ्रुतम्
अत्र श्वपचम् एकान्तवासिनं वृद्धम् उन्नतम् । स्मरस्य् एकं किल तमोदुःखानाम् इव देहकम्
यदि जानासि भोस् साधो तन् मे कथय तं जनम् । पान्थसंशयविच्छेदे महत् पुण्यफलं स्मृतम्
भूयो भूय इति ग्राम्याः पृष्टा गाधिद्विजन्मना । अनल्पस्मयसंरम्भा आर्तेनेव चिकित्सकाः
यथा कथयसि ब्रह्मंस् तत् तथा न तद् अन्यथा । कटञ्जनामा श्वपच इहाभूद् दारुणाकृतिः
पुत्रपौत्रसुहृद्भृत्यबन्धुस्वजनपेटकम् । यस्यातिविस्तीर्णम् अभूत् पत्त्रवृन्दं तरोर् इव
तस्य वृद्धस्य तत् सर्वं कलत्रं मृत्युर् आच्छिनत् । अद्रेः पुष्पफलोपेतं महावनम् इवानिलः
यस् ततो देशम् उत्सृज्य ययौ कीरपुरान्तरम् । वर्षाण्य् अष्टाव् अनुद्वेगं तत्र राजा बभूव यः
यस् तत्राथ परिज्ञाय जनैर् दूरे तिरस्कृतः । यथा राशिर् अमेध्यस्य यथा ग्रामे विषद्रुमः
ततो जने ऽग्निं प्रविशत्य् आत्मना यो हुताशनम् । आर्यताम् आर्यसंसर्गाद् आर्यतः प्रविवेश ह
किं त्वम् एकं प्रयत्नेन श्वपचं पृच्छसि प्रभो । किं ते बन्धुर् असौ कश्चिद् अभवत् संस्तुतो ऽथ वा
एवं कथयतो ग्राम्यान् गाधिः पृच्छन् पुनः पुनः । सर्वेषु तत्र ग्रामेषु मासम् एकम् उवास सः
यथा तेनानुभूतं तच् छ्वपचत्वं तथैव तैः । ग्रामीणैस् तस्य कथितं सर्वैर् एवाविखण्डितम्
अव्याहतं सकलहूनमुखाद् अथैतद् आकर्ण्य सम्यग् अवलोक्य यथानुभूतम् । गाधिश् शशाङ्कमलवद् धृदये विरूढं गूढाकृतिः परमविस्मयम् आजगाम
लुठितं श्वपचागारं पुनर् विस्मयवान् ययौ । गाधिर् मनो हि नायाति तृप्तिम् आश्चर्यदर्शने
तत्रावलोकयाम् आस स्थानानि सदनानि च । कल्पक्षोभविवृत्तानि जगन्तीवाम्बुजोद्भवः
उवाच स्वात्मनैवेदम् अरण्ये लुठितालये । शुष्कास्थिमालावलिते पिशाचक इव भ्रमन्
इमास् ता मृतमातङ्गदन्तमाला वृतौ कृताः । अद्यापि संस्थिताः कल्पं प्रति मेरुशिखा इव
इह तद् वानरीमांसं पक्वं वंशाङ्कुरैस् सह । भुक्तं सुरासवोन्मत्तैस् सह श्वपचबन्धुभिः
आलिङ्ग्य श्वपचीं श्यामाम् इह केसरिचर्मणि । सुप्तम् आपीय मैरेयं तिक्तं गजमदैर् नवैः
कौलेयककुटुम्बिन्यः पिण्याकपरिवर्धिताः । इह बद्धा वरत्राभिर् मृतेभरदकाष्ठके
इह वारणमुक्तानां तद् आसीत् पिठिरत्रयम् । पिनद्धं माहिषेणोग्रचर्मणाम्बुदशोभिना
स्थलीष्व् एतासु तास्व् अत्र सह श्वपचबालकैः । चिरं विलुलितं चूतपत्त्रपुञ्जे पिकैर् इव
रूढतद्बालनिश्श्वासरणद्वंशानुवृत्तिमत् । गीतं पीतं शुनीरक्तसाधितासवतोषितैः
अत्र सार्धं कुटुम्बेन जन्यत्रेषु कुटुम्बिना । नृत्तं तत् कृतम् उन्नादं कल्लोलैर् जलधाव् इव